Humanitext Reader

アウグスティヌス · フォルトゥナトゥス駁論 §18-19

キリストの受肉と二元論的信仰をめぐる対立

6 / 13 箇所 · ラテン語

要旨

アウグスティヌスがパウロのローマ書を引きつつ、キリストが肉においてダビデの子孫から生まれたという教えを提示するのに対し、フォルトゥナトゥスは肉的誕生を否定し、さらに神の言葉が闇に縛られていると主張して聴衆の非難を浴びる。翌日、フォルトゥナトゥスは悪が神に由来しないという二元論を再表明する。

§18AUG. dixit: Memento, quod apostolus dixerit conuersatione nos alienatos a deo esse.
アウグ。 が言った。 「使徒が、私たちが自らの行いによって神から疎外されたと言ったことを覚えておきなさい。
FORT. dixit: Trado ego duas substantias fuisse: in lucis substantia haberi deum, ut superius diximus, incorruptibilem: fuisse uero contrariam naturam tenebrarum.
」フォルトゥ。 が言った。 「私は二つの実体が存在したと主張します。 すなわち、前に私たちが言ったように、光の実体の中に、朽ちざる者としての神が存在したこと、そしてこれに反する闇の本性が存在したということです。
eam uirtute dei uinci hodieque confiteor, et ad meum regressum saluatorem esse Christum emissum, ut ante idem apostolus ait.
その本性が神の力によって征服されつつあることを私は今日でも告白します。 そして、私の回帰のために、救い主であるキリストが送り出されたのだと(告白します)。 前に同じ使徒が言ったように。
§19AUG. dixit: Rationibus ut discuteremus duarum naturarum fidem, interpositum est ab his, qui nos audiunt.
」アウグ。 が言った。 「二つの本性という信仰について私たちが理性によって討論することは、私たちを聴いている人々から提起されています。
sed quoniam ad scripturas iterum confugisti, ad eas ego descendo ac nihil praetermittendum esse postulo, ne quibusdam capitibus utentes nebulas adferamus eis, quibus notae scripturae non sunt.
しかし、あなたが再び聖書に逃げ込んだので、私も聖書へと下りて行き、何も無視されるべきではないと要求します。 それは、いくつかの章だけを用いて、聖書に詳しくない人々に霧をもたらすことがないようにするためです。
a capite igitur quod habet apostolus Paulus in epistula sua ad Romanos consideremus.
それゆえ、使徒パウロがローマ人への手紙に載せている冒頭から検討しましょう。
in prima enim pagina est, quod uehementer contra uos est.
というのも、まさに最初のページに、あなた方に激しく反するものが書かれているからです。
dicit enim: Paulus seruus Iesu Christi, uocatus apostolus, praedestinatus in euangelium dei.
すなわち、彼はこう言っています。 『パウロ、イエス・キリストの僕、召されて使徒となり、神の福音のために選び分かたれた者。
quod ante promiserat per prophetas suos in scripturis sanctis, de filio, qui factus est ei ex semine Dauid secundum carnem, qui praedestinatus est filius dei in uirtute secundum spiritum sanctificationis ex resurrectione mortuorum Iesu Christi domini nostri.
この福音は、神が聖書の中に自らの預言者たちを通してあらかじめ約束しておられたものであり、御子に関するものです。 御子は肉によればダビデの子孫から生まれ、聖化の霊によれば死者たちの中からの復活によって、力ある神の御子と定められた方、私たちの主イエス・キリストであります。
uidemus apostolum de domino nostro\' nos docere, ut et uirtute dei ante carnem praedestinatus fuerit et secundum carnem factus sit ei de semine Dauid.
』私たちは、使徒が私たちの主について私たちに教えているのを見ます。 すなわち、彼が肉となる前にも神の力によってあらかじめ定められており、また肉によればダビデの子孫から神に対して生まれたのだと。
hoc uos cum semper negaueritis et negetis, quomodo scripturas flagitatis, ut secundum eas potius disseramus? FORT. dixit: Secundum carnem adseritis ex semine Dauid, cum praedicetur ex uirgine esse natus, et filius dei magnificetur.
あなた方はこれを常に否定してきたし、今も否定しているのに、どうして、むしろ聖書に従って議論しましょうと聖書を要求するのですか。 」フォルトゥ。 が言った。 「(キリストが)処女から生まれたと宣べ伝えられ、神の御子としてあがめられているのに、あなた方は肉によればダビデの子孫からであると主張しています。
fieri enim non potest, nisi ut quod de spiritu est, spiritus habeatur, et quod de carne est, caro intellegatur.
なぜなら、霊から出たものは霊とみなされ、肉から出たものは肉と理解される、というのでなければ、そうなるはずがないからです。
contra quod est ipsa auctoritas euangelii, qua dicitur, quod caro et sanguis regnum dei possidere non possunt, nec corruptio incorruptelam possidebit.
これに反するのが福音自体の権威であり、そこでは次のように言われています。 すなわち、肉と血は神の国を継ぐことができず、朽ちるものは朽ちないものを継ぐことはない、と。
Hic strepitus factus est a consedentibus, qui rationibus potius agi uolebant, quia uidebant eum non omnia, quae in apostoli codice scripta sunt, uelle accipere.
」ここで同席していた人々から騒ぎが起こった。 彼らはむしろ理性によって議論が進められることを望んでいた。 なぜなら、彼らは、彼が使徒の書に書かれていることすべてを受け入れようとはしていないことを見たからである。
deinde passim sermocinatio ab omnibus haberi coepit, quousque diceret sermonem dei ligatum esse in gente tenebrarum.
それから、あちこちで全員による話し合いが始まり、ついに彼が、神の言葉が闇の民の中に縛られていると言うに至った。
quod cum exhorruissent qui aderant, discessum est.
そこにいた人々がこれに身の毛もよだつ思いをしたとき、散会となった。
Postera die adhibito iterum notario res acta sic est.
翌日、再び速記者が立ち会って、討論は次のように行われた。
FORT. dixit: Dico, quod nihil mali ex se proferat omnipotens deus et quod quae sua sunt incorrupta maneant uno ex fonte inuiolabili orta et genita;
フォルトゥ。 が言った。 「私は、全能の神はご自身からは何ら悪を生み出さないこと、そして神に属するものは、一つの侵害されざる泉から生じ、産み落とされたものとして、朽ちることなく留まるということを主張します。
cetera uero, quae in hoc mundo uersantur contraria, non ex deo manare nec principe deo paruisse in hoc saeculo, id est quod non ex ipso originem trahant.
しかし、この世界に存在する他の相反するものは、神から流れ出たものではなく、この世において支配者たる神に服従したこともない、すなわち、神から起源を引き継いでいないということです。
haec ergo in fide suscepimus, quod aliena sint mala a deo.
それゆえ、私たちは信仰においてこれらのこと、すなわち、悪は神から疎遠なものであるということを受け入れているのです。 」

語釈・文法注

  1. §18conuersatione — 手段を表す奪格。「生き方によって」「行状によって」。アウグスティヌスは、マニ教徒の「本性的な悪との混淆による神からの離反」という説に対し、パウロの言葉を引用して、人間自身の自由意思による「行い」が原因で神から疎外されたのだという解釈を強調している。
  2. §19interpositum est — 非人称の受動態、あるいは「(提案などが)挟み込まれた、提起された」。討論の当事者ではなく、周囲の聴衆(*his, qui nos audiunt*)から「聖書の引用ではなく理性(*rationibus*)によって議論してほしい」という要望が挟まれたことを表す。
  3. §19fieri enim non potest, nisi ut — 二重否定による強い肯定・排他的条件を表す構文。非人称表現 *fieri... potest* に *nisi ut* 節が続き、「〜というのでなければ、[二つの性質が混同されるなどということは] 起こり得ない」という意味になる。
  4. §19quousque diceret — 接続法過去 *diceret* を伴う *quousque*。「彼が〜と言うに至るまで」。ここでは結果、あるいはそこへ至る経緯を示す時間節として使われており、フォルトゥナトゥスが聴衆を驚愕させる決定的な発言(「神の言葉が闇に縛られている」)を口にするまでの混乱の推移を描写している。

この箇所を引用する

アウグスティヌス, フォルトゥナトゥス駁論 §18-19. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0040.stoa024b.humanitext-lat1:18-19

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。