大理石の上をワインの川が流れ、金箔を施した盥はファレルヌム・ワインの香りを漂わせる。
nam sic tamquam alta in dolia longus §6.432deciderit serpens, bibit et vomit, ergo maritus
まるで深い大桶の中に長い蛇が落ちたかのように、彼女は飲み、そして吐く。
§6.433nauseat atque oculis bilem substringit opertis.
それゆえ夫は吐き気を催し、目を閉じて胆汁を抑え込もうとする。
§6.434Illa tamen gravior, quae cum discumbere coepit, §6.435laudat Vergilium, periturae ignoscit Elissae, §6.436committit vates et comparat, inde Maronem §6.437atque alia parte in trutina suspendit Homerum.
だが、さらに厄介なのは、食卓に横たわり始めるとすぐにウェルギリウスを称賛し、死にゆくエリッサを憐れみ、詩人たちを競わせて比較し、一方の天秤皿にマローを、もう一方の天秤皿にホメーロスを吊り下げて比べる女である。
§6.438cedunt grammatici, vincuntur rhetores, omnis
文法学者たちも退き、雄弁家たちも言い負かされ、すべての人々が沈黙する。
弁護士も布告係も発言できず、ほかの女も同様である。
verborum tanta cadit vis,
それほど大量の言葉の奔流が降り注ぐのだ。
§6.441tot pariter pelves ac tintinnabula dicas
まるで同じ数の盥や鈴がいっせいに打ち鳴らされているかのようだ。
§6.442pulsari, iam nemo tubas, nemo aera fatiget:
もはや誰もラッパや青銅器を鳴らして疲れる必要はない。
§6.443una laboranti poterit succurrere Lunae,
彼女一人で、月食に苦しむ月を救うことができるだろうから。
§6.444inponit finem sapiens et rebus honestis;
賢者たる者は、美徳に対しても限度を設けるものである。
§6.445nam quae docta nimis cupit et facunda videri, §6.446crure tenus medio tunicas succingere debet, §6.447caedere Silvano porcum, quadrante lavari.
あまりに学識があり、能弁に見られたいと願う女は、脛の真ん中までチュニカをたくし上げ、シルワーヌスに豚を捧げ、1クアドランスで入浴すべきなのだ。
§6.448non habeat matrona, tibi quae iuncta recumbit, §6.449dicendi genus aut curvum sermone rotato §6.450torqueat enthymema, nec historias sciat omnes,
お前の隣に横たわる妻が、独自の弁舌の文体を持ち、あるいは早口の談話で回りくどい三段論法を振り回したり、すべての歴史を知っていたりしないように。
§6.451sed quaedam ex libris et non intellegat, odi
むしろ本の中には、彼女が理解しないままの事柄があるくらいでよい。
§6.452hanc ego quae repetit volvitque Palaemonis artem §6.453servata semper lege et ratione loquendi §6.454ignotosque mihi tenet antiquaria versus
私は憎む、パラエモーンの文法書を繰り返し紐解き、常に言葉遣いの規則と論理を守り、私の知らない詩句を記憶しているような古風趣味の女を。
soloecismum liceat fecisse marito.
夫が文法ミスを犯すことくらいは許されるべきだ。
§6.457Nil non permittit mulier sibi, turpe putat nil, §6.458cum virides gemmas collo circumdedit et cum §6.459auribus extentis magnos commisit elenchos;
女は自分自身に対して何でも許し、何も恥ずべきこととは思わない、緑の宝石を首に巻き、引き伸ばされた耳たぶに大きな真珠の耳飾りをぶら下げている時には。
§6.460intolerabilis nihil est quam femina dives.
富裕な女ほど耐え難いものはない。
§6.461interea foeda aspectu ridendaque multo §6.462pane tumet facies aut pinguia Poppaeana §6.463spirat, et hinc miseri viscantur labra mariti:
その間、見るも汚らしく、滑稽な彼女の顔は、たっぷりのパンの練り物で膨れ上がり、あるいは脂っこいポッパエア風クリームの香りを漂わせ、哀れな夫の唇はこれにべったりと張り付く。
§6.464ad moechum lota veniunt cute.
だが、肌を洗い流して彼女らが向かうのは間男のところなのだ。
quando videri §6.465vult formosa domi? moechis foliata parantur,
彼女が家の中で美しくあろうと願うことなどあろうか。
§6.466his emitur quidquid graciles huc mittitis Indi.
間男たちのためにナルド香油が用意され、痩せ細ったインド人がこちらに送ってくるすべてのものが、彼らのために買い調えられる。
§6.467tandem aperit vultum et tectoria prima reponit;
ついに彼女は顔をさらし、最初の漆喰のような化粧を落とす。
§6.468incipit agnosci, atque illo lacte fovetur
やっと見分けがつくようになり、あのロバのミルクで肌を整える。
そのミルクのために、彼女はロバの群れをお供として連れて歩くのだ、たとえ極北の地に追放されるとしても。
§6.471sed quae mutatis inducitur atque fovetur §6.472tot medicaminibus coctaeque siliginis offas §6.473accipit et madidae, facies dicetur an ulcus?
しかし、次々に化粧品を塗り重ねられ、整えられ、煮てふやかされた小麦粉の塊を貼り付けられたものは、顔と呼ばれるべきか、それともただの腫れ物か。
彼女たちが一日中何をなし、何に奔走しているかを詳しく知ることは、骨を折る価値がある。
si nocte maritus §6.476aversus iacuit, periit libraria, ponunt §6.477cosmetae tunicas, tarde venisse Liburnus
もし夜に夫が背を向けて横たわっていたなら、女性秘書は破滅し、衣類係たちはチュニカを剥ぎ取られる。
hic frangit ferulas, rubet ille flagello, §6.480hic scutica;
ある者は杖で打たれ、ある者は鞭で背を赤く染め、ある者は革鞭で打たれる。
sunt quae tortoribus annua praestent.
拷問人に年俸を支払う女たちもいる。
§6.481verberat atque obiter faciem linit, audit amicas, §6.482aut latum pictae vestis considerat aurum,
彼女は奴隷を鞭打ちながら、一方で自分の顔に化粧を塗り、女友達の噂話を聞き、あるいは刺繍された衣服の広い金糸部分を吟味する、そして打ち続ける。
§6.483et caedit, longi relegit transversa diurni
長い日誌の横書きの収支を読み返し、そして打ち続ける。
§6.484et caedit, donec lassis caedentibus
exi
ついに打つ者たちが疲れ果てた頃、すでに尋問が終わったかのように「出て行け!
§6.485intonet horrendum iam cognitione peracta.
」と恐ろしい声で叫ぶ。
§6.486Praefectura domus Sicilia non mitior aula;
彼女の家庭の支配は、シキリアの僭主の宮廷よりも過酷である。
§6.487nam si constituit solitoque decentius optat §6.488ornari et properat iamque experiatur in hortis §6.489aut aput Isiacae potius sacraria lenae, §6.490disponit crinem laceratis ipsa capillis §6.491nuda umero Psecas infelix nudisque mamillis.
なぜなら、もし彼女が約束を交わし、いつもより熱心に美しく装うことを望み、急いでいて、庭園かあるいはイーシス神殿の女衒のところで待たせているなら、哀れなプセカスは、自分自身の髪をかきむしられ、肩も胸も露わにされたまま、女主人の髪を整える。
§6.492altior hic quare cincinnus?
taurea punit
「なぜこの巻き毛はこんなに高い位置にあるのか?
§6.493continuo flexi crimen facinusque capilli.
」牛皮の鞭が、ねじれた髪の罪と過ちをただちに処罰する。
§6.494quid Psecas admisit? quaenam est hic culpa puellae,
プセカスがいったい何をしたというのか?
§6.495si tibi displicuit nasus tuus? altera laevum
お前の鼻の形がお前の気に召さなかったとして、それがこの少女の罪だろうか。
§6.496extendit pectitque comas et volvit in orbem.
もう一人の奴隷が左側から髪を引き伸ばして梳かし、輪にまとめ上げる。
かつて女主人の母に仕え、今は羊毛仕事を任され、針仕事を退職して引退した老女が意見を述べる。
sententia prima §6.499huius erit, post hanc aetate atque arte minores
最初の決定権は彼女にあり、その後に年齢と技術において劣る若い奴隷たちが投票する。
§6.500censebunt, tamquam famae discrimen agatur
まるで評判や命がかかっているかのようだ。
§6.501aut animae: tanta est quaerendi cura decoris,
美を追求する関心はそれほどまでに大きい。
これほど多くの階層を積み重ね、これほどの構造物で高い頭を築き上げる。
Andromachen a fronte videbis;
前からは、アンドロマケーのように見えるだろう。
§6.504post minor est, credas aliam, cedo si breve parvi
後ろからは背が低く、別の人のようだ。
§6.505sortita est lateris spatium breviorque videtur §6.506virgine Pygmaea nullis adiuta cothurnis §6.507et levis erecta consurgit ad oscula planta.
もし彼女が生まれつき胴が短く、小柄で、ピュグマイオスの乙女よりも背が低く見え、厚底靴の助けも借りていなければ、つま先立ちをしてやっと、相手の顔まで届いて口づけをするほどだというのに。
§6.508nulla viri cura interea nec mentio fiet
その間、夫への気遣いは一切なく、口にされることすらない。