§6Hoc loco si quisquam illorum cautus et uigilans iam etiam studiosior quam pertinacior me admoneret non de uitiosis animis. sed de ipsis uitiis esse quaerendum — quae quoniam sensu corporis non cognoscerentur. et tamen cognoscerentur, non nisi intellegibilia posse accipi;
この箇所で、もし彼らのうちの誰か、用心深く、油断なく、今や頑迷であるよりはむしろ真理を熱心に求める者が、私に対して、探求されるべきなのは悪徳に満ちた魂についてではなく、悪徳そのものについてである、と注意を促すなら――それらの悪徳は肉体の感覚によっては認識されず、それにもかかわらず認識されるのであるから、知性的なものとして受け取られるほかはない。
quae si sensibilibus omnibus antecellunt, cur lucem deo auctori esse tribuendam inter nos conueniret, uitiorum uero auctorem deum nemo nisi sacrilegus diceret — responderem homini, si aut statim et repente.
そして、もしそれらがすべての感覚的なものに勝るのであるなら、なぜ光を創り主である神に帰すべきであるということに私たちの間で合意が成り立ち、一方で悪徳の創り主を神であると言う者は、神聖を汚す者以外には誰もいないのか、と――私はその人に答えただろう。
ut bonis dei cultoribus solet.
もしこの問いの解決策が、神の良き崇拝者たちにしばしば起こるように、神のインスピレーションによって即座に突然に授けられたか、あるいはあらかじめ準備されていたならば。
diuinitus infulsisset huius solutio quaestionis, aut fuisset antea praeparata: quorum si neutrum meruissem atque potuissem, coepta differrem; quodque esset propositum, difficile esse ad dinoscendum atque arduum confiterer.
もしそれらのいずれも、私にふさわしくなく、また私にその能力もなかったなら、私は企てを延期し、提示された問題は識別するのが困難で困難を極めるものであると告白しただろう。
recurrerem in me, prosternerer deo, alte ingemerem quaerens, ne me in medio spatio, quo certis rationibus promouissem, haerere pateretur;
私は自分自身に立ち戻り、神の前にひれ伏し、探求しながら深く嘆息しただろう。 私が確実な論拠によって進んできたその中間地点で、私を立ち往生させたままで放置しないでくださるように、と。
ne ancipiti quaestione cogerer aut intellegibilia sensibilibus submittere ac subdere.
また、この二者択一の問いによって、知性的なものを感覚的なものの下に屈服させ従属させるか、あるいは神自身を悪徳の創り主であると言うか、どちらかを強制されないように。
aut ipsum uitiorum dicere auctorem: cum esset utrumuis horum falsitatis inpietatisque plenissimum.
なぜなら、これらのいずれもが虚偽と不敬虔に満ち満ちたものであるからである。
nullo modo possem existimare. quod me sic adfectum ille desereret.
私は、私がこのように苦悩しているのを神が見捨てるなどとは、到底考えることができなかった。
admoneret ergo suis illis ineffabilibus modis, ut considerarem etiam atque etiam. utrum animi uitia. de quibus aestuarem, inter intellegibilia numeranda essent.
それゆえ、神は、あの語り得ぬ方法によって、私が苦悩している魂の悪徳が、知性的なものの数に入れられるべきものであるかどうかを、繰り返し繰り返し熟考するようにと、私に注意を促してくれたであろう。
quod ut reperirem propter inbecillitatem interioris oculi mei, quae mihi peccatis meis iure accidisset, aliquem mihi ad inuisibilia contuenda in ipsis uisibilibus machinarer gradum: quorum esset nobis nullo modo certior cognitio, sed consuetudo fidentior.
そして、私の内なる眼 of の弱さ(それは私の罪のゆえに当然私に生じたものであるが)のために、私がそのことを発見できるように、目に見えるもの自体の中に、目に見えないものを凝視するための何らかの段階を私は構想しただろう。 それらの目に見えるものについては、私たちにとって確実な知識は決してないが、より確信に満ちた慣れがある。
itaque statim quaererem, quid ad sensum proprie pertineret oculorum.
したがって、私は直ちに、眼の感覚に本来的に属するものは何かと尋ねただろう。
inuenirem colores, quorum principatum lux ista obtineret.
私は、この光がその第一位を占めている色彩を見出しただろう。
haec enim sunt. quae nullus alius sensus adtingit: nam motus corporum et magnitudines et interualla et figuras.
なぜなら、色彩こそが、他のいかなる感覚も触れることのできないものだからである。
quamuis et oculis. non tamen proprie. sed tactu etiam posse sentiri.
というのも、物体の運動や大きさ、間隔、形などは、眼によっても感じられるとはいえ、本来的ではなく、触覚によっても感じられ得るからである。
unde colligerem tanto ceteris corporeis et sensibilibus praestare lucem, quanto aliis sensibus aspectus esset inlustrior.
このことから、私は、視覚が他の感覚よりも際立っているのと同じくらい、光が他の肉体的・感覚的なものよりも優れていると推論しただろう。
eiecta igitur ex omnibus, quae corpore sentiuntur, ista luce. qua niterer et in qua gradum illum inquisitionis meae necessario conlocarem, pergerem adtendere, quid ageretur hoc modo.
それゆえ、肉体によって感じられるすべてのものからあの光――私がそれに依り頼み、私の探求のあの段階を必然的に置くことになる光――を取り出した上で、私はこのようにして何が起きるかに注意を向け、自分自身と次のように対話しただろう。
mecumque ista sermocinarer: si sol iste tanta claritate conspicuus et diei luce sufficiens usque ad lunae similitudinem in conspectu nostro paulatim deficeret, num aliud quicquam oculis sentiremus quam lucem utcumque fulgentem, lucem tamen quaerentes.
もし、これほどの輝きをもって目に見え、昼の光として十分なこの太陽が、私たちの目の前で、月と同じくらいになるまで徐々に衰えていくなら、私たちは眼によって、いかにであれ輝いている光以外の何かを感じるだろうか。 かつてあったものを見ないことによってそれを求め、いま現にあるものを見ることによってそれを享受しながら、なおも光を求めているのではないだろうか。
quod fuerat, non uidendo et haurientes uidendo quod aderat? non ergo illum defectum uideremus, sed lucem. quae defectui remaneret.
したがって、私たちはあの欠損を見るのではなく、欠損の後に残されている光を見るのである。
cum autem non uideremus, non sentiremus: quicquid enim sentimus aspectu.
しかし、見ないときには、感じないのである。
non potest non uideri.
なぜなら、私たちが視覚によって感じるものは何であれ、見られないはずがないからである。
quare si defectus ille neque uisu neque alio sensu sentiretur, non posset inter sensibilia numerari.
したがって、もしあの欠損が視覚によっても他の感覚によっても感じられないならば、感覚的なものの数に入れられることはあり得ない。
nihil enim sensibile est. quod sentiri non potest.
なぜなら、感じられ得ないものは、何一つ感覚的ではないからである。
referamus nunc considerationem ad uirtutem, cuius intellegibili luce splendere animum conuenientissime dicimus.
さて、私たちは考察を徳へと向けよう。 徳の知性的な光によって魂が輝くと言うのは極めて適切である。
porro ab hac luce uirtutis defectus quidam non perimens animam. sed obscurans uitium uocatur.
さらに、この徳の光からの、魂を滅ぼしはしないが暗くするある種の欠損が悪徳と呼ばれる。
potest igitur recte uitium quoque animi nequaquam inter intellegibilia numerari.
したがって、魂の悪徳もまた、知性的なものの数には決して入れられないというのが正しい。
ut lucis ille defectus recte de sensibilium numero eximitur: illud tamen quod remanet animae, id est hoc ipsum.
あの光の欠損が、感覚的なものの数から正しく除外されるのと同じように。
quod uiuit atque anima est, tam est intellegibile quam sensibile illud, quod in hoc uisibili lumine post defectum quantumcumque fulgeret: et ideo animam in quantum anima esset et uitae participaret, sine qua nullo pacto esse anima potest.
しかしながら、魂に残されているもの、すなわち、生きているということ、そして魂そのものであるということは、あの目に見える光において欠損の後にいかにであれ輝いているあの感覚的なものと同じくらい、知性的(理解可能)なのである。
rectissime omnibus sensibilibus anteferri.
そしてそれゆえ、魂が魂である限りにおいて、また、それなしにはいかなる方法によっても魂であり得ないような生に与っている限りにおいて、すべての感覚的なものに優先されることは極めて正しいのである。
quamobrem maximi erroris esse ullam animam dicere non esse ex deo. ex quo esse solem lunamque glorieris.
それゆえ、あなたがそこから太陽や月が存在していると誇るまさにその神から、いかなる魂も出てはいないと言うことは、最大の誤りである。