§22Hactenus quasi de principe, reliqua ut de monstro narranda sunt.
ここまではあたかも皇帝について語るかのようであったが、残りは怪物について語るかのように述べられねばならない。
Compluribus cognominibus adsumptis—nam et 'pius' et 'castrorum filius' et 'pater exercituum' et 'optimus maximus Caesar' uocabatur—cum audiret forte reges, qui officii causa in urbem aduenerant, concertantis apud se super cenam de nobilitate generis, exclamauit:
εἷσ κοίρανοσ ἔστω, εἷσ βασιλεύς.
多くの異名を採用し――実際、「敬虔なる者」、「陣営の子」、「軍隊の父」、「至善至大のカエサル」などと呼ばれていたが――敬意を表するためにローマに来ていた諸王が、夕食の席で自分たちの家柄の高貴さを競い合っているのをたまたま耳にしたとき、こう叫んだ。 「一人の支配者、一人の王であれ。
nec multum afuit quin statim diadema sumeret speciemque principatus in regni formam conuerteret.
」そして、危うくその場で王冠を戴き、元首政の体裁を王政へと変えてしまうところであった。
uerum admonitus et principum et regum se excessisse fastigium, diuinam ex eo maiestatem asserere sibi coepit;
しかし、元首や王たちの頂点をすら自分が超えていると自覚させられると、それ以来、自らに神としての威厳を要求し始めた。
datoque negotio, ut simulacra numinum religione et arte praeclara, inter quae Olympii Iouis, apportarentur e Graecia, quibus capite dempto suum imponeret, partem Palatii ad forum usque promouit, atque aede Castoris et Pollucis in uestibulum transfigurata, consistens saepe inter fratres deos, medium adorandum se adeuntibus exhibebat;
そして、宗教的にも芸術的にも極めて優れた神々の像(その中にはオリンピアのユピテル像もあった)をギリシアから運ばせ、それらの頭部を取り除いて自分の頭部を据えさせる命令を下すと、パラティウムの一部をフォルムの近くまで拡張し、カストルとポルクスの神殿を玄関へと作り替え、自らはしばしばその兄弟である神々の間に立ち、拝みに来る人々に対して自分自身をその中央で崇拝される者として示した。
et quidam eum Latiarem Iouem consalutarunt.
そしてある人々は、彼を「ラティウムのユピテル」と呼んで挨拶した。
templum etiam numini suo proprium et sacerdotes et excogitatissimas hostias instituit.
彼はまた、自分の神格のための独自の神殿、神官、および極めて趣向を凝らした生贄を定めた。
in templo simulacrum stabat aureum iconicum amiciebaturque cotidie ueste, quali ipse uteretur.
神殿には等身大の黄金の像が立ち、日々彼自身が着用するのと同様の衣服を着せられた。
magisteria sacerdotii ditissimus quisque et ambitione et licitatione maxima uicibus comparabant.
神官の長たる地位を、最も富裕な者たちが野心と最大級 of 入札競争によって交代で手に入れていた。
hostiae erant phoenicopteri, pauones, tetraones, numidicae, meleagrides, phasianae, quae generatim per singulos dies immolarentur.
生贄はフラミンゴ、クジャク、ライチョウ、ヌミディアホロホロチョウ、ホロホロチョウ、キジであり、これらが日ごとに種類ごとに捧げられた。
et noctibus quidem plenam fulgentemque lunam inuitabat assidue in amplexus atque concubitum, interdiu uero cum Capitolino Ioue secreto fabulabatur, modo insusurrans ac praebens in uicem aurem, modo clarius nec sine iurgiis.
夜には満ちて輝く月を抱擁と添い寝のために絶えず招き、昼にはカピトリヌスのユピテルと密かに話し、時には囁き合ってお互いに耳を傾け、時にはかなり大きな声で、かつ口論を交えながら語った。
nam uox comminantis audita est:
ἤ μ' ἀνάειρ' ἢ ἐγὼ σέ, donec exoratus, ut referebat, et in contubernium ultro inuitatus super templum Diui Augusti ponte transmisso Palatium Capitoliumque coniunxit.
というのも、脅しをかける彼の声が、「私を持ち上げるか、さもなくば私があなたを」と聞こえたからである。 ついにユピテルから懇願され、さらに彼の同居人として自ら招かれた(と彼自身は語っていたが)ことで、神君アウグストゥス神殿の上を渡る橋を架けて、パラティウムとカピトリウムを結んだ。
mox, quo propior esset, in area Capitolina nouae domus fundamenta iecit.
やがて、より近くにいるために、カピトリウムの広場に新しい邸宅の基礎を築いた。
§23Agrippae se nepotem neque credi neque dici ob ignobilitatem eius uolebat suscensebatque, si qui uel oratione uel carmine imaginibus eum Caesarum insererent.
アグリッパについては、その家柄の卑しさゆえに、自分がその孫であると信じられることも言われることも望まず、もし誰かが演説や詩の中で彼をカエサルたちの肖像に組み入れることがあれば、憤慨した。
praedicabat autem matrem suam ex incesto, quod Augustus cum Iulia filia admisisset, procreatam; ac non contentus hac Augusti insectatione Actiacas Siculasque uictorias, ut funestas p. R. et calamitosas, uetuit sollemnibus feriis celebrari.
また、自分の母親は、アウグストゥスが娘ユリアとの間で行った近親相姦によって生まれたのだと言いふらし、このアウグストゥスへの非難にとどまらず、アクティウムやシチリアでの勝利を、ローマ人民にとって破滅的で災厄をもたらしたものとして、公式の祝祭で祝うことを禁じた。
Liuiam Augustam proauiam 'Vlixem stolatum' identidem appellans, etiam ignobilitatis quadam ad senatum epistula arguere ausus est quasi materno auo decurione Fundano ortam, cum publicis monumentis certum sit, Aufidium Lurconem Romae honoribus functum.
曽祖母リウィア・アウグスタを「ストーラをまとったウリッセス」と度々呼び、さらに元老院宛てのある書簡において、彼女が母方の祖父であるフンディの地方市参事官から生まれたとして、家柄の卑しさを告発することさえあえてした。 公的な記録によって、アウフィディウス・ルルコがローマで公職を務めていたことは確実であるにもかかわらず。
auiae Antoniae secretum petenti denegauit, nisi ut interueniret Macro praefectus, ac per istius modi indignitates et taedia causa extitit mortis, dato tamen, ut quidam putant, et ueneno;
祖母アントニアが個人的な面会を求めた際、近衛隊長マクロが立ち会うのでなければこれを拒否し、このような屈辱と心労によって彼女の死の原因を作った。 もっとも、一部の人々が考えているように、毒をも与えたが。
nec defunctae ullum honorem habuit prospexitque e triclinio ardentem rogum.
彼女が亡くなっても、いかなる敬意も払わず、食堂から彼女の遺体が燃える火葬の薪の山を眺めていた。
fratrem Tiberium inopinantem repente immisso tribuno militum interemit Silanum item socerum ad necem secandasque nouacula fauces compulit, causatus in utroque, quod hic ingressum se turbatius mare non esset secutus ac spe occupandi urbem, si quid sibi per tempestates accideret, remansisset, ille antidotum oboluisset, quasi ad praecauenda uenena sua sumptum, cum et Silanus inpatientiam nauseae uitasset et molestiam nauigandi, et Tiberius propter assiduam et ingrauescentem tussim medicamento usus esset.
不意を突かれた弟ティベリウスを、突如として軍事トリブヌスを送り込んで殺害し、同様に義父シラヌスを死に追いやり、剃刀で喉をかき切ることを強要した。 両者について、後者(シラヌス)は自分が荒れた海へと出帆した際に同行せず、もし自分に嵐の中で何かが起きれば都市を掌握できるという期待から居残ったという理由をつけ、前者(ティベリウス)は、毒を予防するために飲んだかのように、解毒剤の匂いを漂わせたという理由をつけた。 実際には、シラヌスは船酔いに耐えられないことを避け、また航海の苦痛を避けたのであり、ティベリウスは絶え間なく悪化する咳のために薬を用いていたのであるが。
nam Claudium patruum non nisi in ludibrium reseruauit.
というのも、叔父クラウディウスについては、ただの嘲笑の対象としてのみ生かしておいたからである。