§201ΣΩ. ὁ τὸν ποταμὸν καθηγούμενος, ὦ Θεαίτητε, ἔφη ἄρα δείξειν αὐτό·
苏格拉底：泰阿泰德，“引渡过河的人”曾说，路途本身会显示出它来。
καὶ τοῦτο ἐὰν ἰόντες ἐρευνῶμεν, τάχʼ ἂν ἐμπόδιον γενόμενον αὐτὸ φήνειεν τὸ ζητούμενον, μένουσι δὲ δῆλον οὐδέν.
如果我们走上前去探索，也许挡在路上的那个东西本身就会向我们显现出我们所寻找的对象，而对于停留不动的人，则显然一无所获。
ΘΕΑΙ. ὀρθῶς λέγεις·
泰阿泰德：您说得对。
ἀλλʼ ἴωμέν γε καὶ σκοπῶμεν.
那我们就走上前去审视吧。
ΣΩ. οὐκοῦν τοῦτό γε βραχείας σκέψεως· τέχνη γάρ σοι ὅλη σημαίνει μὴ εἶναι ἐπιστήμην αὐτό.
苏格拉底：那么，这至少只需要简短的考量；因为有一门整个的行业，它向你表明它本身并不是知识。
ΘΕΑΙ. πῶς δή;
泰阿泰德：怎么会呢？
καὶ τίς αὕτη;
这是什么行业？
ΣΩ. ἡ τῶν μεγίστων εἰς σοφίαν, οὓς δὴ καλοῦσιν ῥήτοράς τε καὶ δικανικούς.
苏格拉底：就是那些在智慧上被认为最伟大的人的行业，人们称他们为雄辩家和诉讼辩护士。
οὗτοι γάρ που τῇ ἑαυτῶν τέχνῃ πείθουσιν οὐ διδάσκοντες ἀλλὰ δοξάζειν ποιοῦντες ἃ ἂν βούλωνται.
因为这些人无疑是凭着自己的技术去说服，不是通过传授知识，而是通过让人们产生他们所期望的信念。
ἢ σὺ οἴει δεινούς τινας οὕτω διδασκάλους εἶναι, ὥστε οἷς μὴ παρεγένοντό τινες ἀποστερουμένοις χρήματα ἤ τι ἄλλο βιαζομένοις, τούτοις δύνασθαι πρὸς ὕδωρ σμικρὸν διδάξαι ἱκανῶς τῶν γενομένων τὴν ἀλήθειαν;
难道你认为有这样一些神奇的教师，能够对那些在金钱被强夺或遭受其他暴力时不在场的人，在极短的滴水时间里，就充分传授所发生事情的真相吗？
ΘΕΑΙ. οὐδαμῶς ἔγωγε οἶμαι, ἀλλὰ πεῖσαι μέν.
泰阿泰德：我决不这样认为，而只是能说服他们。
ΣΩ. τὸ πεῖσαι δʼ οὐχὶ δοξάσαι λέγεις ποιῆσαι;
苏格拉底：而所谓说服，你难道不是指使他们产生信念吗？
ΘΕΑΙ. τί μήν;
泰阿泰德：当然。
ΣΩ. οὐκοῦν ὅταν δικαίως πεισθῶσιν δικασταὶ περὶ ὧν ἰδόντι μόνον ἔστιν εἰδέναι, ἄλλως δὲ μή, ταῦτα τότε ἐξ ἀκοῆς κρίνοντες, ἀληθῆ δόξαν λαβόντες, ἄνευ ἐπιστήμης ἔκριναν, ὀρθὰ πεισθέντες, εἴπερ εὖ ἐδίκασαν;
苏格拉底：那么，当裁判官们对于只有目击者才能知道而无法通过其他方式知道的事物被公正地信服，那时他们凭着传闻来判定这些事，获得了真信念，如果他们确实做出了好的判决，那他们就是被正确地说服了，却是在没有知识的情况下做出的判决，对吗？
ΘΕΑΙ. παντάπασι μὲν οὖν.
泰阿泰德：确实完全如此。
ΣΩ. οὐκ ἄν, ὦ φίλε, εἴ γε ταὐτὸν ἦν δόξα τε ἀληθὴς καὶ δικαστήρια καὶ ἐπιστήμη, ὀρθά ποτʼ ἂν δικαστὴς ἄκρος ἐδόξαζεν ἄνευ ἐπιστήμης· νῦν δὲ ἔοικεν ἄλλο τι ἑκάτερον εἶναι.
苏格拉底：我的朋友，如果真信念和知识是同一回事，那么最优秀的裁判官就决不会在没有知识的情况下做出正确的判断；但现在看来，这两者各自是不同的东西。
ΘΕΑΙ. ὅ γε ἐγώ, ὦ Σώκρατες, εἰπόντος του ἀκούσας ἐπελελήσμην, νῦν δʼ ἐννοῶ·
泰阿泰德：苏格拉底，我曾听某人说过一件事，后来忘记了，但现在想起来了。
ἔφη δὲ τὴν μὲν μετὰ λόγου ἀληθῆ δόξαν ἐπιστήμην εἶναι, τὴν δὲ ἄλογον ἐκτὸς ἐπιστήμης· καὶ ὧν μὲν μή ἐστι λόγος, οὐκ ἐπιστητὰ εἶναι, οὑτωσὶ καὶ ὀνομάζων, ἃ δʼ ἔχει, ἐπιστητά.
他说，伴随说明的真信念就是知识，而缺乏说明的信念则在知识之外；无法加以说明的事物是不可知的——他是这样称呼的——而可以加以说明的事物则是可知的。
ΣΩ. ἦ καλῶς λέγεις.
苏格拉底：你说得好。
τὰ δὲ δὴ ἐπιστητὰ ταῦτα καὶ μὴ πῇ διῄρει, λέγε, εἰ ἄρα κατὰ ταὐτὰ σύ τε κἀγὼ ἀκηκόαμεν.
但是，他是如何区分这些可知和不可知的事物的呢？ 说来听听，看看你我听到的是否是一样的。
ΘΕΑΙ. ἀλλʼ οὐκ οἶδα εἰ ἐξευρήσω· λέγοντος μεντἂν ἑτέρου, ὡς ἐγᾦμαι, ἀκολουθήσαιμʼ ἄν.
泰阿泰德：我不知道自己能否把它说出来；但如果是别人说，我想我是能跟得上的。
ΣΩ. ἄκουε δὴ ὄναρ ἀντὶ ὀνείρατος.
苏格拉底：那么，你就听听用一个梦来换取一个梦吧。
ἐγὼ γὰρ αὖ ἐδόκουν ἀκούειν τινῶν ὅτι τὰ μὲν πρῶτα οἱονπερεὶ στοιχεῖα, ἐξ ὧν ἡμεῖς τε συγκείμεθα καὶ τἆλλα, λόγον οὐκ ἔχοι.
因为我好像也曾听到某些人说，那些最原始的、如同元素一样的东西——我们和其他一切事物都是由它们构成的——是没有说明的。
§202ΣΩ. αὐτὸ γὰρ καθʼ αὑτὸ ἕκαστον ὀνομάσαι μόνον εἴη, προσειπεῖν δὲ οὐδὲν ἄλλο δυνατόν, οὔθʼ ὡς ἔστιν, οὔθʼ ὡς οὐκ ἔστιν· ἤδη γὰρ ἂν οὐσίαν ἢ μὴ οὐσίαν αὐτῷ προστίθεσθαι, δεῖν δὲ οὐδὲν προσφέρειν, εἴπερ αὐτὸ ἐκεῖνο μόνον τις ἐρεῖ.
苏格拉底：因为它们之中的每一个本身只能被命名，而不可能附带说出任何别的东西，既不能说它“存在”，也不能说它“不存在”；因为在那时，就会把“存在”或“不存在”加在它身上，但是，如果有人只想单独说那个东西本身，就绝不能给它附带任何东西。
ἐπεὶ οὐδὲ τὸ
αὐτὸ
οὐδὲ τὸ
ἐκεῖνο
οὐδὲ τὸ
ἕκαστον
οὐδὲ τὸ
μόνον
οὐδὲ
τοῦτο
προσοιστέον οὐδʼ ἄλλα πολλὰ τοιαῦτα·
因为既不能把“自身”、“那个”、“每一个”、“唯独”、“这个”加给它，也不能把其他许多诸如此类的词加给它；因为这些词四处游走，被加在一切事物上，而它们与被相加的事物是不同的。
ταῦτα μὲν γὰρ περιτρέχοντα πᾶσι προσφέρεσθαι, ἕτερα ὄντα ἐκείνων οἷς προστίθεται, δεῖν δέ, εἴπερ ἦν δυνατὸν αὐτὸ λέγεσθαι καὶ εἶχεν οἰκεῖον αὑτοῦ λόγον, ἄνευ τῶν ἄλλων ἁπάντων λέγεσθαι.
但是，如果那事物本身有可能被说出，并且拥有它自己特有的说明，它就应该在没有任何其他词的情况下被说出。
νῦν δὲ ἀδύνατον εἶναι ὁτιοῦν τῶν πρώτων ῥηθῆναι λόγῳ· οὐ γὰρ εἶναι αὐτῷ ἀλλʼ ἢ ὀνομάζεσθαι μόνον—ὄνομα γὰρ μόνον ἔχειν—τὰ δὲ ἐκ τούτων ἤδη συγκείμενα, ὥσπερ αὐτὰ πέπλεκται, οὕτω καὶ τὰ ὀνόματα αὐτῶν συμπλακέντα λόγον γεγονέναι· ὀνομάτων γὰρ συμπλοκὴν εἶναι λόγου οὐσίαν.
但现在，任何原始元素都不可能被说明表达；因为对它来说，除了仅仅被命名之外，什么也没有——因为大凡它只有一个名字——而由这些元素组成的东西，正如它们本身被交织在一起一样，它们的名字交织在一起就形成了说明；因为名字的交织正是说明的本质。
οὕτω δὴ τὰ μὲν στοιχεῖα ἄλογα καὶ ἄγνωστα εἶναι, αἰσθητὰ δέ· τὰς δὲ συλλαβὰς γνωστάς τε καὶ ῥητὰς καὶ ἀληθεῖ δόξῃ δοξαστάς.
因此，元素是无说明且不可知的，但却是可感觉的；而音节则是可知的、可表达的，并且可以凭真信念来信念。
ὅταν μὲν οὖν ἄνευ λόγου τὴν ἀληθῆ δόξαν τινός τις λάβῃ, ἀληθεύειν μὲν αὐτοῦ τὴν ψυχὴν περὶ αὐτό, γιγνώσκειν δʼ οὔ· τὸν γὰρ μὴ δυνάμενον δοῦναί τε καὶ δέξασθαι λόγον ἀνεπιστήμονα εἶναι περὶ τούτου· προσλαβόντα δὲ λόγον δυνατόν τε ταῦτα πάντα γεγονέναι καὶ τελείως πρὸς ἐπιστήμην ἔχειν.
因此，当一个人在没有说明的情况下获得关于某物的真信念时，他的灵魂在关于该事物上确实把握了真理，但并不知道它；因为不能给出和接受说明的人，对于该事物是没有知识的；但如果加上了说明，这一切就都变得可能，并且完全达到了知识的状态。
οὕτως σὺ τὸ ἐνύπνιον ἢ ἄλλως ἀκήκοας;
你听到的那个梦是这样的，还是别的样子的？
ΘΕΑΙ. οὕτω μὲν οὖν παντάπασιν.
泰阿泰德：确实完全是这样的。
ΣΩ. ἀρέσκει οὖν σε καὶ τίθεσαι ταύτῃ, δόξαν ἀληθῆ μετὰ λόγου ἐπιστήμην εἶναι;
苏格拉底：那么，你对此感到满意，并确立这一观点，即伴随说明的真信念就是知识吗？
ΘΕΑΙ. κομιδῇ μὲν οὖν.
泰阿泰德：完全同意。
ΣΩ. ἆρʼ, ὦ Θεαίτητε, νῦν οὕτω τῇδε τῇ ἡμέρᾳ εἰλήφαμεν ὃ πάλαι καὶ πολλοὶ τῶν σοφῶν ζητοῦντες πρὶν εὑρεῖν κατεγήρασαν;
苏格拉底：泰阿泰德，那么我们是不是就在今天这一天里，以这种方式，把握到了许多智者长期以来寻找、却在找到之前就已老去的东西呢？
ΘΕΑΙ. ἐμοὶ γοῦν δοκεῖ, ὦ Σώκρατες, καλῶς λέγεσθαι τὸ νῦν ῥηθέν.
泰阿泰德：至少在我看来，苏格拉底，刚才所说的话说得很漂亮。
ΣΩ. καὶ εἰκός γε αὐτὸ τοῦτο οὕτως ἔχειν· τίς γὰρ ἂν καὶ ἔτι ἐπιστήμη εἴη χωρὶς τοῦ λόγου τε καὶ ὀρθῆς δόξης;
苏格拉底：而且这确实很有可能是真的；因为除了说明和正确的信念之外，还能有什么可以被称为知识呢？
ἓν μέντοι τί με τῶν ῥηθέντων ἀπαρέσκει.
然而，在刚才所说的话中，有一点让我不满意。
ΘΕΑΙ. τὸ ποῖον δή;
泰阿泰德：到底是哪一点呢？
ΣΩ. ὃ καὶ δοκεῖ λέγεσθαι κομψότατα, ὡς τὰ μὲν στοιχεῖα ἄγνωστα, τὸ δὲ τῶν συλλαβῶν γένος γνωστόν.
苏格拉底：就是那个似乎说得最巧妙的观点，即元素是不可知的，而音节这一类东西则是可知的。
ΘΕΑΙ. οὐκοῦν ὀρθῶς;
泰阿泰德：难道这不是正确的吗？
ΣΩ. ἰστέον δή· ὥσπερ γὰρ ὁμήρους ἔχομεν τοῦ λόγου τὰ παραδείγματα οἷς χρώμενος εἶπε πάντα ταῦτα.
苏格拉底：这确实必须加以考察；因为对于这一论证，我们手中握有说出这一切的人所使用的范例作为“人质”。
ΘΕΑΙ. ποῖα δή;
泰阿泰德：到底是些什么样的范例？
ΣΩ. τὰ τῶν γραμμάτων στοιχεῖά τε καὶ συλλαβάς.
苏格拉底：就是字母的元素和音节。
ἢ οἴει ἄλλοσέ ποι βλέποντα ταῦτα εἰπεῖν τὸν εἰπόντα ἃ λέγομεν;
难道你认为，说出我们现在所说的话的那个人，是看着别的什么东西来说这些的吗？
ΘΕΑΙ. οὔκ, ἀλλʼ εἰς ταῦτα.
泰阿泰德：不是，他显然是看着这些说的。