§13.85sinciput elixi Pharioque madentis aceto. ’
茹でられ、エジプトの酢に浸された、息子の頭半分を(食べよう)」と。
§13.86Sunt in fortunae qui casibus omnia ponant §13.87et nullo credant mundum rectore moveri §13.88natura volvente vices et lucis et anni,
すべてのことを運命の偶然に委ね、世界はいかなる支配者によっても動かされてはおらず、自然が昼夜と一年の移り変わりを巡らせているのだと信じる人々がいる。
§13.89atque ideo intrepidi quaecumque altaria tangunt,
それゆえ彼らは、恐れることなくいかなる祭壇にも触れて(偽誓を)行う。
§13.90est alius metuens ne crimen poena sequatur;
また別の者は、罪に罰が続くことを恐れている。
§13.91hic putat esse deos et peierat, atque ita secum:
この者は神々が存在すると考えつつ、偽誓を行い、そして心の中でこのように言う。
§13.92‘decernat quodcumque volet de corpore nostro
「イシスが私の体について望む通りのことを宣告するがよい。
§13.93Isis et irato feriat mea lumina sistro,
そして怒れるシストルムで私の両目を打つがよい。
§13.94dummodo vel caecus teneam quos abnego nummos,
私が(存在を)否認している金銭を、たとえ盲目になろうとも保持しさえすれば。
§13.95et phthisis et vomicae putres et dimidium crus
肺結核も、腐った腫瘍も、不具の脚も、それほどの大したことではない。
§13.96sunt tanti, pauper locupletem optare podagram §13.97nec dubitet Ladas, si non eget Anticyra nec §13.98Archigene;
もし彼がアンティキュラも、アルキゲネスも必要としていないなら、貧しいラダスであっても、金持ちの痛風を望むことを躊躇わないだろう。
quid enim velocis gloria plantae §13.99praestat et esuriens Pisaeae ramus olivae?
なぜなら、力強い足の栄光や、オリンピアのオリーブの飢えた枝が、いったい何をもたらすというのか。
§13.100ut sit magna, tamen certe lenta ira deorum est;
神々の怒りがたとえ大きなものであるとしても、それは確かに遅いのだ。
§13.101si curant igitur cunctos punire nocentes,
だから、もし彼らがあらゆる罪人を罰することを気にかけるとしても、彼らはいつ私のところに来るというのか。
§13.102quando ad me venient? sed et exorabile numen
だが、私はおそらく、なだめやすい神性を経験するだろう。
§13.103fortasse experiar, solet his ignoscere, multi
神はこうしたことを許すのが常だ。
§13.104committunt eadem diverso crimina fato:
多くの者が同じ罪を、異なる運命を伴って犯している。
§13.105ille crucem sceleris pretium tulit, hic diadema. ’
ある者は犯罪の報酬として十字架を受け取り、別の者は王冠を受け取ったのだ。
§13.106Sic animum dirae trepidum formidine culpae §13.107confirmat, tunc te sacra ad delubra vocantem §13.108praecedit, trahere immo ultro ac vexare paratus,
」このようにして彼は、恐ろしい罪の恐怖に怯える心を奮い立たせ、君が神聖な神殿へと彼を呼ぶときには、君の先を歩み、いやむしろ、自ら進んで君を引っ張っていき、困らせる準備さえできている。
§13.109nam cum magna malae superest audacia causae,
なぜなら、悪い大義(言い分)に大きな大胆さが伴うとき、それは多くの人から(無実の)自信と信じられるからだ。
彼は芝居を演じているのだ、都会的なカトゥルスの劇に出てくる、逃亡した道化が演じるような。
§13.112tu miser exclamas, ut Stentora vincere possis, §13.113vel potius quantum Gradivus Homericus: ‘audis,
君は哀れにも叫ぶ、ステントールに打ち勝つことができるほどの大声で、あるいはむしろ、ホメロスのグラディウスと同じくらいの大声で。
§13.114Iuppiter, haec, nec labra moves, cum mittere vocem §13.115debueris vel marmoreus vel aeneus? aut cur
「ジュピターよ、あなたはこれらを聞きながら、大理石であれ青銅であれ、声を出すべきであるのに、唇すら動かさないのですか。
あるいはなぜ我々は、あなたの炭火の上に、紙から解かれた敬虔な香を置き、子牛の切り裂かれた肝臓や、白い雌豚の網脂を置くのでしょうか。
§13.118omenta? ut video, nullum discrimen habendum est §13.119effigies inter vestras statuamque Vagelli. ’
私が見る限り、あなた方の彫像と、ワゲリウスの像との間に、何の区別もされるべきではありません。
§13.120Accipe quae contra valeat solacia ferre
」これに対し、どのような慰めをもたらし得るかを聞くがよい。
§13.121et qui nec cynicos nec stoica dogmata legit §13.122a cynicis tunica distantia, non Epicurum §13.123suspicit exigui laetum plantaribus horti,
それをもたらす者は、キニクス派の教義も、キニクス派とはチュニカ一枚の差で異なっているだけのストア派の教義も読んだことがなく、小さな菜園の植物で満足していたエピクロスを仰ぎ見ることもない者だ。
§13.124curentur dubii medicis maioribus aegri:
重篤な病人は、より偉大な医師たちによって治療されるがよい。
§13.125tu venam vel discipulo committe Philippi.
だが君は、フィリッポスの弟子にさえ、その静脈を委ねるがよい。
もし地上にこれほど忌むべき行為が他にないと君が示すなら、私は黙ろう。
§13.128te veto nec plana faciem contundere palma,
君が拳で胸を叩くことも、平手で顔を打ち据えることも、私は禁止はしない。
§13.129quandoquidem accepto claudenda est ianua damno, §13.130et maiore domus gemitu, maiore tumultu §13.131planguntur nummi quam funera, nemo dolorem
なぜなら、損失を被ったときには、門は閉ざされねばならず、家の中のより大きな嘆きと、より大きな騒ぎをもって金銭の喪失は葬儀よりも(激しく)嘆き悲しまれるからだ。
誰もこの不運においては、衣服の端を引き裂くだけで満足したり、無理に絞り出した涙で目を濡らしたりして、痛みを偽りはしない。
§13.134ploratur lacrimis amissa pecunia veris.
失われた金銭は、本物の涙で泣かれるのだ。
§13.135Sed si cuncta vides simili fora plena querella, §13.136si decies lectis diversa parte tabellis §13.137vana super vacui dicunt chirographa ligni, §13.138arguit ipsorum quos littera gemmaque princeps §13.139sardonychum, loculis quae custoditur eburnis,
だが、もし君が、すべての法廷が同様の訴えで満ちているのを見るなら、証書が相手方によって十回も読まれたにもかかわらず、彼らが、空っぽの木板の上の自筆署名は無効であると言い、象牙の小箱に保管されている、彼ら自身の筆跡や、高価なサードニクスの印章が彼らを有罪と証明しているにもかかわらずそう言うなら、おやおや、お坊ちゃん!
§13.140ten, o delicias! extra communia censes
君は自分だけが一般的な運命の外側に置かれるべきだと思うのか。
君が白い雌鶏の息子であり、我々は不運な卵から生まれた、価値のないひよこだからなのか。
§13.143rem pateris modicam et mediocri bile ferendam,
君が被っているのは、中庸な怒りをもって耐えられる程度のささやかな事柄だ。
§13.144si flectas oculos maiora ad crimina, confer
もしより大きな犯罪に目を向けるなら、比較してみよ。
§13.145conductum latronem, incendia sulpure coepta §13.146atque dolo, primos cum ianua colligit ignes;
雇われた強盗を、硫黄によって始められた放火を、そして悪意をもって、門が最初の火を捉えるときの(放火を)。
§13.147confer et hos, veteris qui tollunt grandia templi §13.148pocula adorandae robiginis et populorum §13.149dona vel antiquo positas a rege coronas;
古い神殿から、崇敬すべき錆を帯びた巨大な杯や、諸国民の捧げ物、あるいは古代の王によって奉納された王冠を盗み出す者たちをも比較せよ。
§13.150haec ibi si non sunt, minor exstat sacrilegus qui §13.151radat inaurati femur Herculis et faciem ipsam §13.152Neptuni, qui bratteolam de Castore ducat;
もしこれらがそこにないなら、より小規模な聖物盗取者が現れ、金箔を張られたヘラクレスの太ももや、ネプトゥヌスの顔そのものを削り取り、カストルから金箔を剥ぎ取る。
§13.153an dubitet solitus totum conflare Tonantem?
(雷鳴を轟かす神全体を溶解することに慣れている者が、躊躇するだろうか。
§13.154confer et artifices mercatoremque veneni, §13.155et deducendum corio bovis in mare, cum quo §13.156clauditur adversis innoxia simia fatis,
)毒の調合者や商人も比較せよ、そして、不運な運命によって無害な猿が閉じ込められ、その者とともに牛の皮袋に入れられて海へと流されるべき者を。
§13.157haec quota pars scelerum, quae custos Gallicus urbis §13.158usque a lucifero donec lux occidat audit?
これらは、都市の長官ガリクスが明けの明星から日が暮れるまで聞き続けている犯罪の、ほんのどれほどの一部分にすぎないか。
§13.159humani generis mores tibi nosse volenti
人類の習性を知りたいと望む君にとって、(ガリクスの)一つの家だけで十分だ。
§13.160sufficit una domus: paucos consume dies et §13.161dicere te miserum, postquam illinc veneris, aude.
数日をそこで過ごし、そこから戻ってきた後、あえて自分を惨めだと言ってみるがよい。