Humanitext Reader

スエトニウス · カリグラ §24-26

姉妹との近親相姦と婚姻の乱脈および臣民への暴政

7 / 15 箇所 · ラテン語

要旨

カリグラが実の姉妹たちと近親相姦の関係を持ち、ドルシッラを偏愛したこと、そして奇抜で不面目な数々の結婚と離婚を繰り返したことを描く。また、彼が元老院や他の階級に対して傲慢な暴政を振るい、様々な不条理な迫害や暴力を行った様子を記す。

§24Cum omnibus sororibus suis consuetudinem stupri fecit plenoque conuiuio singulas infra se uicissim conlocabat uxore supra cubante.
彼はすべての姉妹たちと不義の交わりを結び、宴会が満席のなか、妻が上位の寝台に横たわっている間に、姉妹たちを一人ずつ交代で自分のすぐ下に横たわらせた。
ex iis Drusillam uitiasse uirginem praetextatus adhuc creditur atque etiam in concubitu eius quondam deprehensus ab Antonia auia, apud quam simul educabantur;
彼女たちのうち、ドルシッラについては、まだ成人前の衣(トガ・プラエテクスタ)を着ていた頃にその処女を汚したと信じられており、一緒に育てられていた祖母アントニアによって、かつて彼女との同衾中に見つかったことさえある。
mox Lucio Cassio Longino consulari conlocatam abduxit et in modum iustae uxoris propalam habuit;
後に、元コンスルのルキウス・カッシウス・ロングィヌスに嫁いでいた彼女を奪い去り、正式な妻であるかのように公然と扱った。
heredem quoque bonorum atque imperii aeger instituit.
病に罹った際には、彼女を財産および帝国の相続人に指定することさえした。
eadem defuncta iustitium indixit, in quo risisse lauisse cenasse cum parentibus aut coniuge liberisue capital fuit.
彼女が亡くなると、彼は公の服喪を布告し、その期間中に笑うこと、入浴すること、両親や配偶者、あるいは子供たちと食事をすることは死罪とされた。
ac maeroris impatiens, cum repente noctu profugisset ab urbe transcucurrissetque Campaniam, Syracusas petit, rursusque inde propere rediit barba capilloque promisso;
そして、悲しみに耐えかねて、夜間に突然ローマから逃亡し、カンパニアを駆け抜けてシラクサへと向かい、そこから再び、髭と髪を伸ばしたままで急ぎ戻ってきた。
nec umquam postea quantiscumque de rebus, ne pro contione quidem populi aut apud milites, nisi per numen Drusillae deierauit.
その後は、どれほど重大な事柄であっても、人民の集会での演説においても兵士たちの前であっても、ドルシッラの神格にかけて誓うのでなければ、決して誓いを立てることはなかった。
reliquas sorores nec cupiditate tanta nec dignatione dilexit, ut quas saepe exoletis suis prostrauerit;
残りの姉妹たちに対しては、それほどの情欲も敬意も抱いて愛することはなく、彼女らをしばしば自分の男娼たちに差し出して辱めさせたほどであった。
quo facilius eas in causa Aemili Lepidi condemnauit quasi adulteras et insidiarum aduersus se conscias ei nec solum chirographa omnium requisita fraude ac stupro diuulgauit, sed et tres gladios in necem suam praeparatos Marti Vltori addito elogio consecrauit.
それゆえ、アエミリウス・レピドゥスの裁判において、彼女らを姦通者および自分に対する陰謀の共謀者としていとも容易に有罪とし、策略と不義によって手に入れた彼女ら全員の自筆の書状を公表しただけでなく、自らの殺害のために用意されていた3振りの剣を、碑文を添えて復讐者マルスに奉納した。
§25Matrimonia contraxerit turpius an dimiserit an tenuerit, non est facile discernere.
彼が結婚を締結したこと、離婚したこと、あるいは維持したことのどれがより恥ずべきことであったかを判断するのは容易ではない。
Liuiam Orestillam C. Pisoni nubentem, cum ad officium et ipse uenisset, ad se deduci imperauit intraque paucos dies repudiatam biennio post relegauit, quod repetisse usum prioris mariti tempore medio uidebatur.
リウィア・オレスティッラがガイウス・ピソに嫁ぐ際、彼自身も祝意を表するために出席していたが、彼女を自分のところへ連れてこさせ、数日のうちに離婚した。 そして2年後に彼女を追放した。 その理由は、その間の期間に彼女が元の夫との関係を再開したように見えたからである。
alii tradunt adhibitum cenae nuptiali mandasse ad Pisonem contra accumbentem: 'noli uxorem meam premere,' statimque e conuiuio abduxisse secum ac proximo die edixisse: matrimonium sibi repertum exemplo Romuli et Augusti.
他の人々は次のように伝えている。 婚礼の宴会に招かれた彼が、向かい側に横たわっていたピソに向かって、「私の妻に触れるな」と命じ、ただちに宴会から彼女を連れ去り、翌日には、ロムルスとアウグストゥスの例に倣って自分も妻を手に入れたと布告した。
Lolliam Paulinam, C. Memmio consulari exercitus regenti nuptam, facta mentione auiae eius ut quondam pulcherrimae, subito ex prouincia euocauit ac perductam a marito coniunxit sibi breuique missam fecit interdicto cuiusquam in perpetuum coitu.
軍隊を率いていた元コンスルのガイウス・メンミウスに嫁いでいたロッリア・パウリナについては、かつて絶世の美女であったという彼女の祖母の噂を耳にするや、突如として属州から呼び戻し、夫から奪い去って自分と結婚させ、まもなく離縁した上で、今後いかなる男とも交わることを永久に禁じた。
Caesoniam neque facie insigni neque aetate integra matremque iam ex alio uiro trium filiarum, sed luxuriae ac lasciuiae perditae, et ardentius et constantius amauit, ut saepe chlamyde peltaque et galea ornatam ac iuxta adequitantem militibus ostenderit, amicis uero etiam nudam.
カエソニアは、容姿が際立って美しいわけでもなく、若くもなく、すでに別の男との間に3人の娘を持つ母親であったが、放蕩と好色に溺れた女であった。 彼は彼女をより激しく、また一貫して愛し、しばしば彼女にマントと軽い盾と兜を身につけさせ、隣に馬を並べて走らせて兵士たちに披露し、友人たちには裸の姿で見せることさえあった。
uxorio nomine dignatus est †quam enixam, uno atque eodem die professus et maritum se eius et patrem infantis ex ea natae.
そして彼女が出産するや、彼女に妻の名を与え、まさに同じ日に、自分は彼女の夫であり、彼女から生まれた幼子の父親であると宣言した。
infantem autem, Iuliam Drusillam appellatam, per omnium dearum templa circumferens Mineruae gremio imposuit alendamque et instituendam commendauit.
その幼子、ユリア・ドルシッラと名付けられた赤ん坊を、彼はすべての女神の神殿へと連れ回り、ミネルウァの膝の上に置いて、育てることと教育することを委ねた。
nec ullo firmiore indicio sui seminis esse credebat quam feritatis, quae illi quoque tanta iam tunc erat, ut infestis digitis ora et oculos simul ludentium infantium incesseret.
そして、彼女が自分の血を引いているという最も確かな証拠は、その凶暴さにあると信じていた。 その凶暴さは、彼女がその幼さにあっても、一緒に遊んでいる幼児たちの顔や目を、敵意に満ちた指先で引っ掻きまわすほどに凄まじいものであった。
§26leue ac frigidum sit his addere, quo propinquos amicosque pacto tractauerit, Ptolemaeum regis Iubae filium, consobrinum suum—erat enim et is M. Antoni ex Selene filia nepos—et in primis ipsum Macronem, ipsam Enniam.
彼の身内や友人たちに対する扱い方をこれらに付け加えるのは、取るに足らない退屈なことかもしれない。 ユバ王の息子であり自分のいとこであったプトレマイオス(彼もまたマルクス・アントニウスの娘セレネの孫であった)、そしてとりわけマクロ自身、エンニア自身、すなわち帝国の協力者たちに対して。
adiutores imperii: quibus omnibus pro necessitudinis iure proque meritorum gratia cruenta mors persoluta est.
これらすべての人々に対して、親族としての絆の権利や功績への見返りとして、血塗られた死が報いとして支払われた。
Nihilo reuerentior leniorue erga senatum, quosdam summis honoribus functos ad essedum sibi currere togatos per aliquot passuum milia et cenanti modo ad pluteum modo ad pedes stare succinctos linteo passus est;
元老院に対しても少しも敬意を払わず、温和でもなかった。 最高職を務めた高官たちに、トガを着たままで自分の馬車の脇を数マイルにわたって走らせたり、自分が食事をする際に、ある時は寝台の背板の脇に、ある時は足元に、リネンの布を腰に巻いた姿で立たせたりした。
alios cum clam interemisset, citare nihilo minus ut uiuos perseuerauit, paucos post dies uoluntaria morte perisse mentitus.
他の者たちを密かに殺害しておきながら、彼らが生きているかのように召喚し続け、数日後には自死によって亡くなったと嘘をついた。
consulibus oblitis de natali suo edicere abrogauit magistratum fuitque per triduum sine summa potestate res p.
コンスルたちが彼の誕生日についての祝賀を布告するのを忘れたため、彼は彼らの官職を剥奪し、国家は3日間にわたって最高権力のない状態となった。
quaestorem suum in coniuratione nominatum flagellauit ueste detracta subiectaque militum pedibus, quo firme uerberaturi insisterent.
また、陰謀に関わったと名指しされた自らの財務官(クァエストル)の衣服を剥ぎ取り、鞭打つ兵士たちが踏みとどまって強く叩けるように、その衣服を兵士たちの足元に敷かせた。
Simili superbia uiolentiaque ceteros tractauit ordines.
同様の傲慢さと暴力をもって、他の階級をも扱った。
inquietatus fremitu gratuita in circo loca de media nocte occupantium, omnis fustibus abegit;
競技場(キルクス)の無料席を真夜中から占拠していた人々の騒ぎに苛立たされた彼は、全員を棍棒で追い払わせた。
elisi per eum tumultum uiginti amplius equites R., totidem matronae, super innumeram turbam ceteram.
その騒動によって、20人以上のローマ騎士、同数の既婚婦人が圧死し、それ以外にも数え切れないほどの群衆が犠牲となった。
scaenicis ludis, inter plebem et equitem causam discordiarum ferens, decimas maturius dabat, ut equestria ab infimo quoque occuparentur.
演劇の催しにおいては、平民と騎士の間に反目の種を蒔くために、入場割当券を通常より早い時間に配布し、騎士専用の席が身分の低い者たちによって占拠されるようにした。
gladiatorio munere reductis interdum flagrantissimo sole uelis emitti quemquam uetabat, remotoque ordinario apparatu tabidas feras, uilissimos senioque confectos gladiatores, †quoque paegniaris patres familiarum notos in bonam partem sed insignis debilitate aliqua corporis subiciebat.
剣闘士競技において、太陽が最も激しく照りつける日中に日よけの天幕を引きこめさせ、誰一人として場外に出ることを禁じた。 また通常のまともな準備を取り払い、病気で痩せ衰えた野獣や、老いさらばえた極めて卑しい剣闘士、模擬刀剣で戦う者、さらには世間で評判の良い市民でありながら身体に著しい障害を持つ家父長たちを闘技場に投げ込んだ。
ac nonnumquam horreis praeclusis populo famem indixit.
そして、時には穀物倉庫を閉鎖して民衆に飢餓をもたらした。

語釈・文法注

  1. 24.1uxore supra cubante — 独立奪格構文(奪格絶対)。当時のローマの宴会用寝台(triclinium)における席順を示しており、妻が上位(supra)に、姉妹たちが代わる代わるカリグラのすぐ下(infra)に配置されたことを表す。
  2. 24.3ut quas saepe exoletis suis prostrauerit — 関係代名詞 `quas` と接続法完了 `prostrauerit` に、理由を導く小辞 `ut` が結びついた構文(理由の関係節)。「~な彼女らであったので、彼女らをしばしば……に差し出したほどであった」という意味を表す。
  3. 25.1Matrimonia contraxerit turpius an dimiserit an tenuerit, non est facile discernere — 三者択一の間接疑問節。`contraxerit`、`dimiserit`、`tenuerit` は接続法完了で、主節の不定詞 `discernere`(判断すること)の実質的な目的語として機能している。
  4. 26.1leue ac frigidum sit — 潜在(または婉曲)の接続法現在 `sit`。「~することは、取るに足らないことであろう」という控えめな主張を表す。
  5. 26.2quosdam summis honoribus functos ad essedum sibi currere togatos per aliquot passuum milia ... passus est — 動詞 `passus est`(許容した)が導く、対格と不定詞(A.C.I.)の構文。対格主語 `quosdam` に対し、不定詞 `currere` と `stare` が並列されている。`togatos`(トガを着た状態で)は対格主語 `quosdam` に対する述語的形容詞。

この箇所を引用する

スエトニウス, カリグラ §24-26. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo014.humanitext-lat2:24-26

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。