§42Τιμοκλῆς
οὐκοῦν ἅπαντες ἄνθρωποι καὶ τὰ ἔθνη ἐξηπάτηνται θεοὺς νομίζοντες καὶ πανηγυρίζοντες;
提摩克勒斯那么,难道所有的人和各个民族,在信奉神明并举行节日庆典时,都被欺骗了吗?
Δάμις
εὖ γε, ὦ Τιμόκλεις, ὅτι με ὑπέμνησας τῶν κατὰ ἔθνη νομιζομένων, ἀφʼ ὧν μάλιστα συνίδοι τις ἂν ὡς οὐδὲν βέβαιονὁ περὶ θεῶν λόγος ἔχει· πολλὴ γὰρ ἡ ταραχὴ καὶ ἄλλοι ἄλλα νομίζουσι, Σκύθαι μὲν ἀκινάκῃ θύοντες καὶ Θρᾷκες Ζαμόλξιδι, δραπέτῃ ἀνθρώπῳ ἐκ Σάμου ὡς αὐτοὺς ἥκοντι, Φρύγες δὲ Μήνῃ καὶ Αἰθίοπες Ἡμέρᾳ καὶ Κυλλήνιοι Φάλητι καὶ Ἀσσύριοι περιστερᾷ καὶ Πέρσαι πυρὶ καὶ Αἰγύπτιοι ὕδατι.
达米斯太好了,提摩克勒斯,你提醒了我各个民族所信奉的事物,人们最能从中看出关于神明的言论是多么地不确定;因为其中有极大的混乱,不同的人信奉不同的事物:斯基泰人向短剑献祭,特拉基亚人信奉扎尔莫克西斯——一个从萨摩斯逃亡到他们那里的奴隶;弗里吉亚人信奉梅恩,埃塞俄比亚人信奉赫墨拉,库勒涅人信奉法勒斯,亚述人信奉鸽子,波斯人信奉火,埃及人信奉水。
καὶ τοῦτο μὲν ἅπασι κοινὸν τοῖς Αἰγυπτίοις τὸ ὕδωρ, ἰδίᾳ δὲ Μεμφίταις μὲν ὁ βοῦς θεός, Πηλουσιώταις δὲ κρόμμυον, καὶ ἄλλοις ἶβις ἢ κροκόδειλος καὶ ἄλλοις κυνοκέφαλος ἢ αἴλουρος ἢ πίθηκος· καὶ ἔτι κατὰ κώμας τοῖς μὲνὁ δεξιὸς ὦμος θεός, τοῖς δὲ κατʼ ἀντιπέρας οἰκοῦσιν ἅτερος· καὶ ἄλλοις κεφαλῆς ἡμίτομον, καὶ ἄλλοις ποτήριον κεραμεοῦν ἢ τρύβλιον.
虽然这水对所有埃及人来说是共同的,但各个地方不同,孟斐斯人以牛为神,佩鲁西乌姆人以洋葱为神,而另一些人则以朱鹭或鳄鱼为神,还有一些人以犬头狒狒、猫或猴子为神;更甚的是,在各个村庄里,对一些人来说右肩是神,而对住在对面的那些人来说则是另一边肩膀;对另一些人来说是半个头,对还有一些人来说则是陶杯或盘子。
ταῦτα πῶς οὐ γέλως ἐστίν, ὦ καλὲ Τιμόκλεις;
我的好提摩克勒斯啊,这些难道不是笑柄吗?
Μῶμος
οὐκ ἔλεγον, ὦ θεοί, ταῦτα πάντα ἥξειν εἰς τοὐμφανὲς καὶ ἀκριβῶς ἐξετασθήσεσθαι;
莫摩斯众神啊,我难道没有说过,这一切都会大白于天下,并被严密地审视吗?
Ζεύς
ἔλεγες, ὦ Μῶμε, καὶ ἐπετίμας ὀρθῶς, καὶ ἔγωγε πειράσομαι ἐπανορθώσασθαι αὐτά, ἢν τὸν ἐν ποσὶ τοῦτον κίνδυνον διαφύγωμεν.
宙斯你确实说过,莫摩斯,而且你的责备很对。 如果我们能逃过眼前的这个危险,我一定会设法纠正这些事情。
§43Τιμοκλῆς
ἀλλʼ, ὦ θεοῖς ἐχθρὲ σύ, τοὺς χρησμοὺς καὶ προαγορεύσεις τῶν ἐσομένων τίνος ἔργον ἂν εἴποις ἢ θεῶν καὶ τῆς προνοίας τῆς ἐκείνων;
提摩克勒斯但是,你这个神明之敌啊,神谕和对未来之事的预言,你除了说是神明以及他们眷顾的作为之外,还能说是谁的作为呢?
Δάμις
σιώπησον, ὦ ἄριστε, περὶ τῶν χρησμῶν, ἐπεὶ ἐρήσομαί σε τίνος αὐτῶν μάλιστα μεμνῆσθαι ἀξιοῖς;
达米斯最优秀的人啊,别提神谕了,因为我倒要问问你,你认为其中哪一个最值得记住?
ἆρʼ ἐκείνου ὃν τῷ Λυδῷ ὁ Πύθιος ἔχρησεν, ὃς ἀκριβῶς ἀμφήκης ἦν καὶ διπρόσωπος, οἷοί εἰσι τῶν Ἑρμῶν ἔνιοι, διττοὶ καὶ ἀμφοτέρωθεν ὅμοιοι πρὸς ὁπότερον ἂν αὐτῶν μέρος ἐπιστραφῇς;
难道是皮提亚神赐给吕底亚人的那个神谕吗? 它确实是双刃且双面的,就像某些赫尔墨斯神柱一样,它们是双重的,无论你转向它们的哪一面都一模一样。
ἢ τί γὰρ μᾶλλον ὁ Κροῖσος διαβὰς τὸν Ἅλυν τὴν αὑτοῦ ἀρχὴν ἢ τὴν Κύρου καταλύσει;
因为克罗伊斯渡过哈里斯河,为什么毁灭的会是他自己的帝国而不是居鲁士的帝国呢?
καίτοι οὐκ ὀλίγων ταλάντων ὁ Σαρδιανὸς ἐκεῖνος ὄλεθρος τὸ ἀμφιδέξιον τοῦτο ἔπος ἐπρίατο.
然而,那个注定毁灭的萨尔迪斯人却花了不菲的塔兰同买下了这句模棱两可的话。
Μῶμος
αὐτά που, ὦ θεοί, ἁνὴρ διεξέρχεται λέγων ἃ ἐδεδίειν μάλιστα.
莫摩斯众神啊,这人正在讲述的正是那些我最害怕的事情。
ποῦ νῦν ὁ καλὸς ἡμῖν κιθαρῳδός;
我们那位英俊的竖琴手现在在哪儿呢?
ἀπολόγησαι αὐτῷ κατελθὼν πρὸς ταῦτα.
快下去就这些事向他辩解吧。
Ζεύς
σὺ ἡμᾶς ἐπισφάττεις, ὦ Μῶμε, οὐκ ἐν καιρῷ νῦν ἐπιτιμῶν.
宙斯莫摩斯,你是在置我们于死地,现在这个时候来责备是极不合时宜的。
§44Τιμοκλῆς
ὅρα οἷα ποιεῖς, ὦ ἀλιτήριε Δᾶμι, μονονουχὶ τὰ ἕδη αὐτὰ τῶν θεῶν ἀνατρέπεις τῷ λόγῳ καὶ βωμοὺς αὐτῶν.
提摩克勒斯看看你都在做什么,你这个罪大恶极的达米斯,你几乎是在用你的言论推翻神明本身的神像和他们的祭坛。
Δάμις
οὐ πάντας ἔγωγε τοὺς βωμούς, ὦ Τιμόκλεις.
达米斯我可不是要推翻所有的祭坛,提摩克勒斯。
τί γὰρ καὶ δεινὸν ἀπʼ αὐτῶν γίγνεται, εἰ θυμιαμάτων καὶ εὐωδίας μεστοί εἰσι;
因为如果它们装满了香和香气,又会有什么危害产生呢?
τοὺς δὲ ἐν Ταύροις τῆς Ἀρτέμιδος ἡδέως ἂν ἐπεῖδον ἐκ βάθρων ἐπὶ κεφαλὴν ἀνατρεπομένους, ἐφʼ ὧν τοιαῦτα ἡ παρθένος εὐωχουμένη ἔχαιρεν.
但是,我倒是很乐意看到陶里人的阿耳忒弥斯祭坛从根基处底朝天被推翻,因为在那上面,这位处女曾喜欢享受那样的盛宴。
Ζεύς
τουτὶ πόθεν ἡμῖν τὸ ἄμαχον κακὸν ἐπιχεῖ;
宙斯这个难以招架的祸害是从哪里向我们袭来的?
ὡς δαιμόνων οὐδενὸς ἁνὴρ φείδεται, ἀλλʼ ἐξ ἁμάξης παρρησιάζεται καὶ
"μάρπτει ἑξείης, ὅς τʼ αἴτιος ὅς τε καὶ οὐκί.
这人竟然不放过任何一位神明,而是像在车上一样肆无忌惮地直言,并且 “不论有罪无罪,顺次一把抓起”。
"
Μῶμος
καὶ μὴν ὀλίγους ἄν, ὦ Ζεῦ, τοὺς ἀναιτίους εὕροις ἐν ἡμῖν· καί που τάχα προϊὼν ὁ ἄνθρωπος ἅψεται καὶ τῶν κορυφαίων τινός.
莫摩斯不过,宙斯啊,你确实会在我们之中发现极少有无辜的人;我想,这个男人很快就会得寸进尺,对我们中首屈一指的某些人下手了。