§38ueteranis legionibus praedae nomine in pedites singulos super bina sestertia, quae initio ciuilis tumultus numerauerat, uicena quaterna milia nummum dedit.
退役兵の軍団に対して、戦利品の名目で、彼が内乱の初めに支払っていた二千セステルティウスに加えて、歩兵一人につき二万四千ヌムスを支払った。
adsignauit et agros, sed non continuos, ne quis possessorum expelleretur.
また土地も割り当てたが、所有者の誰もが追い出されることのないよう、連続した土地にはしなかった。
populo praeter frumenti denos modios ac totidem olei libras trecenos quoque nummos, quos pollicitus olim erat, uiritim diuisit et hoc amplius centenos pro mora.
民衆に対しては、一人当たり麦十モディウスと同量の油のポンドに加えて、かつて約束していた三百ヌムスを分配し、さらに遅延の代償としてこれに百ヌムスを上乗せした。
annuam etiam habitationem Romae usque ad bina milia nummum, in Italia non ultra quingenos sestertios remisit.
また、一年分の家賃を、ローマでは二千ヌムスまで、イタリアでは五百セステルティウスを超えない範囲で免除した。
adiecit epulum ac uiscerationem et post Hispaniensem uictoriam duo prandia;
宴会と肉の分配を加え、さらにヒスパニアでの勝利の後には二回の昼食を加えた。
nam cum prius parce neque pro liberalitate sua praebitum iudicaret, quinto post die aliud largissimum praebuit.
というのも、最初のものは質素で彼の気前の良さにふわさしく提供されなかったと判断したため、その五日後に別の極めて豪華なものを提供したからである。
§39edidit spectacula uarii generis: munus gladiatorium, ludos etiam regionatim urbe tota et quidem per omnium linguarum histriones, item circenses athletas naumachiam.
彼は様々な種類の見世物を催した。 剣闘士試合、また市全体で地区ごとに行われる、しかもあらゆる言語の役者による演劇、さらに戦車競走、アスリートの競技、模擬海戦である。
munere in foro depugnauit Furius Leptinus stirpe praetoria et Q. Calpenus senator quondam actorque causarum.
剣闘士試合では、法務官の家系のフリウス・レプティヌスと、かつて元老院議員であり弁護士であったクィントゥス・カルペヌスが、フォーラムで死闘を演じた。
pyrricham saltauerunt Asiae Bithyniaeque principum liberi.
ピュリケーを、アジアとビテュニアの諸侯の子息たちが踊った。
ludis Decimus Laberius eques Romanus mimum suum egit donatusque quingentis sestertiis et anulo aureo sessum in quattuordecim e scaena per orchestram transiit.
演劇では、ローマの騎士デキムス・ラベリウスが自作のマイムを演じ、五十万セステルティウスと金の指輪を贈られ、舞台からオーケストラを通って十四列目に座るために移動した。
circensibus spatio circi ab utraque parte producto et in gyrum euripo addito quadrigas bigasque et equos desultorios agitauerunt nobilissimi iuuenes.
戦車競走では、競技場のスペースが両端に拡張され、周囲に水堀が加えられた中で、極めて高貴な若者たちが四頭立てや二頭立ての戦車、および飛び乗り馬を走らせた。
Troiam lusit turma duplex maiorum minorumque puerorum.
トロイアのゲームを、年長と年少の少年たちの二つの騎兵隊が演じた。
uenationes editae per dies quinque ac nouissime pugna diuisa in duas acies, quingenis peditibus, elephantis uicenis, tricenis equitibus hinc et inde commissis.
野獣狩りが五日間にわたって催され、最後には、両側からそれぞれ歩兵五百、象二十、騎兵三十が投入されて二手に分かれた戦闘が行われた。
nam quo laxius dimicaretur, sublatae metae inque earum locum bina castra exaduersum constituta erant.
というのも、より広い空間で戦えるように、折り返し柱が取り払われ、その場所に二つの陣営が向かい合って設置されていたからである。
athletae stadio ad tempus extructo regione Marti campi certauerunt per triduum.
アスリートたちは、マルスの原の地域に一時的に建設されたスタディオンで、三日間にわたって競い合った。
nauali proelio in minore Codeta defosso lacu biremes ac triremes quadriremesque Tyriae et Aegyptiae classis magno pugnatorum numero conflixerunt.
模擬海戦では、小コデタに掘られた池で、ティルスとエジプトの艦隊の二本櫂船、三本櫂船、四本櫂船が、多数の戦闘員を乗せて衝突した。
ad quae omnia spectacula tantum undique confluxit hominum, ut plerique aduenae aut inter uicos aut inter uias tabernaculis positis manerent, ac saepe prae turba elisi exanimatique sint plurimi et in his duo senatores.
これらすべての見世物に、四方から非常に多くの人々が集まったため、多くの外来者は街区の間や道路の間にテントを張って滞在せねばならず、しばしば群衆の押し合いによって多くの者が押し潰されて命を落としたが、その中には二人の元老院議員も含まれていた。
§40Conuersus hinc ad ordinandum rei publicae statum fastos correxit iam pridem uitio pontificum per intercalandi licentiam adeo turbatos, ut neque messium feriae aestate neque uindemiarum autumno conpeterent;
ここから国家の体制を整えることに向き直ると、彼は暦を修正した。 暦は、神官たちのほしいままな閏月の挿入によって久しく乱れており、収穫の祭りが夏に、葡萄収穫の祭りが秋に合わなくなっていた。
annumque ad cursum solis accommodauit, ut trecentorum sexaginta quinque dierum esset et intercalario mense sublato unus dies quarto quoque anno intercalaretur.
そして、一年を太陽の運行に合わせて三百六十五日とし、閏月を廃止して、四年ごとに一日を挿入するようにした。
quo autem magis in posterum ex Kalendis Ianuariis nouis temporum ratio congrueret, inter Nouembrem ac Decembrem mensem interiecit duos alios;
将来、新しい一月一日から時間の計算がより一致するように、十一月と十二月の間に他の二つの月を挿入した。
fuitque is annus, quo haec constituebantur, quindecim mensium cum intercalario, qui ex consuetudine in eum annum inciderat.
それゆえ、これらのことが制定された年は、慣例によってその年に当たっていた閏月を含めて、十五ヶ月からなる年となった。
§41senatum suppleuit, patricios adlegit, praetorum aedilium quaestorum, minorum etiam magistratuum numerum ampliauit;
元老院を補充し、パトリキを追加し、法務官、造営官、財務官、および下級政務官の数を増やした。
nudatos opere censorio aut sententia iudicum de ambitu condemnatos restituit.
監察官の処置によって地位を剥奪された者や、賄賂の件で裁判官の判決によって有罪宣告された者たちを復権させた。
comitia cum populo partitus est, ut exceptis consulatus conpetitoribus de cetero numero candidatorum pro parte dimidia quos populus uellet pronuntiarentur, pro parte altera quos ipse dedisset.
民会を民衆と分け合い、執政官の候補者たちを除いて、その他の候補者の数のうち、半分は民衆が望む者が宣言され、もう半分は彼自身が推薦した者が宣言されるようにした。
et edebat per libellos circum tribum missos scriptura breui: 'Caesar dictator illi tribui.
そして、部族に回される伝票を通じて、短い文章で次のように告知していた。 「独裁官カエサルより、何々の部族へ。
commendo uobis illum et illum, ut uestro suffragio suam dignitatem teneant.
私はあなた方に、彼と彼を推薦する。 彼らがあなた方の投票によってその名誉を保てるように。
' admisit ad honores et proscriptorum liberos.
」公民権剥奪者の子息たちにも、政務官職への就任を認めた。
iudicia ad duo genera iudicum redegit, equestris ordinis ac senatorii; tribunos aerarios, quod erat tertium, sustulit.
裁判を騎士階級と元老院階級の二つの種類に還元し、第三の種類であった財務トリブヌスを廃止した。
Recensum populi nec more nec loco solito, sed uicatim per dominos insularum egit atque ex uiginti trecentisque milibus accipientium frumentum e publico ad centum quinquaginta retraxit;
民衆の人口調査を、慣例のやり方でもいつもの場所でもなく、街区ごとに高層共同住宅の所有者を通じて行い、公費で穀物を受け取っていた三十二万人から十五万人に引き下げた。
ac ne qui noui coetus recensionis causa moueri quandoque possent, instituit, quotannis in demortuorum locum ex iis, qui recensi non essent, subsortitio a praetore fieret.
そして、人口調査のために将来新たな集まりが引き起こされることがないように、毎年、死亡した者の代わりに、登録されていなかった者たちの中から法務官による補充抽選が行われるよう定めた。