Humanitext Reader

ガレノス · 神経の解剖について §5

第三・第四の脳神経の分岐と左右対称の法則

2 / 7 箇所 · ギリシア語

要旨

第四の神経の対の走行と、顎、歯、顔面、舌(味覚)などへ広範囲に分岐する第三の神経の対の解剖学的構造を説明し、すべての脳・脊髄神経が左右対称に存在するという不変の法則を強調する。

§5Βραχὺ δὲ αὐτῶν οὖσα σκληροτέρα τῶν ἀπ’ ἐγκεφάλου νεύρων ἡ τετάρτη συζυγία μετὰ τὴν ἔκφυσιν εὐθέως ἀναμίγνυται τῇ τρίτῃ, καὶ συνδιεξέρχεται πρώτην μὲν τὴν παχεῖαν μήνιγγα, μετὰ ταῦτα δὲ ἤδη καὶ τὸ κατὰ τὴν κεφαλὴν ὀστοῦν εἶτ’ αὖθις ἀποχωρίζεται πρὸς τὴν ὑπερῴαν τοῦ στόματος.
それらよりもわずかに硬く、脳から出る神経のうちに属する第四の対は、起点から直ちに第三の対と混ざり合い、まずは硬膜を、次いで頭蓋の骨をも共に通り抜け、その後再び分かれて口の口蓋へと向かう。
ἥ γε μὴν τρίτη συζυγία, καθάπερ ἐκ πολλῶν φαίνεται τῶν πρώτων συγκειμένη ῥιζῶν, οὕτω καὶ κατασχίζεται πολυειδῶς.
第三の対は、まるで多くの最初の根から構成されているように見えるのと同様に、多種多様に分岐する。
οὐδὲν γὰρ διαφέρει λύεσθαι λέγειν ἀπ’ ἀλλήλων τὸ προειρημένον ἄθροισμα τῶν νεύρων, ἢ κατασχίζεσθαι τὸ σύμπαν, ἀποσχιζομένων τῶν μερῶν.
というのも、前述の神経の束が互いに分離すると言うのも、あるいは部分が枝分かれして全体が分岐すると言うのも、何の違いもないからである。
οὕτω δὲ εἰ καὶ διακρίνεσθαί τις ἀπ’ ἀλλήλων αὐτὰ λέγει, ἢ τοῦ παντὸς ἀθροίσματος φύεσθαι τῶν μερῶν ἕκαστον, οὐ διοίσει.
同様に、これらが互いに区別されると言うのも、あるいは全体の束からそれぞれの部分が生じると言うのも、違いはない。
πρῶτον μὲν οὖν ἕκαστον αὐτῶν ἀποχωρεῖ μόριον εἰς τὸ κάτω τῆς κεφαλῆς φερόμενον, ἀγνοηθὲν τοῖς ἀνατομικοῖς.
さて、まずそれらの各部分は頭蓋の下部へと向かって離れていくが、これは解剖学者たちに気づかれなかった。
κοινὸν δ’ ἐστὶ τὸ τρῆμα τοῦ κρανίου, δι’ οὗ τοῦτο φέρεται κάτω, καὶ τῆς καρωτίδος ἀρτηρίας τὸ λείψανον ἀναφέρεταί τε πρὸς τὸν ἐγκέφαλον, ἓν καθ’ ἑκάτερον μέρος.
この部分が下方へと通り抜け、また頸動脈の残りの部分が脳へと上がっていく頭蓋の孔は、左右それぞれに一つずつ、共通のものである。
εἰ δὲ καὶ μὴ λέγοιτό ποτε τοῦτο, προσυπακούειν αὐτὸ χρὴ διὰ παντὸς ἅπαξ ἀκηκοότας ἄρτι·
もしこのことが語られないことがあったとしても、今一度それを聞いた以上、常にそれを暗黙のうちに理解しておく必要がある。
μηδὲν μήτε τῶν ἐξ ἐγκεφάλου, μήτε τῶν ἐκ νωτιαίου νεύρων ἀζυγὲς ὑπάρχειν, ἀλλ’ ἀεὶ τὸ μὲν ἐν τοῖς δεξιοῖς, τὸ δὲ ἐν τοῖς ἀριστεροῖς μέρεσιν, ἀκριβῶς. ἀλλήλοις ἴσα τὸ μέγεθος.
すなわち、脳から出る神経も、脊髄から出る神経も、一対になっていないものは存在せず、常に右側に一つ、左側に一つ、正確に互いに等しい大きさで存在するのである。
ὅπως μὲν οὖν ταῦτα τὰ νεῦρα φέρεται διά τε τοῦ τραχήλου καὶ τοῦ θώρακος εἰς τὰ κάτω τῶν φρενῶν χωρία, καὶ τίς αὐτῶν ἡ νομὴ, προϊὼν ὁ λόγος ἐξηγήσεται·
さて、これらの神経がいかにして頸部と胸部を通って横隔膜の下方の領域へと運ばれ、それらの分布がどのようなものであるかについては、議論が進むにつれて説明されるだろう。
νῦν δὲ ἐπὶ τὰ λοιπὰ μόρια τῆς τρίτης συζυγίας ἀνέλθωμεν.
しかし今は、第三の対の残りの部分に戻ることにしよう。
ἐκπίπτουσα γὰρ τοῦ κρανίου ψαύει μὲν τῆς δευτέρας, οὐ μὴν ἀναμίγνυται ταύτῃ, καθάπερ ἄλλαι τινὲς μίγνυνται, σχίζεται δὲ πολυειδῶς, ὡς ἔφην.
それは頭蓋から出ると、第二の対に接触するが、他のいくつかの神経が混ざり合うようにはこれと混ざり合わず、私が言ったように多種多様に分岐する。
αὐτίκα γοῦν ἐκπίπτει τι μόριον αὐτῆς παρὰ τὴν διάρθρωσιν τῆς γένυος εἰς τὰ πρόσω τῶν ὤτων, ὅσοις ἀπὸ τῆς πέμπτης συζυγίας ἥκουσιν ὅπως ἀναμίγνυται, μικρὸν ὕστερον ἀκούσεις.
たとえば直ちに、その一部が顎の関節の傍らから耳の前方へと出ていくが、それが第五の対から来るものといかに混ざり合うかについては、少し後で聞くことになるだろう。
τοῦτο μὲν οὖν μικρόν τι μόριόν ἐστιν αὐτῆς.
さて、これはそれのごく小さな一部分である。
τὸ δὲ οἷον πρέμνον ἁπάντων τῶν ἀπ’ αὐτοῦ πεφυκότων μερῶν ἐν λόγῳ κλάδων τε καὶ ἀκρεμόνων δίχα μὲν σχίζεται τὸ πρῶτον, ἑκάτερον δ’ αὖθις ἐκείνων εἰς πολλὰ μόρια, τὸ μὲν ἕτερον εἴς τε τοὺς κροταφίτας μῦς καὶ τοὺς μασσητῆρας ὀνομαζομένους, ὅσοι τε ἄλλοι τῆς ἄνω γένυος ἐκπεφύκασιν, διανεμόμενον·
しかし、そこから生じるすべての部分(枝や梢に比されるもの)のいわば幹にあたる部分は、最初は二つに分岐し、それらのそれぞれが再び多くの部分へと分かれる。 その一方は、側頭筋と咬筋と呼ばれる筋肉、および上顎から生じている他のすべての筋肉へと分布する。
ἔστι δὲ καὶ τοῖς οὔλοις ὀνομαζομένοις καὶ τοῖς ὀδοῦσι καὶ τῷ δέρματι τῷ περὶ τὸ πρόσωπον ἐκ τούτων τῶν νεύρων·
また、歯肉と呼ばれるものや、歯、および顔の周囲の皮膚にも、これらの神経からの分布がある。
τὸ δὲ ἕτερον εἴς τε τὰς ῥίζας τῶν κατὰ τὴν κάτω γένυν ὀδόντων σχίζεται, καὶ κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν, ἥν ἐσχίσθη τὸ πρότερον εἰς τοὺς ἄνω, καὶ τοῖς οὔλοις δ’ ἀπονεμήσεις ὁμοίως πέμπει, καὶ τοῖς κάτω χείλεσιν, ὥσπερ ἐκεῖνο τοῖς ἄνω.
他方は、下顎の歯の根へと分岐し、先ほど上方の部分へと分岐したのと同じ割合で、同様に歯肉へと分配を送り、またあちらが上唇に送ったように、下唇へと送る。
τὸ πλεῖστον δ’ αὐτοῦ μέρος εἰς τὸν τῆς γλώττης διανέμεται χιτῶνα, καὶ καλοῦσί τινες τὸ ζεῦγος τοῦτο τῶν νεύρων γευστικὸν, ἐπειδὴ δι’ αὐτῶν ἡ τῆς γεύσεως αἴσθησις γίγνεται.
そしてその大部分は舌の粘膜へと分布しており、一部の人々はこの神経の対を「味覚神経」と呼んでいる。 なぜなら、それらを通じて味覚が生じるからである。
τοιαύτη μέν τις καὶ ἡ τῆς γ΄ συζυγίας.
第三の対の分岐はこのようなものである。
τομή. λέλεκται δὲ καὶ περὶ τῆς δ΄, ἣν ὀρθῶς ὁ Μαρῖνος εὗρεν ἀποχωριζομένην τῆς τρίτης, ἐπί τε τὴν ὑπερῴαν ἀφικνουμένην, ἣν ἐν ταῖς ἀνατομικαῖς ἐγχειρήσεσιν λέγομεν.
また、第四の対についても既に述べられたが、これはマリノスが正しくも第三の対から分離して口蓋へと達しているのを発見したものであり、これについてはわれわれが『解剖実習』において述べている通りである。

語釈・文法注

  1. 5αὐτῶν — 比較級 `σκληροτέρα`(より硬い)に続く比較の属格で、直前の第4節で論じられた第三の対の神経を指す。その後の `τῶν ἀπ’ ἐγκεφάλου νεύρων` は、脳から出る神経全体のうちの一部であることを示す部分属格である。
  2. 5ἀκηκοότας — 動詞 `ἀκούω` の完了能動態分詞・対格複数男性形で、非人称動詞 `χρή` と不定詞 `προσυπακούειν` の意味上の主語(「一度それを聞いた人々が」)として対格になっている。この「人々」は一般的な読者や解剖学者を指す。
  3. 5ὅσοις — 関係代名詞で、先行詞(第三の対の一部が混合する相手である「第五の対から来るもの」)を内部に含みつつ、動詞 `ἀναμίγνυται`(〜と混ざり合う)が要求する格(与格)に引き込まれて与格複数形になっている(関係詞の吸引)。

この箇所を引用する

ガレノス, 神経の解剖について §5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0057.tlg014.humanitext-grc1:5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。