§22καὶ σὺ δὴ ᾧτινι μὲν τῶν τοῖς ὀρχησταῖς συνόντων κιναίδων ἔοικας οὐκ ἂν εἴποιμι, ὅτι δὲ μανίαν ἐρρωμένην ἔτι καὶ νῦν μαίνεσθαι δοκεῖς ἅπασιν ἐπʼ ἐκείνῃ τῇ εἰκόνι, πάνυ σαφῶς οἶδα.
そして、お前が舞踊手たちと付き合っているあの男娼どものうちの誰に似ているかについては、私は言わないでおこう。 だが、お前があの肖像の件で、今なお激しい狂気にとりつかれて狂っているように誰もに見えていることは、私には非常によく分かっている。
οὔκουν θαυμαστόν, εἰ ἀπίθανος οὕτως ζωγράφος ὢν καὶ τοῖς πεπαιδευμένοις ἐξομοιοῦσθαι ἐθέλεις, πιστεύων τοῖς τὰ τοιαῦτά σε ἐπαινοῦσι.
それゆえ、お前がこれほど見苦しい画家でありながら、教養ある人々に自らを似せようと望み、そのようなことでお前をおだてる者たちを信じ込んでいるのも、少しも不思議なことではない。
καίτοι τί ταῦτα ληρῶ;
もっとも、なぜ私はこのような戯言を言っているのだろうか。
πρόδηλος γὰρ ἡ αἰτία τῆς περὶ τὰ βιβλία σπουδῆς, εἰ καὶ ὑπὸ νωθείας ἐγὼ μὴ πάλαι κατεῖδον·
お前が書物に対して抱く熱意の理由は明白なのだから。 もっとも、私自身の怠慢のせいで、もっと早くに見抜けなかったのだが。
σοφὸν γάρ, ὡς γοῦν οἴει, τοῦτʼ ἐπινενόηκας καὶ ἐλπίδας οὐ μικρὰς ἔχεις περὶ τοῦ πράγματος, εἰ βασιλεὺς μάθοι ταῦτα σοφὸς ἀνὴρ καὶ παιδείαν μάλιστα τιμῶν·
というのも、お前は(お前の考えでは)これこそが賢明な策だと思いつき、もしも賢明で教養を何よりも重んじる皇帝がこのことをお聞きになれば、とこの件について小さからぬ希望を抱いているのだ。
εἰ δὲ ταῦτα ὑπὲρ σοῦ ἐκεῖνος ἀκούσειεν, ὡς ὠνῇ βιβλία καὶ συνάγεις πολλά, πάντα ἐν βραχεῖ παρʼ αὐτοῦ ἔσεσθαί σοι νομίζεις.
もしも皇帝が、お前が書物を買い集め、多くの書物を収集しているという噂をお前のこととして耳にされるなら、間もなくすべてのものが皇帝からお前に与えられるだろうとお前は考えているのだ。
§23ἀλλʼ, ὦ κατάπυγον, οἴει τοσοῦτον μανδραγόραν κατακεχύσθαι αὐτοῦ ὡς ταῦτα μὲν ἀκούειν, ἐκεῖνα δὲ μὴ εἰδέναι, οἷος μέν σου ὁ μεθʼ ἡμέραν βίος, οἷοι δέ σοι πότοι, ὁποῖαι δὲ νύκτες καὶ οἵοις καὶ ἡλίκοις συγκαθεύδεις;
しかし、おい、この好色漢め、お前は皇帝がそれほどの麻薬(マンドラゴラ)を盛られていて、そのような噂は耳にしても、お前の昼間の生活がどのようなもので、どのような酒宴を開き、夜にはどのような、またどれほどの体躯の者たちと夜を共にしているのかといった、あのような事実を知らないでいるとでも思っているのか。
οὐκ οἶσθα ὡς ὦτα καὶ ὀφθαλμοὶ πολλοὶ βασιλέως;
皇帝には多くの耳と目があることを知らないのか。
τὰ δὲ σὰ οὕτω περιφανῆ ἐστιν ὡς καὶ τυφλοῖς εἶναι καὶ κωφοῖς γνώριμα·
お前の行いは極めて明白であり、盲人や聾者にさえ知れ渡っているのだ。
εἰ γὰρ καὶ φθέγξαιο μόνον, εἰ γὰρ καὶ λουόμενος ἀποδύσαιο, μᾶλλον δὲ μὴ ἀποδύσῃ, εἰ δοκεῖ, οἱ δʼ οἰκέται μόνον ἢν ἀποδύσωνταί σου, τί οἴει;
というのも、お前がただ声を立てただけでも、あるいは入浴のために服を脱いだだけでも――いや、もしよければ脱がないでもよい、お前の召使たちがお前の服を脱がせるだけで、どうなると思うか。
μὴ αὐτίκα ἔσεσθαι πάντα σου πρόδηλα τὰ τῆς νυκτὸς ἀπόρρητα;
お前の夜のあらゆる秘密が、たちまち白日の下にさらされるとは思わないのか。
εἰπὲ γοῦν μοι καὶ τόδε, εἰ Βάσσος ὁ ὑμέτερος ἐκεῖνος σοφιστὴς ἢ Βάταλος ὁ αὐλητὴς ἢ ὁ κίναιδος Ἡμιθέων ὁ Συβαρίτης, ὃς τοὺς θαυμαστοὺς ὑμῖν νόμους συνέγραψεν, ὡς χρὴ λεαίνεσθαι καὶ παρατίλλεσθαι καὶ πάσχειν καὶ ποιεῖν ἐκεῖνα, — εἰ τούτων τις νυνὶ λεοντῆν περιβαλόμενος καὶ ῥόπαλον ἔχων βαδίζοι, τί οἴει φανεῖσθαι τοῖς ὁρῶσιν;
せめてこれだけでも私に言ってみよ、お前たちのあのソフィストのバッソスや、笛吹きのバタロス、あるいはシバリスの男娼ヘミテオン――お前たちのために、どのようにして肌を滑らかにし、毛をむしり、あのようなことを受け、また行うべきかという驚くべき法律を書き残したあの男――だが、もしもこれらのうちの誰かが、今ライオンの皮を身にまとい、棍棒を手にして歩いたとしたら、見る者たちにどのように映ると思うか。
Ἡρακλέα εἶναι αὐτόν;
彼がヘラクレスであると見えるだろうか。
οὔκ, εἴ γε μὴ χύτραις λημῶντες τυγχάνοιεν.
彼らが目脂で目を塞がれていない限り、そんなことはあり得ない。
μυρία γάρ ἐστι τὰ ἀντιμαρτυροῦντα τῷ σχήματι, βάδισμα καὶ βλέμμα καὶ φωνὴ καὶ τράχηλος ἐπικεκλασμένος καὶ ψιμύθιον καὶ μαστίχη καὶ φῦκος, οἷς ὑμεῖς κοσμεῖσθε, καὶ ὅλως κατὰ τὴν παροιμίαν, θᾶττον ἂν πέντε ἐλέφαντας ὑπὸ μάλης κρύψειας ἢ ἕνα κίναιδον.
なぜなら、その格好に反する証拠が、歩き方、まなざし、声、曲げられた首、白粉、マスティックのガム、頬紅など、お前たちが自らを飾るものに無数にあるからであり、まったく諺にある通り、「五頭の象を脇の下に隠す方が、一人の男娼を隠すよりも容易い」のだ。
εἶτα ἡ λεοντῆ μὲν τὸν τοιοῦτον οὐκ ἂν ἔκρυψεν, σὺ δʼ οἴει λήσειν σκεπόμενος βιβλίῳ;
それなら、ライオンの皮であってもそのような男を隠し通せないというのに、お前は書物で身を隠して逃げ通せると思っているのか。
ἀλλʼ οὐ δυνατόν·
決してそんなことは不可能だ。
προδώσει γάρ σε καὶ ἀποκαλύψει τὰ ἄλλα ὑμῶν γνωρίσματα.
お前たちのその他の特徴がお前を裏切り、暴き立てるだろうからだ。
§24τὸ δʼ ὅλον ἀγνοεῖν μοι δοκεῖς ὅτι τὰς ἀγαθὰς ἐλπίδας οὐ παρὰ τῶν βιβλιοκαπήλων δεῖ ζητεῖν, ἀλλὰ παρʼ αὑτοῦ καὶ τοῦ καθʼ ἡμέραν βίου λαμβάνειν.
そもそもお前は、良き希望というものは書物商たちに求めるべきではなく、自らの内と日々の生活から得るべきものであるということを、全く理解していないように私には思われる。
σὺ δʼ οἴει συνήγορον κοινὸν καὶ μάρτυρα ἔσεσθαί σοι τὸν Ἀττικὸν καὶ Καλλῖνον τοὺς βιβλιογράφους;
それともお前は、写字生のポムポニウス・アッティコスやカッリノスがお前の共通の弁護人や証人になってくれるとでも思っているのか。
οὔκ, ἀλλʼ ὠμούς τινας ἀνθρώπους ἐπιτρίψοντάς σε, ἢν οἱ θεοὶ ἐθέλωσι, καὶ πρὸς ἔσχατον πενίας συνελάσοντας·
そうではなく、彼らは冷酷な連中であり、神々が望まれるなら、お前を破滅させ、極限の貧困へと追い詰めるだろう。
δέον ἔτι νῦν σωφρονήσαντα ἀποδόσθαι μέν τινι τῶν πεπαιδευμένων τὰ βιβλία ταῦτα καὶ σὺν αὐτοῖς τὴν νεόκτιστον ταύτην οἰκίαν, ἀποδοῦναι δὲ τοῖς ἀνδραποδοκαπήλοις μέρος γοῦν ἀπὸ πολλῶν τῶν ὀφειλομένων.
お前は、今からでも正気に戻って、これらの書物を教養ある誰かに売り払い、それらと共にあの新築の家も手放し、奴隷商人たちには、多くの借財のせめて一部だけでも返済すべきなのだ。
§25καὶ γὰρ κἀκεῖνα·
実際、こういうこともある。
περὶ δύο ταῦτα δεινῶς ἐσπούδακας, βιβλίων τε τῶν πολυτελῶν κτῆσιν καὶ μειρακίων τῶν ἐξώρων καὶ ἤδη καρτερῶν ὠνήν, καὶ τὸ πρᾶγμά σοι πάνυ σπουδάζεται καὶ θηρεύεται.
お前はこれら二つのことにひどく熱中している。 すなわち、高価な書物を手に入れることと、盛りを過ぎた、すでに屈強な若者たちを買い取ることだ。 そしてこのことはお前にとって大いに励まれ、追い求められている。
ἀδύνατον δὲ πένητα ὄντα πρὸς ἄμφω διαρκεῖν.
しかし、貧しい身でありながら、その両方を賄い続けることは不可能だ。
σκόπει τοίνυν ὡς ἱερὸν χρῆμα συμβουλή.
それゆえ、忠告とは神聖なものであるということをよく考えよ。
ἀξιῶ γάρ σε ἀφέμενον τῶν μηδὲν προσηκόντων τὴν ἑτέραν νόσον θεραπεύειν καὶ τοὺς ὑπηρέτας ἐκείνους ὠνεῖσθαι, ὅπως μὴ ἐπιλειπόντων σε τῶν οἴκοθεν μεταστέλλοιό τινας τῶν ἐλευθέρων, οἷς ἀκίνδυνον ἀπελθοῦσιν, ἢν μὴ λάβωσιν ἅπαντα, ἐξαγορεῦσαι τὰ πραχθέντα ὑμῖν μετὰ τὸν πότον, οἷα καὶ πρῴην αἴσχιστα περὶ σοῦ διηγεῖτο ἐξελθὼν ὁ πόρνος, ἔτι καὶ δήγματα ἐπιδεικνύς.
私はお前が、自分に全くふさわしくない一方の病を退け、あの若者の奉仕者たちを買い取ることを勧める。 それは、我が家の蓄えが尽きかけたときに、自由人の者を呼び寄せたりしなくて済むようにするためだ。 もし支払いをすべて受け取れなければ、彼らは立ち去っても何の危険もないため、酒宴の後に彼らとお前たちの間でなされたことを暴露してしまうだろう。 ちょうど先日も、あの男娼が出て行った後、お前のことについて最も恥ずべきことを語り、噛み傷まで見せていたように。
ἀλλʼ ἔγωγε καὶ μάρτυρας ἂν παρασχοίμην τοὺς τότε παρόντας ὡς ἠγανάκτησα καὶ ὀλίγου πληγὰς ἐνέτριψα αὐτῷ χαλεπαίνων ὑπὲρ σοῦ, καὶ μάλισθʼ ὅτε καὶ ἄλλον ἐπεκαλέσατο μάρτυρα τῶν ὁμοίων καὶ ἄλλον ταὐτὰ καὶ λόγοις διηγουμένους.
しかし、私はその場にいた者たちを証人として立てることさえできる。 私がどれほど憤慨し、お前のために腹を立てて、危うく彼に殴りかかろうとしたことか。 特に、彼が同様のことの別の証人を呼び、さらに別の者が同じことを言葉で語り始めたときはなおさらであった。
πρὸς δὴ ταῦτα, ὦγαθέ, ταμιεύου τἀργύριον καὶ φύλαττε, ὡς οἴκοι καὶ κατὰ πολλὴν ἀσφάλειαν ταῦτα ποιεῖν καὶ πάσχειν ἔχῃς.
それゆえ、友よ、金を節約して守るがよい。 そうすれば、自宅で、極めて安全に、それらのことを行い、また受けることができるだろう。
ὥστε μὲν γὰρ μηκέτι ἐργάζεσθαι τίς ἂν μεταπείσειέ σε;
お前にこれ以上そのようなことをさせないように、誰が説得できようか。
οὐδὲ γὰρ κύων ἅπαξ παύσαιτʼ ἂν σκυτοτραγεῖν μαθοῦσα.
一度革をかじることを覚えた犬が、それをやめることなどできないのだから。