§17Dixerit aliquis: si nulla est mortuis cura de uiuis, quomodo ille diues, qui apud inferos torquebatur, rogabat Abraham patrem, ut mittat Lazarum ad quinque fratres suos nondum mortuos et agat cum eis, ne ueniant et ipsi in eundem tormentorum locum? sed numquid quia hoc ille diues dixit, ideo quid fratres agerent uel quid paterentur illo tempore sciuit? ita illi fuit cura de uiuis, quamuis quid agerent omnino nesciret, quemadmodum est nobis cura de mortuis, quamuis quid agant utique nesciamus.
誰かが言うかもしれない。 もし死者に生者への配慮が全くないのであれば、どうしてあの、あの世で苦しめられていた金持ちは、父アブラハムに、まだ死んでいない5人の兄弟たちのもとへラザロを送り、彼ら自身も同じ苦しみの場所に来ることのないよう説得してほしいと頼んだのだろうか。 しかし、あの金持ちがそう言ったからといって、そのためにその時兄弟たちが何をしていたか、あるいは何を耐え忍んでいたかを、彼は知っていたのだろうか。 このように、彼らが何をしているのか全く知らなかったとしても、彼には生者への配慮があった。 それは、彼らが何をしているのか私たちは確かに知らないとしても、私たちに死者への配慮があるのと同じことである。
nam si nihil de mortuis curaremus, non utique pro illis deo supplicaremus.
なぜなら、もし私たちが死者のことを何も配慮しないのだとしたら、彼らのために神に懇願することは確かにないはずだからである。
denique Abraham nec Lazarum misit et Moysen ac prophetas hic eos habere respondit, quos audire deberent, ut ad illa supplicia non uenirent.
ついにアブラハムはラザロを送ることもせず、彼らにはここにモーセや預言者たちがおり、あの苦しみに至らないために彼らに聴き従べきだと答えた。
ubi rursus occurrit, quomodo quid hic ageretur Abraham pater ipse nesciebat, ubi sciebat esse Moysen et prophetas, id est libros eorum, quibus homines oboediendo tormenta inferna euitarent, ubi denique nouerat diuitem illum in deliciis, pauperem uero Lazarum in laboribus doloribusque uixisse.
そこで再び、父アブラハム自身が、ここで何が行われているかをどうして知らなかったのだろうかという疑問が生じる。 彼はそこにモーセや預言者たち、すなわち、人間が従うことで地獄の苦しみを避けることができる彼らの書があることを知っており、また、あの金持ちが贅沢に暮らし、貧しいラザロが労苦と苦痛のうちに生きていたことを知っていたというのに。
nam et hoc illi ait: memento, fili, quia percepisti bona in uita tua, Lazarus autem mala.
なぜなら、彼は彼にこうも言ったからである。 「子よ、思い出しなさい、あなたは生存中に良いものを受け取り、ラザロは悪いものを受け取ったことを」。
sciebat ergo haec, quae utique apud uiuos, non apud mortuos gesta fuerant.
したがって、彼はこれらのことを知っていたのであるが、これらは確かに生者の間で、死者の間ではなく行われたことであった。
uerum non cum agerentur in uiuis, sed eis mortuis potuit Lazaro indicante cognoscere, ne falsum sit, quod ait propheta: Abraham nesciuit nos.
しかし、それらが生きている者の間で生じているときではなく、彼らが死んだ後に、ラザロが告げることによって知ることができたのである。 預言者が「アブラハムは私たちを知らなかった」と言っていることが偽りにならないために。
§18Proinde fatendum est nescire quidem mortuos quid hic agatur, sed dum hic agitur, postea uero audire ab eis.
それゆえ、死者は確かにここで何が行われているかを知らないが、ここでそれが行われている間ではなく、後にここから死んで彼らのもとへ行く人々からそれを聞くのだと認めなければならない。
qui hinc ad eos moriendo pergunt, non quidem omnia, sed quae sinuntur indicare, qui sinuntur etiam ista meminisse, et quae illos, quibus haec indicant, oportet audire.
確かにすべてではないが、告げることを許されていること、またこれらを記憶することも許されていること、そして、彼らがこれらを告げる相手が聞くべきことを。
. possunt et ab, angelis, qui rebus, quae aguntur hic, praesto sunt, audire aliquid mortui, quod unumquemque illorum audire debere iudicat, cui cuncta subiecta sunt.
また、死者たちはここで生じている事柄に立ち会っている天使たちから、彼らの各々が聞くべきだと、万物を従わせている方が判断される何かを聞くこともできる。
nisi enim essent angeli, qui possent interesse et uiuorum et mortuorum locis, non dixisset dominus Iesus: contigit autem mori inopem illum et auferri ab angelis in sinum Abrahae.
もし生者と死者の場所の両方に関与できる天使たちがいなかったなら、主イエスは「あの貧しい者が死に、天使たちによってアブラハムの胸に運ばれるにいたった」とは言わなかったはずである。
nunc ergo hic, nunc ibi esse potuerunt, qui hinc illuc quem deus uoluit abstulerunt.
したがって、神が望まれた者をここからあそこへと運んだ彼らは、ある時はここに、ある時はあそこにいることができたのである。
possunt etiam spiritus mortuorum aliqua, quae hic aguntur, quae necessarium est eos nosse et quos necessarium est ea nosse, non solum praesentia uel praeterita, uerum etiam futura spiritu dei reuelante cognoscere, sicut non omnes homines, sed prophetae, dum hic uiuerent, cognoscebant, nec ipsi omnia, sed quae illis esse reuelanda dei prouidentia iudicabat.
死者の霊はまた、ここで生じているいくつかのこと、すなわち彼らが知る必要のあること、またそれを知る必要のある人々が、神の霊の啓示によって、現在や過去のことだけでなく、未来のことさえも知ることができる。 ちょうどすべての人間ではなく、預言者たちが、ここで生きている間に知っていたように。 彼ら自身もすべてを知っていたのではなく、神の摂理が彼らに啓示されるべきだと判断されたことだけを知っていたのである。
mitti quoque ad uiuos aliquos ex mortuis, sicut e contrario Paulus ex uiuis in paradisum raptus est, diuina scriptura testatur.
また、死者の中からある人々が生者のもとへ送られることも、その反対にパウロが生者の中から楽園へと連れ去られたように、神聖な聖書が証ししている。
nam Samuhel propheta defunctus uiuo regi Sauli etiam futura praedixit: quamuis nonnulli non ipsum fuisse, qui potuisset magicis artibus euocari, sed aliquem spiritum tam malis operibus congruentem illius existiment similitudinem figurasse: cum liber Ecclesiasticus, quem Iesus filius Sirach scripsisse traditur et propter eloquii nonnullam similitudinem Salomonis pronuntiatur, contineat in laude patrum, quod Samuhel etiam mortuus prophetauerit.
なぜなら、亡くなった預言者サムエルは生きているサウル王に未来のことさえ予言したからである。 もっとも、魔術によって呼び出されたのは彼自身ではなく、そのような悪しき仕業にふさわしいある霊が彼の姿を模したのだと考える人々も一部にはいるが。 イエス・ベン・シラクが書いたと伝えられ、その文体のいくらかの類似からソロモンの書とも呼ばれる『集会の書』が、先祖たちの賛辞の中で、サムエルは死んだ後にも預言したと含んでいるというのに。
sed si et huic libro ex Hebraeorum quia in eo non est canone contradicitur, quid de Moyse dicturi sumus, qui certe et in Deuteronomio mortuus et in euangelio cum Helia, qui mortuus non est, legitur adparuisse uiuentibus?
しかし、もしこの書に対しても、ヘブライ人の正典にそれが入っていないという理由で反論されるなら、申命記において確かに死んだと記され、福音書において死んでいないエリヤと共に、生きている人々の前に現れたと読まれるモーセについては、何と言うべきだろうか。