Humanitext Reader

アウグスティヌス · フォルトゥナトゥス駁論 §9-13

神の不可侵性と被造物としての魂の本質

3 / 13 箇所 · ラテン語

要旨

アウグスティヌスは、神が不滅かつ不可侵であるなら、マニ教の言う光と闇の戦争は無意味であり、魂が苦難を受ける理由がないと論じる。さらに魂は神の実体そのものではなく、全能の神によって無から造られた優れた被造物であると説明し、フォルトゥナトゥスに問いへの返答を迫る。

§9AUG. dixit: Notum est omnibus catholicam fidem ita se habere, quod dominus noster, id est uirtus et sapientia dei et uerbum, per quod facta sunt omnia et sine quo factum est nihil, ad liberationem nostram hominem suscepit.
アウグ。 が言った。 「公同の信仰が次のようになっていることは、すべての人に知られています。 すなわち、私たちの主、すなわち神の力であり知恵であり、それによって万物が造られ、それなしには何一つ造られなかった『言葉』が、私たちの解放のために人間をまとわれたということです。
in ipso homine, quem suscepit. demonstrauit illa, quae dicis.
彼がまとわれたその人間において、彼はあなたが言うそれらのことを示されました。
nos autem nunc de ipsius dei et ineffabilis maiestatis substantia quaerimus, utrum ei aliquid nocere possit.
しかし、私たちは今、神ご自身と、言葉に表し得ない威光の実体について、何かがそれに危害を加え得るのか、加え端ないのかを問うています。
an non possit. si -enim potest aliquid nocere ei, non est inuiolabilis.
なぜなら、もし何かがそれに危害を加え得るなら、神は侵害され得ない存在ではないからです。
si non potest ei aliquid nocere, quid ei factura erat gens tenebrarum, contra quam dicitis bellum gestum esse a deo ante constitutionem mundi, in quo bello nos, id est animas, quas modo indigere liberatoris manifestum est.
もし何かがそれに危害を加えることができないなら、闇の国は神に対して何をなそうとしていたというのでしょうか。 あなたがたは、世界の創生前に神によって彼らに対して戦争が行われたと言い、その戦争において、私たち、すなわち、今や救済者を必要としていることが明白である魂たちが、あらゆる悪と混ざり合い、死に巻き込まれたと主張しているのですが。
commixtas esse omni malo et morti inplicitas adseritis? redeo enim ad illud breuissimum: si poterat ei noceri, non est inuiolabilis;
実際、私はあの極めて簡潔な論点に戻ります。 すなわち、もし神に危害が加えられ得たなら、神は侵害され得ない存在ではありません。
si non poterat, crudeliter huc nos misit, ut ista patiamur.
もし危害が加えられ得なかったなら、私たちがこれらの苦難を被るようにと、神は残酷にも私たちをここへ送ったことになります。
FORT. dixit: Anima dei est, an non?\'
」フォルトゥ。 が言った。 「魂は神の実体なのですか、それとも違うのですか。
§10AUG. dixit: Si iustum est, ut non interrogatis meis respondeatur et ego interroger, respondeo.
」アウグ。 が言った。 「もし、私の質問に答えが与えられないまま、私自身が質問されるのが正しいことであるなら、答えましょう。
FORT. dixit: Si in proprio agit anima, hoc a te quaero.
」フォルトゥ。 が言った。 「魂がそれ独自のものにおいて活動しているのかどうか、これを私はあなたに尋ねます。
§11AUG. dixit: Ego dicam quod interrogasti;
」アウグ。 が言った。 「私はあなたが尋ねたことを答えましょう。
tantum illud memineris te noluisse respondere interrogatis meis, me autem tuis respondere.
ただ、次のこと、すなわち、あなたは私の問いに答えることを拒み、私はあなたの問いに答えているということを、心に留めておいてください。
si quaeris, utrum a deo descenderit anima, magna quidem quaestio est;
もし魂が神から下ったのかどうかをあなたが尋ねるなら、それは確かに大きな問いです。
sed siue a deo descendit siue non, illud de anima respondeo non esse deum: aliud esse deum, aliud animam.
しかし、魂が神から下ったのであれそうでないのであれ、私は魂について、それが神ではないと答えます。 神と魂は別のものであるということです。
deum esse inuiolabilem, incorruptibilem et inpenetrabilem et incoinquinabilem, et qui nulla ex parte corrumpi potest, et cui nulla ex parte noceri possit.
神は侵害され得ず、滅びず、侵入され得ず、汚され得ない存在であり、いかなる部分においても滅ぼされ得ず、いかなる部分においても危害を加えられ得ないお方です。
animam uero uidemus et peccatricem esse et in aerumna uersari et ueritatem quaerere et liberatore indigere.
他方で、私たちは魂が罪深く、苦難の中にあり、真理を求め、救済者を必要としていることを見ています。
haec mutatio animae ostendit mihi, quod anima non sit deus.
魂のこのような変化が、魂は神ではないということを私に示しています。
nam si anima substantia dei est, substantia dei errat, substantia dei corrumpitur, substantia dei uiolatur, substantia dei decipitur: quod nefas est dicere.
なぜなら、もし魂が神の実体であるなら、神の実体が誤り、神の実体が滅び、神の実体が侵害され、神の実体が欺かれていることになるからです。 このようなことは、口にするのも不届きなことです。
FORT. dixit: Ergo negasti animam ex deo esse, quamdiu peccatis ac uitiis et mundanis rebus deseruit et errore ducitur, quod fieri non potest, aut ut deus hoc patiatur aut substantia eius.
」フォルトゥ。 が言った。 「それでは、魂が罪や悪徳や現世の事柄に仕え、誤りに導かれている限り、あなたは魂が神から出たものであることを否定したのですね。 神が、あるいは神の実体が、そのようなことを被るということはあり得ないことだからです。
est enim deus incorruptibilis et substantia eius inmaculata est et sancta.
実際、神は不滅であり、その実体は汚れなく聖なるものです。
hic uero quaeritur a uobis, utrum anima ex deo sit necne.
しかし、ここであなたがたに問われているのは、魂が神に由来するのか否かということです。
quod nos fatemur et ostendimus ex saluatoris aduentu, ex ipsius sancta praedicatione, ex ipsius lectione.
私たちはこのことを告白し、救い主の到来から、また彼自身の聖なる説教から、そのみ言葉の朗読から示しています。
dum animis miseretur et secundum eius arbitrium anima uenisse dicitur, ut eandem de morte liberaret et perduceret eam ad aeternam gloriam et restitueret patri.
彼が魂たちを憐れみ、その意志に従って魂が来たと語られるのは、魂を死から解放し、永遠の栄光へと導き、父のもとへ帰すためです。
quid uero de anima tu ipse dicis aut speras, utrum sit a deo, necne? et substantiam dei, ex qua neges esse animam, nullis passionibus posse subiacere?
では、あなた自身は魂について何と言い、何を信じますか。 それは神から出たものですか、それとも違いませんか。 そして、そこから魂が生じたことをあなたが否定する神の実体は、いかなる受難にも服し得ないということですか。
§12AUG. dixit: Animam sic negaui esse substantiam dei ut negem esse illam deum, sed tamen ex deo auctore esse. quia facta est a deo.
」アウグ。 が言った。 「私は魂が神の実体であることを否定しましたが、それは魂が神であることを否定するためであって、それでもやはり、魂が作者である神に由来すること、すなわち神によって造られたということは否定しません。
aliud est qui fecit, aliud quod fecit;
造る者と造られたものは別のものです。
qui fecit, corruptibilis esse omnino non potest; quod autem fecit. omnimodo non potest aequale illi esse.
造る者はまったく滅び得ませんが、造られたものは、造る者と同等であることはどうしてもできません。
qui fecit. FORT. dixit: Nec ego dixi animam similem esse deo.
」フォルトゥ。 が言った。 「私もまた、魂が神に似たものであるとは言っていません。
sed quia dixisti facticiam esse animam et nihil praeter deum, quaero, undenam deus animae. substantiam adinuenit.
しかし、あなたは魂が造られたものであり、神以外には何も存在しないと言ったのですから、神は一体どこから魂の実体を得られたのか、私は尋ねます。
§13AUG. dixit: Tantum memento me respondere ad ea, quae interrogas, te autem ad ea, quae interrogo, non respondere.
」アウグ。 が言った。 「ただ、私があなたの尋ねることに答えているのに対し、あなたは私が尋ねることに答えていないということを忘れないでください。
animam dico factam a deo, ut cetera omnia, quae a deo facta sunt, et inter illa, quae deus omnipotens fecit, principalem locum datum esse animae.
私は魂が、神によって造られた他のすべてのものと同様に、神によって造られたのだと言います。 そして、全能の神が造られたそれらのもののうちで、主要な地位が魂に与えられたのだと言います。
si autem quaeris, unde deus. fecit animam, memento confiteri me tecum esse deum omnipotentem.
しかし、もしあなたが、神がどこから魂を造られたのかを尋ねるなら、私があなたとともに神を全能者と告白していることを思い出してください。
omnipotens autem non est, qui quaerit adiuuari aliqua materia, unde faciat quod uelit.
自分の望むことを行うために何らかの物質によって助けられることを求めるような者は、全能者ではありません。
ex quo est consequens, ut secundum fidem nostram omnia, quae deus fecit per uerbum et sapientiam suam, de nihilo fecerit.
このことから必然的に、私たちの信仰によれば、神がその言葉と知恵によって造られたすべてのものを、無から造られたということになります。
sic enim legimus: ipse iussit et facta sunt;
実際、私たちは次のように読んでいるからです。 『彼自らが命じられるとそれらは造られた。
ipse mandauit et constituta sunt.
彼自らが命令されるとそれらは立てられた』と。
FORT. dixit: Ex iussione constant uniuersa?
」フォルトゥ。 が言った。 「命令によって万物は存続しているのですか? 」

語釈・文法注

  1. 9catholicam fidem ita se habere, quod — notum est に導かれる対格不定詞句 catholicam fidem ita se habere(公同の信仰がこのようになっていること)において、副詞 ita の具体的な内容を同格の quod 節(dominus noster... hominem suscepit)が展開している。古典期の対格不定詞(Aci)構文の代わりに、後期ラテン語で一般的な quod 節による名詞節が用いられている例である。
  2. p.89contra quam dicitis bellum gestum esse a deo... commixtas esse... adseritis — 主動詞 adseritis(あなたがたは主張する)に導かれる対格不定詞(Aci)の構造が極めて複雑に入り組んでいる。まず contra quam(それに対して)に導かれる節の中に bellum gestum esse a deo という Aci があり、さらにその戦争(in quo bello)を媒介として、もう一つの Aci である nos... commixtas esse... et morti inplicitas [esse] が adseritis に直接かかっている。animas は nos と同格であり、さらに quas... manifestum est という関係節が挟み込まれている。
  3. 12sic negaui... ut negem — 副詞 sic と接続法現在 negem を伴う ut 節が緊密に呼応し、制限的な結果を表す。「私は〜という程度に、〜という目的をもって魂が神の実体であることを否定した」という意味になり、単なる完全な否定ではなく、「魂が神そのものであるという主張を排除する形で否定した」という制限的な否定であることを示している。

この箇所を引用する

アウグスティヌス, フォルトゥナトゥス駁論 §9-13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0040.stoa024b.humanitext-lat1:9-13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。