Humanitext Reader

アウグスティヌス · 二つの魂について §17-18

魂の断罪と善なる魂の有罪性という矛盾

10 / 12 箇所 · ラテン語

要旨

神による一部の魂の断罪を前提とし、本性的な悪の魂の存在を否定した上で、マニ教徒の教説によれば「神の実体」であるはずの善なる魂だけが罪を犯すことになる矛盾を突く。

§17Postremo ut nihil horum laudandorum habeant illae animae. quae illorum rationibus habere coguntur, quaererem, utrum aliquas an nullas animas deus damnet: si nullas, nullum meritorum iudicium est.
最後に、彼らの議論によって持つことを余儀なくされているこれら賞賛すべきものの何一つを、それらの魂が持たないとしても、私は、神がいくつかの魂を断罪するのか、あるいはどの魂も断罪しないのか、と問うてみたい。
nulla prouidentia, et casu potius quam ratione mundus administratur uel potius non administratur;
もしどの魂も断罪しないのなら、功績に対するいかなる裁きもなく、いかなる摂理もなく、世界は理性によってではなくむしろ偶然によって統治されている、あるいはむしろ統治されていないのである。
non enim administratio casibus danda est.
なぜなら、統治というものは偶然に委ねられるべきではないからである。
hoc autem si omnibus qualibet religione deuinctis credere nefas est. restat. ut aut sit aliquarum animarum damnatio aut nulla peccata sint.
しかし、何らかの宗教に結びついているすべての人にとって、これを信じることが不敬であるとするなら、いくつかの魂の断罪があるか、さもなければ罪が全く存在しないかのいずれかである、ということになる。
sed si nulla peccata sunt, etiam nullum malum: quod isti si dixerint.
しかし、もし罪が存在しないなら、悪もまた全く存在しない。
haeresim suam uno ictu interficient.
もし彼らがそう言うなら、彼らは自分たちの異端を一撃で自滅させることになるだろう。
conuenit igitur mihi cum eis aliquas animas diuina lege iudicioque damnari.
したがって、神の律法と裁きによっていくつかの魂が断罪されることについては、私と彼らの間で合意が成り立っている。
at hae si bonae sunt, quae illa iustitia est? si malae.
しかし、もしこれらの魂が善であるなら、あの正義とは何なのか。 もし悪であるなら、本性によってか、それとも意志によってか。
natura, an uoluntate? sed natura esse malae animae nullo modo queunt.
しかし、魂が本性によって悪であることは、決してあり得ない。
unde hoc docemus? de superioribus definitionibus uoluntatis atque peccati.
これを私たちはどこから教示するのか。 意志と罪についての、上記の定義からである。
quia dicere animas et malas esse et nihil peccare plenum est dementiae, dicere autem peccare sine uoluntate.
なぜなら、魂が悪であり、かつ何一つ罪を犯していないと言うことは狂気に満ちており、他方、意志なしに罪を犯すと言うことは、大いなるたわごとだからである。
magnum deliramentum est. et peccati reum tenere quemquam, quia non fecit, quod facere non potuit, summae iniquitatis est et insaniae.
また、自分ができなかったことをしなかったからという理由で、誰かを罪の責任に問うことは、極限の不義であり狂気の沙汰だからである。
quamobrem illae animae quicquid faciunt. si natura, non uoluntate faciunt, id est si libero et ad faciendum et ad non faciendum motu animi carent, si denique his abstinendi ab opere suo potestas nulla conceditur, peccatum earum tenere non possumus.
それゆえ、それらの魂が何をするにせよ、もし本性によって行い、意志によって行うのではないなら、すなわち、もし彼らが、行うためにも行わないためにも自由な心の動きを欠いているなら、最後に、自分たちの働きを差し控えるいかなる力も彼らに与えられていないなら、私たちは彼女らの罪を主張することはできない。
at omnes fatentur et malas animas iuste et eas, quae non peccauerunt, iniuste damnari: fatentur igitur eas malas esse, quae peccant.
しかし、悪しき魂は正当に、そして罪を犯さなかった魂は不当に断罪されるということは、誰もが認めることである。 したがって、彼らは罪を犯す魂が悪であることを認めているのである。
illae autem, sicut ratio docuit, non peccant;
ところが、それらの魂は、理性が教示したように、罪を犯さない。
animarum ergo malarum genus nescio quod extraneum, quod a Manichaeis inducitur. nullum est.
したがって、マニ教徒によって導入された、あの得体の知れない外部の悪しき魂の種類というものは、存在しないのである。
§18Nunc bonum illud genus uideamus, quod rursus ita laudant, ut ipsam dei substantiam dicant esse.
今度は、あの善なる種類を見てみよう。 彼らはそれを、再び、それ自体が神の実体であると言うほどに賞賛している。
quanto autem melius est, ut suum quisque ordinem meritumque cognoscat nec ita sacrilega superbia uentiletur, ut cum se totiens commutari sentiat, summi illius boni, quod incommutabile pia ratio profitetur et docet. credat esse substantiam? ecce enim cum manifestum sit non peccare animas in eo, quod non sunt tales, quales esse non possunt — unde iam constat nescio quas illas inducticias nullo modo peccare et propterea illas non esse omnino —: relinquitur, ut quoniam concedunt esse peccata, non inueniant, quibus ea tribuant, nisi bono generi animarum et substantiae dei.
しかし、各自が自らの秩序と功績を認識し、自分がこれほど度々変化するのを自覚しながら、敬虔な理性が不変であると公言し教示しているあの至高の善の実体である、などと信じてしまうほど、冒涜的な慢心によって煽り立てられないようにすることは、どれほどより良いことであろうか。 実際、魂が、自分たちがそうであり得ないような者ではないということにおいて、罪を犯してはいないことが明白であるとき(――このことから、あの得体の知れない外部から導入された魂が決して罪を犯しておらず、したがってそれらが全く存在しないことは、既に明らかである――):彼らが罪が存在することを認めている以上、彼らはその罪を帰すべき相手を、あの善なる魂の種類、すなわち神の実体以外に見出せない、ということになる。
maxime autem urgentur auctoritate christiana;
彼らはキリスト教の権威によって最も強く追い詰められている。
numquam enim negauerunt dari ueniam peccatorum, cum fuerit ad deum quisque conuersus: numquam dixerunt — ut alia multa —, quod scripturis diuinis hoc quispiam corruptor inseruerit.
なぜなら、各自が神に立ち返ったときに罪の赦しが与えられるということを、彼らは決して否定しなかったからである。 また彼らは、――他の多くのことと同様に――何らかの改竄者がこれを聖なる聖書の中に挿入したのだ、とは決して言わなかった。
quibus ergo peccata donantur? si alienigenis illis malis, possunt et bonae fieri, possunt dei regnum possidere cum Christo.
では、誰に対して罪が赦されるというのか。 もしあの異質な悪しき魂に対してであるなら、それらは善になることもでき、キリストと共に神の国を相続することもできるはずである。
quod isti quia negant nec habent alterum genus nisi earum, quas de substantia dei esse perhibent, restat, ut non solum etiam ipsas, sed ipsas solas peccare fateantur.
しかし、彼らはこのことを否定し、かつ、神の実体に由来すると彼らが主張する魂以外の、もう一つの種類を彼らが持たない以上、彼らはそれら自身が罪を犯すだけでなく、それら自身だけが罪を犯すのだ、と認めざるを得なくなる。
ego autem nihil pugno: non solae peccent.
だが、私は何も争わない。
peccant tamen.
それらだけが罪を犯すのではないとしても、それらはとにかく罪を犯すのである。
at enim mali commixtione coguntur.
だがしかし、悪との混合によって彼女らは余儀なくされているのだ、と彼らは言う。
si ita coguntur. ut resistendi potestas nulla sit.
もし、抵抗する力が全くないほどに彼女らが強制されているなら、彼女らは罪を犯していない。
non peccant: si est in potestate resistere sua et propria uoluntate consentiunt, cur tanta bona in summo malo, cur hoc malum in summo bono per doctrinam illorum cogimur inuenire, nisi quia neque illud malum est quod suspicione inducunt neque hoc summum bonum quod superstitione peruertunt?
もし抵抗することが彼女らの力の内にあるのに、自らの独自の意志によって同意しているなら、どうして私たちは、彼らの教説によって、至高の悪の中にこれほど多くの善を、そして至高の善の中にこの悪を見出すことを余儀なくされるのだろうか。 それはただ、彼らが疑念によって導入するあのものが悪でもなければ、彼らが迷信によって歪めているこのものが至高の善でもないからにほかならない。

語釈・文法注

  1. 10ut nihil horum laudandorum habeant — 接続詞 ut はここでは譲歩(「〜だとしても」)を表す。また、属格の horum laudandorum は、中性代名詞 nihil に係る部分属格(partitive genitive)である。
  2. 10quanto melius est, ut ... nec ita ... uentiletur, ut ... credat — 比較級 melius を修飾する quanto は「差の奪格」であり、「どれほど〜か」という感嘆・疑問の程度を表す。主動詞 credat の対格主語として se(自分自身が)が省略されており、不定詞 esse の意味上の主語となっている。
  3. 15in eo, quod non sunt tales — 前置詞句 in eo と quod 節が同格関係にあり、「〜という点において」「〜ということにおいて」という制限・理由のニュアンスを帯びる。
  4. 25quod isti quia negant — 文頭の quod は接続関係代名詞で、前文の内容(異質な悪しき魂が善になりキリストと共に神の国を相続し得ること)を指す中性単数対格であり、negant の直接目的語である。関係代名詞節の内部に理由の従属節(quia negant)が埋め込まれた入れ子構造となっている。

この箇所を引用する

アウグスティヌス, 二つの魂について §17-18. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0040.stoa040.humanitext-lat1:17-18

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。