§17Dixerit aliquis: si nulla est mortuis cura de uiuis, quomodo ille diues, qui apud inferos torquebatur, rogabat Abraham patrem, ut mittat Lazarum ad quinque fratres suos nondum mortuos et agat cum eis, ne ueniant et ipsi in eundem tormentorum locum? sed numquid quia hoc ille diues dixit, ideo quid fratres agerent uel quid paterentur illo tempore sciuit? ita illi fuit cura de uiuis, quamuis quid agerent omnino nesciret, quemadmodum est nobis cura de mortuis, quamuis quid agant utique nesciamus.
누군가는 이렇게 말할지도 모릅니다. 만일 죽은 이들에게 살아 있는 이들에 대한 염려가 전혀 없다면, 저승에서 고통받던 저 부자는 어떻게 조상 아브라함에게, 아직 죽지 않은 자신의 다섯 형제들에게 라사로를 보내어 그들을 타이르게 함으로써 그들 역시 이 고통스러운 곳에 오지 않게 해 달라고 청했겠습니까? 그러나 저 부자가 이 말을 했다고 해서, 그 때문에 당시 형제들이 무엇을 하고 있었는지 혹은 무엇을 겪고 있었는지를 그가 알았던 것입니까? 이와 같이, 그들이 무엇을 하는지 전혀 몰랐을지라도 그에게는 살아 있는 이들에 대한 염려가 있었던 것입니다. 이는 그들이 무엇을 하는지 우리가 확실히 알지 못할지라도 우리에게 죽은 이들에 대한 염려가 있는 것과 마찬가지입니다.
nam si nihil de mortuis curaremus, non utique pro illis deo supplicaremus.
만일 우리가 죽은 이들에 대해 아무런 염려도 하지 않는다면, 그들을 위해 하느님께 간구하는 일은 확실히 없을 것이기 때문입니다.
denique Abraham nec Lazarum misit et Moysen ac prophetas hic eos habere respondit, quos audire deberent, ut ad illa supplicia non uenirent.
결국 아브라함은 라사로를 보내지 않았고, 그들에게는 이곳에 모세와 예언자들이 있으니 그들이 고통에 이르지 않기 위해 그들의 말을 들어야 한다고 대답했습니다.
ubi rursus occurrit, quomodo quid hic ageretur Abraham pater ipse nesciebat, ubi sciebat esse Moysen et prophetas, id est libros eorum, quibus homines oboediendo tormenta inferna euitarent, ubi denique nouerat diuitem illum in deliciis, pauperem uero Lazarum in laboribus doloribusque uixisse.
여기서 다시 의문이 생깁니다. 조상 아브라함 자신은 어떻게 이곳에서 일어나는 일을 알지 못했으면서도, 그곳에 모세와 예언자들, 곧 인간들이 순종함으로써 지옥의 고통을 피할 수 있는 그들의 책들이 있다는 것을 알고 있었으며, 나아가 저 부자는 호화롭게 살았고 가난한 라사로는 고통과 슬픔 속에서 살았다는 것을 알고 있었을까요?
nam et hoc illi ait: memento, fili, quia percepisti bona in uita tua, Lazarus autem mala. sciebat ergo haec, quae utique apud uiuos, non apud mortuos gesta fuerant.
왜냐하면 그는 부자에게 이렇게 말했기 때문입니다. "얘야, 너는 살아 있는 동안에 좋은 것들을 받았고 라사로는 나쁜 것들을 받았음을 기억하여라." 따라서 그는 확실히 산 이들 가운데서 행해졌고 죽은 이들 가운데서가 아닌 이 일들을 알고 있었습니다.
uerum non cum agerentur in uiuis, sed eis mortuis potuit Lazaro indicante cognoscere, ne falsum sit, quod ait propheta: Abraham nesciuit nos.
그러나 그것들이 살아 있는 이들 가운데서 행해지고 있을 때가 아니라, 그들이 죽은 뒤에 나사로가 알려줌으로써 알 수 있었던 것입니다. 예언자가 "아브라함은 우리를 알지 못했습니다"라고 말한 것이 거짓이 되지 않도록 말입니다.
§18Proinde fatendum est nescire quidem mortuos quid hic agatur, sed dum hic agitur, postea uero audire ab eis.
그러므로 죽은 이들은 참으로 이곳에서 일어나는 일을 알지 못하지만, 이곳에서 그 일들이 일어나는 동안이 아니라, 나중에 이곳에서 죽어 그들에게로 가는 이들로부터 듣는다고 인정해야 합니다.
qui hinc ad eos moriendo pergunt, non quidem omnia, sed quae sinuntur indicare, qui sinuntur etiam ista meminisse, et quae illos, quibus haec indicant, oportet audire.
확실히 모든 것은 아니고, 알려주도록 허락된 것들과 또한 그것들을 기억하도록 허락된 것들, 그리고 그들이 이 사실을 알려주는 대상인 이들이 들어야 할 마땅한 것들만을 말입니다.
. possunt et ab, angelis, qui rebus, quae aguntur hic, praesto sunt, audire aliquid mortui, quod unumquemque illorum audire debere iudicat, cui cuncta subiecta sunt.
죽은 이들은 또한 이곳에서 일어나는 일들에 자리하고 있는 천사들로부터, 만물이 복종하는 분께서 그들 각자가 들어야 마땅하다고 판단하시는 어떤 것을 들을 수도 있습니다.
nisi enim essent angeli, qui possent interesse et uiuorum et mortuorum locis, non dixisset dominus Iesus: contigit autem mori inopem illum et auferri ab angelis in sinum Abrahae.
만일 살아 있는 이들과 죽은 이들의 장소에 모두 관여할 수 있는 천사들이 존재하지 않았다면, 주 예수님께서 "그 가난한 이가 죽어 천사들에 의해 아브라함의 품으로 인도되었다"고 말씀하시지 않았을 것입니다.
nunc ergo hic, nunc ibi esse potuerunt, qui hinc illuc quem deus uoluit abstulerunt.
따라서 하느님께서 원하시는 이를 이곳에서 저곳으로 실어 나른 이들은 때로는 이곳에, 때로는 저곳에 있을 수 있었던 것입니다.
possunt etiam spiritus mortuorum aliqua, quae hic aguntur, quae necessarium est eos nosse et quos necessarium est ea nosse, non solum praesentia uel praeterita, uerum etiam futura spiritu dei reuelante cognoscere, sicut non omnes homines, sed prophetae, dum hic uiuerent, cognoscebant, nec ipsi omnia, sed quae illis esse reuelanda dei prouidentia iudicabat.
죽은 이들의 영혼은 또한 이곳에서 일어나는 몇 가지 일들, 곧 그들이 알아야 할 필요가 있는 것들과 그것들을 알아야 할 필요가 있는 이들이, 하느님의 영의 계시를 통해 현재나 과거뿐만 아니라 미래의 일까지도 알 수 있습니다. 마치 모든 사람이 아니라 예언자들이 이곳에 사는 동안에 알았던 것처럼 말입니다. 그들 자신도 모든 것을 안 것이 아니라 하느님의 섭리가 그들에게 계시되어야 한다고 판단하신 것들만을 알았습니다.
mitti quoque ad uiuos aliquos ex mortuis, sicut e contrario Paulus ex uiuis in paradisum raptus est, diuina scriptura testatur.
또한 죽은 이들 가운데 몇몇이 살아 있는 이들에게 보내지기도 한다는 것을, 그와 반대로 바오로가 살아 있는 이들 가운데서 낙원으로 들어 올려졌듯이, 거룩한 성경이 증언합니다.
nam Samuhel propheta defunctus uiuo regi Sauli etiam futura praedixit: quamuis nonnulli non ipsum fuisse, qui potuisset magicis artibus euocari, sed aliquem spiritum tam malis operibus congruentem illius existiment similitudinem figurasse: cum liber Ecclesiasticus, quem Iesus filius Sirach scripsisse traditur et propter eloquii nonnullam similitudinem Salomonis pronuntiatur, contineat in laude patrum, quod Samuhel etiam mortuus prophetauerit.
왜냐하면 죽은 예언자 사무엘은 살아 있는 사울 왕에게 미래의 일까지 예언했기 때문입니다. 비록 마술적인 방법으로 불러내어진 것이 그 자신일 수 없으며, 그토록 악한 행위에 어울리는 어떤 영이 그의 모습을 흉내 낸 것이라고 생각하는 이들이 더러 있을지라도 말입니다. 집회서(예수 벤 시라가 썼다고 전해지며, 문체의 다소의 유사성 때문에 솔로몬의 책으로 불리기도 함)가 조상들의 찬양 중에서 사무엘이 죽은 뒤에도 예언을 했다고 담고 있는데도 말입니다.
sed si et huic libro ex Hebraeorum quia in eo non est canone contradicitur, quid de Moyse dicturi sumus, qui certe et in Deuteronomio mortuus et in euangelio cum Helia, qui mortuus non est, legitur adparuisse uiuentibus?
그러나 만일 이 책에 대해서도 히브리인들의 정경에 들어 있지 않다는 이유로 반론이 제기된다면, 신명기에서 확실히 죽었다고 기록되어 있고 복음서에서 죽지 않은 엘리야와 함께 살아 있는 이들에게 나타났다고 읽히는 모세에 대해서는 무엇이라 말하겠습니까?