Humanitext Reader

苏维托尼乌斯 · 恺撒传 §38-41

施惠民众、改革历法与整顿内政

第 9 段,共 19 段 · 拉丁语

内容简介

凯撒对士兵和民众进行了慷慨的赏赐,举办了各种盛大的演出,纠正了混乱的历法(引入儒略历),并对元老院和人口普查等国家体制进行了改革。

§38ueteranis legionibus praedae nomine in pedites singulos super bina sestertia, quae initio ciuilis tumultus numerauerat, uicena quaterna milia nummum dedit.
在退役军团中,凯撒以战利品的名义,向每名步兵发放了两万四千努姆斯,这还不包括他在内战爆发初期已支付的两千塞斯特尔提乌斯。
adsignauit et agros, sed non continuos, ne quis possessorum expelleretur.
他还分配了土地,但并非连续的土地,以免任何原所有者被驱逐。
populo praeter frumenti denos modios ac totidem olei libras trecenos quoque nummos, quos pollicitus olim erat, uiritim diuisit et hoc amplius centenos pro mora.
对于民众,除了每人十摩迪乌斯的小麦和等量的油外,他还分发了曾承诺过的每人三百努姆斯,并因延迟而额外增加了百个努姆斯。
annuam etiam habitationem Romae usque ad bina milia nummum, in Italia non ultra quingenos sestertios remisit.
他还免除了在罗马不超过两千努姆斯、在意大处不超过五百塞斯特尔提乌斯的一年房租。
adiecit epulum ac uiscerationem et post Hispaniensem uictoriam duo prandia; nam cum prius parce neque pro liberalitate sua praebitum iudicaret, quinto post die aliud largissimum praebuit.
他又增加了宴会和肉食的分发,并在西班牙胜利后增加了两顿午餐;因为他认为第一顿准备得过于吝啬,不符合自己的慷慨,于是在五天后又提供了一顿极其丰盛的。
§39edidit spectacula uarii generis: munus gladiatorium, ludos etiam regionatim urbe tota et quidem per omnium linguarum histriones, item circenses athletas naumachiam.
他举办了各种类型的演出:角斗士表演,在全城各区举办的甚至由使用各种语言的演员演出戏剧,还有战车竞赛、田径竞技和模拟海战。
munere in foro depugnauit Furius Leptinus stirpe praetoria et Q. Calpenus senator quondam actorque causarum.
在角斗士表演中,法官家族出身的富里乌斯·莱普蒂努斯和曾任元老院议员及辩护人的昆图斯·卡尔佩努斯在广场上进行了死斗。
pyrricham saltauerunt Asiae Bithyniaeque principum liberi.
亚洲和比提尼亚诸侯的子嗣跳起了皮里科舞。
ludis Decimus Laberius eques Romanus mimum suum egit donatusque quingentis sestertiis et anulo aureo sessum in quattuordecim e scaena per orchestram transiit.
在戏剧演出中,罗马骑士德基穆斯·拉贝里乌斯演出了他自己创作的滑稽剧,并被赐予五十万塞斯特尔提乌斯和金指轮,随后他从舞台经过乐池走向那十四排骑士席就座。
circensibus spatio circi ab utraque parte producto et in gyrum euripo addito quadrigas bigasque et equos desultorios agitauerunt nobilissimi iuuenes.
在战车竞赛中,竞技场的空间在两端得以延伸,并在周围增加了水渠,出身最高贵的青年们驾驭了四马及双马战车,并骑着飞身上马的骏马。
Troiam lusit turma duplex maiorum minorumque puerorum.
由年长和年少男孩组成的双重骑兵队演出了特洛伊游戏。
uenationes editae per dies quinque ac nouissime pugna diuisa in duas acies, quingenis peditibus, elephantis uicenis, tricenis equitibus hinc et inde commissis.
狩猎演出持续了五天,最后是一场分为两阵的战斗,两边各投入五百步兵、二十头大象和三十名骑兵展开对决。
nam quo laxius dimicaretur, sublatae metae inque earum locum bina castra exaduersum constituta erant.
因为为了能有更宽敞的空间交战,折返柱被移去,在它们的位置上,面对面设立了两个营地。
athletae stadio ad tempus extructo regione Marti campi certauerunt per triduum.
田径竞技者们在马尔斯广场区域临时搭建的体育场内竞争了三天。
nauali proelio in minore Codeta defosso lacu biremes ac triremes quadriremesque Tyriae et Aegyptiae classis magno pugnatorum numero conflixerunt.
在模拟海战中,在小科德塔挖掘的湖里,属于提尔和埃及舰队的双层、三层和四层桨船载着大量战士进行了交战。
ad quae omnia spectacula tantum undique confluxit hominum, ut plerique aduenae aut inter uicos aut inter uias tabernaculis positis manerent, ac saepe prae turba elisi exanimatique sint plurimi et in his duo senatores.
汇集到所有这些演出的人是如此之多,以至于许多外来者不得不将帐篷设在街巷或道路之间居住,而且因拥挤常常有许多人被挤压窒息而死,其中还包括两名元老院议员。
§40Conuersus hinc ad ordinandum rei publicae statum fastos correxit iam pridem uitio pontificum per intercalandi licentiam adeo turbatos, ut neque messium feriae aestate neque uindemiarum autumno conpeterent;
此后,他转而着手整顿国家体制,纠正了历法。 由于祭司们滥用闰月的任性,历法早已混乱不堪,以至于夏天的收割节和秋天的葡萄采收节都无法对齐。
annumque ad cursum solis accommodauit, ut trecentorum sexaginta quinque dierum esset et intercalario mense sublato unus dies quarto quoque anno intercalaretur.
他使一年的长度适应太阳的运行,规定为三百六十五天,并废除闰月,每四年置一闰日。
quo autem magis in posterum ex Kalendis Ianuariis nouis temporum ratio congrueret, inter Nouembrem ac Decembrem mensem interiecit duos alios; fuitque is annus, quo haec constituebantur, quindecim mensium cum intercalario, qui ex consuetudine in eum annum inciderat.
为了使今后的时间推算从新的元旦起更加吻合,他在十一月和十二月之间插入了另外两个月;制定这些规定的那一年,加上按惯例恰好落入该年的闰月,便成了由十五个月组成的一年。
§41senatum suppleuit, patricios adlegit, praetorum aedilium quaestorum, minorum etiam magistratuum numerum ampliauit; nudatos opere censorio aut sententia iudicum de ambitu condemnatos restituit.
他补充了元老院,接纳了新贵族,扩大了法官、造营官、财务官以及下级官员的人数;恢复了被监察官降职或因贿选被法官判决有罪者的地位。
comitia cum populo partitus est, ut exceptis consulatus conpetitoribus de cetero numero candidatorum pro parte dimidia quos populus uellet pronuntiarentur, pro parte altera quos ipse dedisset.
他与民众分享了选举权,规定除执政官候选人外,在其余候选人人数中,半数根据民众意愿宣布当选,另一半由他自己指定。
et edebat per libellos circum tribum missos scriptura breui: 'Caesar dictator illi tribui.
他通过送往各部落的简短便条进行推荐:“独裁官凯撒致某某部落。
commendo uobis illum et illum, ut uestro suffragio suam dignitatem teneant.
我向你们推荐某人与某人,以便他们通过你们的选票保持其尊严。
' admisit ad honores et proscriptorum liberos.
”他也允许被充公财产者的子嗣担任公职。
iudicia ad duo genera iudicum redegit, equestris ordinis ac senatorii; tribunos aerarios, quod erat tertium, sustulit.
他将司法审判缩减为两类陪审员,即骑士阶级和元老院阶级;取消了作为第三类的财务护民官。
Recensum populi nec more nec loco solito, sed uicatim per dominos insularum egit atque ex uiginti trecentisque milibus accipientium frumentum e publico ad centum quinquaginta retraxit; ac ne qui noui coetus recensionis causa moueri quandoque possent, instituit, quotannis in demortuorum locum ex iis, qui recensi non essent, subsortitio a praetore fieret.
他既未按惯例也未在通常地点,而是通过公寓楼主在各街区进行了人口普查,并将从公家领取粮食的人数从三十二万人削减至十五万人;并且,为了防止今后随时可能因人口普查而引起新的聚集,他规定每年由法官通过抽签,从那些未登记的人中填补死去者的空缺。

词汇与语法注释

  1. 38super bina sestertia — 介词 super 支配宾格(bina sestertia),表示“在……之外”或“除……之外”。bina sestertia 带有分配数词,意为“两千塞斯特尔提乌斯”。
  2. 39sessum — 不及物动词 sedeo(坐)的目的分词(supine,宾格形式),与表示运动的动词 transiit 连用,表示目的(“为了坐下”)。
  3. 39quo laxius dimicaretur — 接续词 quo(相当于 ut eo)用于引导带有比较级(laxius)的目的从句,后接虚拟式未完成过去时无人称被动语态 dimicaretur,意为“以便能有更宽敞的空间交战”。

引用这一段

苏维托尼乌斯, 恺撒传 §38-41. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo011.humanitext-lat2:38-41

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。