§14Similia sunt autem somniis nonnulla etiam uisa uigilantium, qui turbatos habent sensus, sicut phrenetici uel quocumque furentes modo.
しかし、精神に錯乱をきたした者や、いかなる方法であれ狂気に陥った者のように、感覚が攪乱されている目覚めている者たちのいくつかの幻視も、夢に似ている。
nam et ipsi loquuntur secum, quasi uere praesentibus loquantur, <loquuntur> etiam cum absentibus quam praesentibus, quorum imagines cernunt siue uiuorum siue mortuorum.
なぜなら、彼ら自身も、あたかも実際にそこにいる者たちに話しかけているかのように自分自身と語り合い、また、生きている者であれ死んだ者であれ、その面影を見ている不在の者たちとも、あたかもそこにいる者たちとであるかのように語り合うからである。
sed quemadmodum hi, qui uiuunt, ab eis se uideri et cum eis se colloqui nesciunt — neque enim re uera ipsi adsunt aut ipsi sermocinantur, sed turbatis sensibus homines talia uisa imaginaria patiuntur — eo modo et hi, qui ex hac uita migrarunt, sic affectis hominibus uidentur quasi praesentes, cum sint absentes et, utrum aliquis eos imaginaliter uideat, omnino nescientes.
しかし、生きている者たちが、彼らから見られていることも彼らと語り合っていることも知らないように(なぜなら、実際に彼ら自身がそこにいるのでも彼ら自身が会話しているのでもなく、感覚の攪乱された人々がそのような心像的な幻視を被っているだけだからである)、そのように、この世から去った者たちも、そのように冒された人々に対して、まるでそこにいるかのように見えるが、実際には彼らは不在であり、誰かが自分の心像を見ているかどうかを全く知らないのである。
§15Huic rei simile est etiam illud, cum homines altius, quam si dormirent, subtrahuntur corporis sensibus et occupantur talibus uisis.
このことに似ているのが、人々が眠っているときよりも深く肉体の感覚から引き離され、そのような幻視に占められる場合である。
et his enim adparent imagines uiuorum atque mortuorum;
なぜなら、これらの人々にも生きている者や死んだ者の面影が現れるからである。
sed cum fuerint sensibus redditi, quoscumque mortuos uidisse se dixerint, uere cum eis fuisse creduntur nec adtendunt qui haec audiunt similiter ab eis absentium atque nescientium quorundam etiam imagines uisas esse uiuorum.
しかし、彼らが感覚を取り戻したとき、自分がどの死者を見たと言おうとも、本当にその死者たちと一緒にいたのだと信じられてしまい、これを聞く者たちは、不在であり何も知らないいくつかの生きている者の面影も、同様に彼らによって見られていたのだということに注意を向けない。
homo quidam Curma nomine municipii Tulliensis, quod Hipponi proximum est, curialis pauper, uix illius loci duumuiralicius et simpliciter rusticanus, cum aegrotaret, ablatus a sensibus paene mortuus iacuit aliquot diebus: tenuissimus flatus in naribus, qui manu admota utcumque sentiebatur et erat exiguum uiuentis indicium, sepeliri ut exanimem non sinebat.
ヒッポに極めて近いトゥッリア自治都市の、クルマという名のある男は、貧しい地方議員であり、その地の地方長官をかろうじて務めたほどの、素朴な農民であったが、彼が病気になったとき、感覚を失って、ほとんど死んだようになって数日間横たわっていた。 鼻孔に微かな呼吸があり、手を近づけるとどうにか感じられ、それが生きている者の僅かな証拠となって、魂の抜けた者として埋葬されるのを防いでいた。
nullos artus mouebat, nulla sumebat alimenta;
彼は四肢を動かさず、食物も摂らなかった。
nihil oculis, nihil ullo alio sensu corporis qualibet inpacta molestia sentiebat.
目でも、あるいは肉体の他のいかなる感覚でも、いかなる苦痛を与えられようとも何も感じなかった。
uidebat tamen multa uelut in somnis, quae tandem aliquando post dies plurimos quasi euigilans uisa narrauit.
それでも彼は夢の中のように多くのことを見ており、何日も経った後、ようやく目覚めたかのようになって、その幻視を語った。
ac primum mox ut aperuit oculos, eat aliquis, inquit, ad domum Curmae fabri ferrarii et uideat, quid ibi agatur.
そしてまず、目を開けるやいなや、彼は「誰か、鍛冶屋のクルマの家へ行って、そこで何が起こっているか見てきなさい」と言った。
quo cum itum esset, inuentus est mortuus eo momento, quo iste fuerat sensibus redditus et paene a morte reuixerat.
そこへ行ってみると、この男が感覚を取り戻し、ほとんど死から蘇ったまさにその瞬間に、彼は死んでいるのが見つかった。
tunc intentis, qui aderant, illum exhiberi iussum esse, quando ipse dimissus est. indicauit seque illic unde redierat dixit audisse, quod non Curma curialis, sed Curma faber ferrarius ad loca illa mortuorum praeceptus fuisset adduci.
そこで、居合わせた者たちが注意を向ける中、彼は、自分が釈放されたときにあの男を連れてくるよう命令されたのだと語り、自分が戻ってきたあの場所で、地方議員のクルマではなく、鍛冶屋のクルマが死者たちのあの場所へ連れて行かれるよう命じられていたのだと聞かされた、と言った。
in illis ergo uisis, tamquam somniis suis, inter eos defunctos, quos uidebat pro meritorum diuersitate tractari, agnouit etiam nonnullos, quos nouerat uiuos.
したがって、彼はそれらの幻視において、いわば自分自身の夢の中で、功績の多様性に応じて扱われているのを目にした死者たちの中に、自分が生きているときに知っていた何人かの人々をも認めた。
ipsos autem uere forsitan credidissem, si non inter illa quasi somnia sua uidisset etiam quosdam, qui nunc usque adhuc uiuunt, clericos uidelicet aliquos regionis suae, a quorum ibi presbytero audiuit, ut apud Hipponem baptizaretur a me, quod et factum esse dicebat.
しかし、もし彼がそれらのいわば夢の中で、今なお生きている人々、すなわち彼の地域の聖職者たちをも見ていなかったなら、私は彼らが本当にそこにいたのだと信じたかもしれない。 彼はそこで彼らの司祭から、ヒッポにおいて私から洗礼を受けるようにと聞き、彼自身もそのことがなされたと語ていた。
uiderat itaque in illa uisione presbyterum, clericos, me ipsum, nondum scilicet mortuos, in qua postea uidit et mortuos.
このように彼は、その幻視において、司祭や聖職者たち、そして私自身という、その時点では当然まだ死んでいない者たちを見ており、その後に、死んだ者たちをも見たのである。
cur non etiam illos sicut nos uidisse credatur, utrosque scilicet absentes atque nescientes, ac per hoc non ipsos, sed similitudines eorum, sicut etiam locorum? nam et fundum uidit, ubi erat ille cum clericis presbyter, et Hipponem, ubi a me quasi baptizatus est: in quibus locis profecto non erat, quando illic sibi esse uidebatur.
では、彼らについても、私たちを見たのと同様に見たのだと、すなわち、双方とも不在であり何も知らない状態で、それゆえに彼ら自身ではなく、場所の似姿と同様に、彼らの似姿を見たのだとなぜ信じられないのだろうか。 なぜなら、彼はあの司祭が聖職者たちと一緒にいた農地をも見、自分が私からいわば洗礼を施されたヒッポをも見たが、自分がそこにいると見えていたとき、彼が実際にはそれらの場所にいなかったのは確実だからである。
nam quid ibi ageretur eo tempore, nesciebat: quod procul dubio sciret, si uere ibi esset.
なぜなら、彼はその時そこに何が起こっていたかを知らなかったからであり、もし彼が本当にそこにいたなら、疑いなくそれを知っていたであろうからである。
uisa sunt igitur ista, quae non praesentantur in ipsis rebus, ut sunt, sed in quibusdam rerum imaginibus adumbrantur.
したがって、これらの事柄は、事象そのものにおいてあるがままに提示されるのではなく、事象のいくつかの像において輪郭を描かれるようにして見られたのである。
denique post multa, quae uidit, etiam in paradisum se introductum esse narrauit dictumque sibi esse, cum inde dimitteretur rediturus ad suos: uade, baptizare, si uis esse in isto loco beatorum.
ついに、彼が見た多くのことの後、彼は自分が楽園にも導き入れられ、そこから自分の人々のところへ戻るために送り出される際、「もしお前がこの祝福された者たちの場所にいたいなら、行って洗礼を受けなさい」と自分に言われた、と語った。
deinde, ut a me baptizaretur, admonitus iam factum esse respondit.
次いで、私によって洗礼を施されるようにと勧められたとき、彼はそれはすでに終わったことだと答えた。
cui rursus ille, qui cum eo loquebatur, uade, inquit, uere baptizare;
すると、彼と話していたあの者が再び言った。 「行って、本当に洗礼を受けなさい。
nam illud in uisione uidisti.
お前が(先ほど)見たのは幻視の中でのことなのだから。
post ista conualuit, perrexit Hipponem.
」これらのことの後、彼は回復し、ヒッポへと赴いた。
pascha iam propinquabat.
すでに復活祭が近づいていた。
dedit nomen inter alios conpetentes, pariter cum plurimis incognitus nobis; nec illam mihi uisionem nec cuiquam nostrorum indicare curauit.
彼は洗礼志願者たちの中に名前を登録したが、多くの人々と同様に私たちには見知らぬ者であり、あの幻視を私にも、私たちの誰にも知らせようとはしなかった。
baptizatus est, peractis diebus sanctis remeauit ad propria.
彼は洗礼を受け、聖なる日々が過ぎた後、自分の土地に戻った。
biennio uel amplius transacto ego haec cuncta cognoui: primo per quendam meum eiusque amicum in conuiuio meo, cum quaedam talia loqueremur;
2年かそれ以上が経過した後、私はこれらのことをすべて知った。
deinde institi ac feci, ut haec mihi praesens ipse narraret adtestantibus honestis ciuibus suis et de mirabili eius aegritudine, ut iacuerit paene mortuus per dies plurimos, et de illo alio Curma fabro ferrario, quod commemoraui. superius, et de his omnibus, quae cum mihi diceret, iam et se tunc ab illo audisse recolebant atque firmabant.
最初は、私の、そして彼の友人でもある人物を通じて、私の会食の席でこのような事柄を話していたときであり、次いで、私は強く求めて、彼の評判の良い同市民たちが証言する中で、彼自身が私の前に来て、彼のあの驚くべき病気について(彼がほとんど死んだようになって何日も横たわっていたこと)、また私が上で言及したもう一人の鍛冶屋のクルマについて、そしてこれらすべての事柄について私に語るようにさせた。 彼が私にそれらを語っているとき、証言者たちも、当時すでに自分たちが彼からそれを聞いていたことを思い出し、確認していた。
quamobrem sicut uidit baptismum suum et me ipsum et Hipponem et basilicam et baptisterium non in rebus ipsis, sed in quibusdam similitudinibus rerum, ita et alios quosdam uiuos eisdem nescientibus uiuis.
それゆえ、彼が自分の洗礼や私自身、ヒッポ、大聖堂(バシリカ)、洗礼堂を、そのもの自体においてではなく、いくつかの事物の似姿において見たように、そのようにして、生きている他の何人かの人々をも、当の生きている者たちが何も知らないうちに見たのである。
Cur non ergo ita et illos mortuos eisdem nescientibus mortuis?
では、それらの死者たちをも、当の死者たちが何も知らないうちに、そのように見たのだとなぜ言えないのだろうか。