Humanitext Reader

スエトニウス · カリグラ §17-21

贅沢な興行とバイアエの舟橋および公共事業

5 / 15 箇所 · ラテン語

要旨

カリグラは自らの執政官職の経歴や、民衆や騎士への豪華な給与と饗宴、さまざまな興行について紹介され、バイアエの海上に巨大な橋を建設した奇行、ガリアでの雄弁術競技会、さらに公共建築の完遂と着手計画が記される。

§17Consulatus quattuor gessit, primum ex Kal. Iul. per duos menses, secundum ex Kal. Ian. per XXX dies, tertium usque in Idus Ian. , quartum usque septimum Idus easdem.
彼は4回の執政官職を務めた。 1回目は7月1日から2か月間、2回目は1月1日から30日間、3回目は1月13日まで、4回目は同じ1月のイドゥスの7日前(1月7日)までであった。
ex omnibus duos nouissimos coniunxit.
これらすべてのうち、最後の2回を連続して務めた。
tertium autem Luguduni iniit solus, non ut quidam opinantur superbia neglegentiaue, sed quod defunctum sub Kalendarum diem collegam rescisse absens non potuerat.
しかし、3回目の執政官職を彼はルグドゥヌムにおいて単独で開始したが、これはある人々が考えているように傲慢さや怠慢さによるものではなく、1月1日の直前に同僚が死亡したことを、不在であったため知ることができなかったからである。
congiarium populo bis dedit trecenos sestertios, totiens abundantissimum epulum senatui equestrique ordini, etiam coniugibus ac liberis utrorumque;
彼は人民に対して一回につき300セステルティウスの、計二回の給与金を与え、同数の回数、元老院と騎士階級、さらには両者の妻や子供たちにまで、きわめて豊かな饗宴を供した。
posteriore epulo forensia insuper uiris, feminis ac pueris fascias purpurae ac conchylii distribuit.
二回目の饗宴においては、さらに男性にはフォーラムの服を、女性と子供たちには紫および深紅の帯を配った。
et ut laetitiam publicam in perpetuum quoque augeret, adiecit diem Saturnalibus appellauitque Iuuenalem.
また、公の喜びを永続的にも増大させるため、サトゥルナリア祭に1日を追加し、それを「ユウエナリス」と呼んだ。
§18Munera gladiatoria partim in amphitheatro Tauri partim in Saeptis aliquot edidit, quibus inseruit cateruas Afrorum Campanorumque pugilum ex utraque regione electissimorum.
彼は剣闘士競技を、ある時はタウルスの円形劇場で、またある時はサエプタにおいて、数回開催し、それらの競技に、それぞれの地方から特に選りすぐられたアフリカ人やカンパニア人の拳闘士たちの群れを組み入れた。
neque spectaculis semper ipse praesedit, sed interdum aut magistratibus aut amicis praesidendi munus iniunxit.
しかも、常に自らがこれらの見せ物を主宰したわけではなく、時には政務官たちや友人に主宰する任務を課した。
scaenicos ludos et assidue et uarii generis ac multifariam fecit, quondam et nocturnos accensis tota urbe luminibus.
演劇の競技を絶えず、さまざまな種類のものを、いたる所で開催し、ある時には、都市中に灯りを点して夜間の興行をも行った。
sparsit et missilia uariarum rerum et panaria cum obsonio uiritim diuisit;
また、様々な品物の引き換え券をばら撒き、おかず入りのパン籠を一人一人に配った。
qua epulatione equiti R. contra se hilarius auidiusque uescenti partes suas misit, sed et senatori ob eandem causam codicillos, quibus praetorem eum extra ordinem designabat.
この食事の際、自分の向かいでいかにも楽しげに、かつ旺盛に食べていたローマ騎士に対しては、自分の分の料理を送り、同じ理由からある元老院議員に対しては、彼を特別に法務官に指名する辞令を贈った。
edidit et circenses plurimos a mane ad uesperam interiecta modo Africanarum uenatione modo Troiae decursione, et quosdam praecipuos, minio et chrysocolla constrato circo nec ullis nisi ex senatorio ordine aurigantibus.
また、キルクスの競技を朝から晩まで数多く開催し、その合間にはアフリカの猛獣狩りや、トロイアの遊戯を挟み込んだ。 そしていくつかの特別な競走においては、競技場の地面に赤鉛や金緑石を敷き詰め、御者には元老院階級の者たちだけを当てた。
commisit et subitos, cum e Gelotiana apparatum circi prospicientem pauci ex proximis Maenianis postulassent.
さらに、彼がゲロティウスの館から競技場の準備を眺めている時に、すぐ近くのバルコニーにいた少数の人々が求めたため、即興のレースを開催することさえした。
§19Nouum praeterea atque inauditum genus spectaculi excogitauit.
さらに、彼は新奇で、かつて聞いたこともないような種類の見せ物を考案した。
nam Baiarum medium interuallum †Puteolanas moles, trium milium et sescentorum fere passuum spatium, ponte coniunxit contractis undique onerariis nauibus et ordine duplici ad ancoras conlocatis superiectoque terreno ac derecto in Appiae uiae formam.
すなわち、バイアエとその中間のプテオリの突堤との間、およそ3600ペースの距離を、橋で繋いだのである。 あらゆる場所から商船をかき集め、二列に並べて錨で固定し、その上に土を盛り、アッピア街道の形にまっすぐ舗装することによって。
per hunc pontem ultro citro commeauit biduo continenti, primo die phalerato equo insignisque quercea corona et caetra et gladio aureaque chlamyde, postridie quadrigario habitu curriculoque biiugi famosorum equorum, prae se ferens Dareum puerum ex Parthorum obsidibus, comitante praetorianorum agmine et in essedis cohorte amicorum.
彼はこの橋の上を、丸二日間にわたって往復した。 1日目は、馬飾りをつけた馬に乗り、樫の葉の冠を戴き、丸盾と剣を持ち、黄金の外套を身にまとって。 翌日は、戦車御者の装束をして、名馬の二頭立て馬車に乗り、パルティアの捕虜の中からダレオスという名の少年を自分の前に立たせ、親衛隊の列を伴い、友人たちの一隊を二輪馬車に乗せて付き従わせた。
scio plerosque existimasse talem a Gaio pontem excogitatum aemulatione Xerxis, qui non sine admiratione aliquanto angustiorem Hellespontum contabulauerit;
多くの人々が、ガイウスがこのような橋を考案したのは、驚嘆を呼び起こしつつ、これよりもいくらか狭いヘレスポントス海峡に橋を架けたクセルクセスに対抗するためであったと考えていることを私は知っている。
alios, ut Germaniam et Britanniam, quibus imminebat, alicuius inmensi operis fama territaret.
また他の人々は、彼が侵攻しようとしていたゲルマニアとブリタニアを、何か途方もない大工事の噂によって威嚇するためであったと考えている。
sed auum meum narrantem puer audiebam, causam operis ab interioribus aulicis proditam, quod Thrasyllus mathematicus anxio de successore Tiberio et in uerum nepotem proniori affirmasset non magis Gaium imperaturum quam per Baianum sinum equis discursurum.
しかし、私は子供の頃、祖父が次のように語るのを聞いていた。 すなわち、この工事の原因として宮廷の側近たちから明かされたところによれば、占星術師のトラシュロスが、後継者のことで悩み、自分の実の孫の方に傾いていたティベリウスに対して、「ガイウスが帝位に就くことは、彼がバイアエの湾を馬で駆け抜けるのと同様にあり得ないことだ」と言い張ったためであるという。
§20Edidit et peregre spectacula, in Sicilia Syracusis asticos ludos et in Gallia Luguduni miscellos;
彼は国外でも見せ物を開催した。 シチリアのシュラクサイにおいてはアッティカ風の競技を、ガリアのルグドゥヌムにおいては混成の競技を開催した。
sed hic certamen quoque Graecae Latinaeque facundiae, quo certamine ferunt uictoribus praemia uictos contulisse, eorundem et laudes componere coactos;
しかし、このルグドゥヌムにおいては、ギリシア語とラテン語の弁論の競技会も行ったが、この競技会においては、敗者が勝者に賞品を贈らねばならず、さらに勝者のための賛辞を作文することを強制されたと伝えられている。
eos autem, qui maxime displicuissent, scripta sua spongia linguaue delere iussos, nisi ferulis obiurgari aut flumine proximo mergi maluissent.
そして、特に不出来であった者たちは、自分の書いたものを海綿か、あるいは自らの舌で舐めて消すように命じられた。 もし彼らが、杖で叩かれるか、あるいは近くの川に投げ込まれる方を選ばないならば。
§21Opera sub Tiberio semiperfecta, templum Augusti theatrumque Pompei, absoluit.
ティベリウスの治世下で半ば完成していた建造物、すなわちアウグストゥス神殿とポンペイウス劇場を完成させた。
incohauit autem aquae ductum regione Tiburti et amphitheatrum iuxta Saepta, quorum operum a successore eius Claudio alterum peractum, omissum alterum est.
さらに彼は、ティブール地方の水道と、サエプタの隣の円形劇場の建設に着手したが、これらの工事のうち、前者は後継者のクラウディウスによって完成されたが、後者は放棄された。
Syracusis conlapsa uetustate moenia deorumque aedes refectae.
シュラクサイにおいては、老朽化によって崩壊していた城壁と神々の神殿が修復された。
destinauerat et Sami Polycratis regiam restituere, Mileti Didymeum peragere, in iugo Alpium urbem condere, sed ante omnia Isthmum in Achaia perfodere, miseratque iam ad dimetiendum opus primipilarem.
彼はまた、サモス島におけるポリュクラテスの宮殿を復元し、ミレトスにおけるディデュメウムを完成させ、アルプスの山稜に都市を創建することを計画していた。 しかし、何よりもアカイアの地峡を掘削することを望み、工事の測量のために、すでに元筆頭百人隊長を派遣していた。

語釈・文法注

  1. 17.1septimum Idus easdem — これは ante diem septimum Idus Ianuarias(1月のアイズの7日前、すなわち1月7日)の縮約形。前置詞の省略を伴う日付の慣用表現である。
  2. 17.1defunctum sub Kalendarum diem collegam rescisse absens non potuerat — 対格不定詞(対格+不定詞)の構文。collegam defunctum [esse] が rescisse(知る)の目的語となっている。absens は主語(Gaius)と同格の主格形容詞で、「不在であったために」という状況を表す。
  3. 18.2qua epulatione equiti R. contra se hilarius auidiusque uescenti partes suas misit — equiti R.(ローマ騎士に)は misit の間接目的語(与格)。uescenti は equiti R. に一致する分詞で、contra se(彼の向かいで)を伴う。partes suas は「彼(カリグラ)自身の取り分(料理)」を指す対格の直接目的語。
  4. 19.3auum meum narrantem puer audiebam — puer は主格(「私」スエトニウス)と同格で、「私が少年であった時に」という時間関係を表す。知覚動詞 audiebam の目的語は auum meum(私の祖父を)であり、現在分詞 narrantem(語っているのを)がそれを修飾している。
  5. 20.1scripta sua spongia linguaue delere iussos — iussos [esse] は間接話法の対格不定詞。意味上の主語は、前文の uictos(敗者たち)を指し、省略されている。delere は能動不定詞で、その目的語が scripta sua(自らの書いたものを)である。spongia と lingua は手段の奪格。

この箇所を引用する

スエトニウス, カリグラ §17-21. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo014.humanitext-lat2:17-21

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。