§5Tamen, inquis, ita a toga ad pallium? Quid enim, si a diademate et a sceptro? An aliter mutavit Anacharsis, cum regno Scythiae philosophiam praevertit? Nulla in melius transgressi sint signa, est habitus iste quod faciat.
“但是,”你问,“就这样从长袍(toga)换到斗篷(pallium)吗? ”若是从王冠和王笏换过来,又当如何? 当阿纳卡尔西斯将哲学置于斯基泰王位之上时,他难道是以其他方式改变的吗? 即便衣服本身没有向更好方向过渡的迹象,这件装束也有其自身的职责。
Prius etiam ad simplicem captatelam eius: nullo taedio constat.
首先,就其穿戴的简单便捷而言:它无需任何繁琐。
Adeo nec artificem necesse est qui pridie rugas ab exordio formet et inde deducat nitidius, totumque contracti umbonis figmentum custodibus forcipibus assignet, dehinc diluculo tunica prius cingulo correpta, quam praestabat moderatiorem texuisse, recognito rursus umbone et si quid exorbitavit reformato, partem quidem de laevo promittat, ambitum vero eius ex quo sinus nascitur iam deficientibus tabulis retrahat a scapulis et exclusa dextera in laevam adhuc congerat cum alio pari tabul(??)to in terga devoto, atque ita hominem sarcina vestiat.
确实,不需要一个前一天就开始预先定型褶皱、使其更优美地垂下,并将收拢的凸起造型交由固定针看管的工匠;然后,在黎明时分,先穿上用带子束紧的内衣(这内衣本该织得更适度、更短一些才好),再次检查凸起并修正任何偏离轨道的地方,从左肩垂下一部分,在褶皱消失时从双肩拉回形成前胸袋状褶的外缘,避开右臂,将另一层同样折向背部的褶皱堆叠到左肩上,如此这般将重担套在人身上。
Conscientiam denique tuam perrogabo quid te prius in toga sentias, indutum, anne onustum? habene vestem, an haiulare? Si negabis, domum consequar, videbo quid statim a limine properes.
最后,我要叩问你的良心,在穿长袍时,你首先觉得自已是“穿着衣服”,还是“不堪重负”? 你是拥有了一件衣服,还是在搬运一件重物? 如果你否认,我会跟着你回家,看看你刚一进门就急忙脱掉它。
Nullius profecto alterius indumenti expositio quam togae gratulatur.
确实,没有任何其他衣服的脱下能像长袍那样令人庆幸。
Calceos nihil dicimus, proprium togae tormentum, immundissimam pedum tutelam, verum et falsam.
至于鞋子,我们暂且不提,那是长袍特有的折磨,是对双脚最肮脏的、虚假而真实的保护。
Quem enim non expediat in algore et ardore rigere nudipedem quam in calceo vincipedem? Magnum incessui munimentum sutrinae Venetiae prospexere perones effeminatos.
因为在寒冷和炎热中光脚受冻受热,难道不比在鞋子里束缚双脚更为适宜吗? 威尼斯的鞋匠们为柔弱的男人提供了靴子这种行路的大防卫。
At enim pallio nihil expeditius, etiam si duplex, quod Cratetis.
然而,没有什么比斗篷(pallium)更便捷了,即使是像克拉特斯所穿的双层斗篷也是如此。
Mera nusquam vestiendo imponitur; quippe tota molitio eius operire est solutim.
在穿戴时,绝不会施加任何违背自然的强迫;因为它的全部构造就是宽松地覆盖。
Id ex uno circumiectu licet, equidem nusquam inhumano; ita omnia hominis simul contegit.
只需一裹即可,绝不会显得粗俗不雅,因为它能同时遮盖人的全身。
Humerum velans exponit vel includit, ceteroquin humerum adhaeret, nihil circumfulcit, nihil circumstringit, nihil de tabularum fide laborat, facile sese regit, facile reficit; etiam cum exponitur, nulli cruci in crastinum demandatur.
它遮住肩膀,可露可藏;在其他地方则贴紧肩膀,既不支撑周围,也不束缚周围,无需为褶皱的整齐而操心,易于自我控制,易于重新整理;即使脱下,也无需为了明日而留作折磨。
Si quid interulae subter est, vacat zonae tormentum; si quid calceatus inducitur, mundissimum opus est, aut pedes nudi magis, certe viriles magis quam in calceis.
如果有内衣在下,则免去了束带的折磨;如果穿上某种鞋履,那也是最清洁的活计,或者光着脚更好,至少比穿鞋更显男子气概。
Haec pro pallio interim, quantum nomine comitiasti.
这些是目前为斗篷辩护的话,正如你曾以它的名义极力争辩的那样。
Iam vere et de negotio provocat.
现在,它确实也从实际事务的角度发起了挑战。
Ego, inquit, nihil fore, nihil campo. nihil curiae debeo, nihil officio advigilo, nulla rostra praeoccupo, nulla praetoria observo, canales non odoro, cancellos non adoro, subsellia non contundo, iura non conturbo, causas non elatro, non iudico, non milito, non regno, secessi de populo.
“我,”它说,“对广场、对竞选场、对元老院没有任何亏欠;我不为任何职责守夜,不抢占任何讲坛,不伺候任何官邸,不闻公共水渠的气味,不膜拜法庭的栅栏,不磨损审判席,不扰乱法律,不在法庭上大声吠叫,我不当裁判,不服兵役,不统治;我已经退出了民众。
In me unicum negotium mihi est; nisi aliud non curo quam ne curem.
对我来说,唯一的事务就是我自己;我别无他虑,唯求无虑。
Vita meliore magis in secessu fruare quam in promptu.
在隐退中享受更好的生活,胜过暴露在公众视线中。
Sed ignavam infamabis.
”但你会指责它懒惰。
Scilicet patriae et imperio reique vivendum est.
“当然,人应当为祖国、帝国和国家而活。
Erat olim ista sententia.
”这曾是一种观点。
Nemo alii nascitur moriturus sibi.
但没有人是为他人而生、注定为自己而死的。
Certe cum ad Epicuros et Zenonas ventum est, sapientes vocas totum quietis magisterium, qui eam summae atque unicae voluptatis nomine consecravere.
确实,当谈到埃皮科罗和芝诺时,你不是把那些以最高且唯一的快乐之名将隐退神圣化的人称为智者、安宁的导师吗?
Tamen propemodum mihi quoque licebit in publicum prodesse.
然而,我几乎也可以为公众带来益处。
Soleo de qualibet margine vel ara medicinas moribus dicere, quae felicius publicis rebus et civitatibus et imperiis bonas valetudines. conferent quam tuse operae.
我习惯于在任何街角或祭坛上,宣讲针对道德的药方,这将比你们的劳作更幸运地为国家、城市和帝国带来健康。
Quippe si pergam ad acuta tecum, plus togae laesere rempublicam quam loricae.
事实上,如果我要与你针锋相对地讨论,长袍(文官)比铠甲(武官)更深地危害了国家。
Atquin nullis vitiis addor, nullis veternis parco, nulli impetigini.
此外,我不屈服于任何恶德,不放过任何慢性病,不放过任何疥癣。
Adigo cauterem ambitioni, qua M. Tullius quingentis milibus numum orbem citri emit, qua bis tantum Asinius Gallus pro mensa eiusdem Mauritaniae numeral.
我用烙铁烫平野心,为了这种野心,M·图利乌斯花了五十万钱买了一张柠檬木桌子,而阿西尼乌斯·加鲁斯则花了双倍的钱买了同样来自毛里塔尼亚的桌子。
Hem, quantis facultatibus aestimavere ligneas maculas! item qua lances centenarii ponderis Sulla molitur! Vereor sane, ne parva sit ista trutina, cum Drusillanus, equidem servus Claudii, quingenariam promulsidem aedificat, suprascriptis fortassean mensis neccessariam, cui, si officina exstructa est, debuit et triclinium.
啊,他们竟用何等巨资来估量木头的斑点! 同样,为了这野心,苏拉制造了一百磅重的金属大盘! 我实在担心,当德鲁西拉努斯(他确实是克劳狄乌斯的奴隶)制造五百磅重的餐前拼盘时,这个天平就显得太小了,也许这对于上述的桌子来说是必要的;如果为此建造了作坊,那也应该配上餐厅。
Inmergo aeque scalpellum acerbitati ei qua Vedius Pollio servos muraenis invadendos obiectabat. Nova scilicet saevitia delectato terrenae bestiae et edentulae et exungues et excornes;
我也同样将手术刀插进维迪乌斯·波利奥将奴隶投喂给海鳝的残暴之中。
de piscibus placuit feras cogere, utique statim coquendis, ut in visceribus earum aliquid de servorum suorum corporibus et ipse gustaret.
他竟然乐于对陆地野兽使用一种新奇的残忍(那些鱼是没有牙齿、没有爪子、没有角的);他决定将鱼变成猛兽,无论如何都要立即烹制,以便在它们的心腹之中,他自己也能品尝到奴隶身体的一部分。
Praecidam gulam, qua Hortensius orator primus pavum cibi causa potuit occidere, qua Aufidius Lurco primus sagina corpora vitiavit et coactis alimentis in adulterinum provexit saporem, qua Asinius Celer mulli unius obsonium sex sestertiis detulit, qua Aesopus histrio ex avibus eiusdem pretiositatis, ut canoris et loquacibus quibusque, centum milium patinam confiscavit, qua filius eius post tale pulpamentum potuit aliquid sumptuosius esurire.
我将割除那贪婪的喉咙,为此,演说家霍尔腾西乌斯首次为了食物而杀死了孔雀;为此,奥菲迪乌斯·卢尔科首次通过强制填喂败坏了鸟类的肉质,并将其提升为虚假的美味;为此,阿西尼乌斯·凯莱尔用六千塞斯特斯买下一条红鲱鱼;为此,演员埃索波斯用同样珍贵、尤其是会唱歌和说话的鸟类,充公了一盘价值十万钱的大餐;为此,他的儿子在享用了这样的美味之后,竟然还能对更奢华之物感到饥饿。
Margarita namque vel ipso nomine pretiosa dehausit, credo ne mendicius patre coenasset.
因为他吞下了珍珠,按其名字本身就极其珍贵的东西,我想这是为了不比他父亲吃得更像个乞丐。
Taceo Nerones et Apicios et Rufos.
我对内罗们、阿皮基乌斯们、鲁弗斯们保持沉默。
Dabo catharticum impuritati Scauri et aleae Curii et vinolentiae Antonii, Et memento istos interim ex multis togatos fuisse; quales apud pallium haud facile.
我将给斯考鲁斯的肮脏、库里乌斯的赌博、安东尼的纵酒开一剂清泻药。并且请记住,在此期间,这些人是众多穿着长袍者中的一员; 请记住,在此期间,这些人只是众多穿着长袍者中的一员;而在穿着斗篷的人中,绝不易找到这样的人。
Has purulentias civitatis quis eliciet et exsuppurabit, ni sermo palliatus?
谁来将城邦的这些脓疮排挤并引流出来,如果不是穿着斗篷的言论呢?