§241speret idem, sudet multum frustraque laboret
誰もが同じことができると望むものの、同じことに挑んでみても、大いに汗を流し、無駄に骨折るようになるほどに。
それほどまでに、配列と結合は力強く、ありふれた素材から取り上げられたものに、それほど大きな栄誉が加わるのだ。
§244silvis deducti caveant, me iudice, Fauni, §245ne velut innati triviis ac paene forenses. §246aut nimium teneris iuvenentur versibus umquam §247aut inmunda crepent ignominiosaque dicta.
森から連れ出されたパウヌス神たちは、私の判断によれば、まるで辻で生まれ、ほとんどフォーラムの住人であるかのように、あまりに優美な詩句で若ぶって語ったり、汚らわしく恥べき言葉をがなり立てたりすることがないよう注意すべきである。
§248offenduntur enim, quibus est equus et pater et res, §249nec, siquid fricti ciceris probat et nucis emptor, §250aequis accipiunt animis donantve corona.
というのも、馬と父親と財産を持つ人々は不快感を抱くのであり、煎ったヒヨコマメや木の実を買う者が何かを褒めたとしても、彼らは穏やかな心でそれを受け入れたり、冠を授けたりはしないからだ。
§251syllaba longa brevi subiecta vocatur Iambus, §252pes citus: unde etiam trimetris adcrescere iussit
短い音節の後に長い音節が続くものはイアンボスと呼ばれ、素早い韻脚である。
それゆえ、最初から最後まで自分自身に似て、 6つの打撃を返すのにもかかわらず、イアンボス三歩格という名称を成長させた。
§255tardior ut paulo graviorque veniret ad auris, §256spondeos stabilis in iura paterna recepit §257commodus et patiens, non ut de sede secunda
少し前のこと、もう少し遅く、より重々しく耳に届くように、安定したスポンデイオスを、融通が利き忍耐強いイアンボスは、親譲りの権利へと受け入れた。
§258cederet aut quarta socialiter.
ただし、第二の座や第四の座から、仲間らしく退くようなことはしなかった。
hic et in Acci §259nobilibus trimetris adparet rarus et Enni §260in scaenam missos cum magno pondere versus §261aut operae celeris nimium curaque carentis §262aut ignoratae premit artis crimine turpi.
このイアンボスはアッキウスの誉れ高い三歩格においても稀にしか現れず、エンニウスの、大きな重みとともに舞台へと送り出された詩句は、極めて迅速な仕事、あるいは配慮の欠如、あるいは技術を知らないという恥ずべき罪過の嫌疑を投げかけている。
誰もが調子の外れた詩を見抜く審査員であるわけではなく、ローマの詩人たちには不相応な容赦が与えられてきた。
§265idcircone vager scribamque licenter? an omnis
それだからといって、私は迷走し、奔放に書くべきだろうか。
§266visuros peccata putem mea, tutus et intra §267spem veniae cautus? vitavi denique culpam, §268non laudem merui.
それとも、誰もが私の過ちを見るだろうと考えて、安全に、そして容赦を望む範囲内で用心深くあるべきだろうか。 結局のところ、私は過ちを避けただけで、称賛に値したわけではない。
vos exemplaria Graeca §269nocturna versate manu, versate diurna.
あなた方はギリシアの模範を、夜の手でも、昼の手でもめくりなさい。
§270at nostri proavi Plautinos et numeros et §271laudavere sales, nimium patienter utrumque, §272ne dicam stulte, mirati, si modo ego et vos
しかし、我々の先祖たちはプラウトゥスの韻律と機知を、どちらをも極めて忍耐強く、愚かにもとは言わないでおくが、称賛し驚嘆した。
もし私やあなた方が、野卑な言葉を洗練された言葉から区別することを知っており、また正しい響きを指と耳によって習得しているならば。
§275ignotum tragicae genus invenisse Camenae §276dicitur et plaustris vexisse poemata Thespis, §277quae canerent agerentque peruncti faecibus ora.
テスピスは、悲劇的なカメーナの知られざるジャンルを発見し、顔に澱を塗りたくった人々が歌い演じる詩を、荷車で運んだと言われている。
§278post hunc personae pallaeque repertor honestae §279Aeschylus et modicis instravit pulpita tignis §280et docuit magnumque loqui nitique cothurno.
彼の後に、仮面と気品あるパッラの発明者であるアイスキュロスが、控えめな梁で舞台を覆い、大いに語ること、またコトゥルヌスで闊歩することを教えた。
sed in vitium libertas excidit et vim
しかし、その自由は悪徳へと転落し、法によって支配されるに値する暴力となった。
法が受け入れられ、合唱隊は他者を傷つける権利を奪われて、不名誉にも沈黙した。
§285nil intemptatum nostri liquere poetae
我々の詩人たちは、試みずに残したものは何もない。
§286nec minimum meruere decus vestigia Graeca §287ausi deserere et celebrare domestica facta §288vel qui praetextas vel qui docuere togatas.
ギリシアの足跡をあえて離れ、祖国の事績を称賛した人々は、歴史悲劇を教えたにせよ、ローマ風喜劇を教えたにせよ、極めて大きな栄誉に値した。
ラティウムは、美徳や輝かしい武力においてよりも、その言語において力強くなっていただろう。
§291quemque poetarum limae labor et mora.
もしも、推敲の労苦と遅れが、詩人たちの一人ひとりを不快にさせなかったならば。
vos, o §292Pompilius sanguis, carmen reprehendite, quod non §293multa dies et multa litura coercuit atque §294praesectum deciens non castigavit ad unguem.
おお、ポンピリウスの血を引く者たちよ、多くの年月と多くの推敲が抑制せず、十度も、切りそろえられた爪に至るまで厳密に鍛え直されなかった詩を、非難しなさい。
§295ingenium misera quia fortunatius arte §296credit et excludit sanos Helicone poetas §297Democritus, bona pars non unguis ponere curat, §298non barbam, secreta petit loca, balnea vitat.
デモクリトスは、天賦の才を哀れな技術よりもはるかに恵まれたものと信じ、正気な詩人たちをヘリコン山から排除するので、かなりの人々が爪を切ることにも、髭を剃ることにも構わず、隠れた場所を求め、公衆浴場を避けている。
§299nanciscetur enim pretium nomenque poetae, §300si tribus Anticyris caput insanabile numquam §301tonsori Licino conmiserit.
というのも、3つのアンティキュラをもってしても治療不可能な頭を、決して床屋のリキヌスに委ねようとしないなら、詩人としての価値と名前を手に入れられるからだ。
o ego laevus, §302qui purgor bilem sub verni temporis horam.
おお、春の季節の到来に黒い胆汁を排出して浄化してしまう私は、なんと愚かなことか!
§303non alius faceret meliora poemata;
私でなければ、もっと優れた詩を書く者もいないだろう。
verum §304nil tanti est.
しかし、何ものもそれほどの価値はない。
ergo fungar vice cotis, acutum
それゆえ、私は砥石の役割を果たそう。
§305reddere quae ferrum valet exsors ipsa secandi;
それ自体は切る能力を持たないが、鉄を鋭くすることはできる。
§306munus et officium, nil scribens ipse, docebo,
私は自分では何も書かないが、その務めと任務を教えよう。
§307unde parentur opes, quid alat formetque poetam, §308quid deceat, quid non, quo virtus, quo ferat error.
どこから資質が得られ、何が詩人を養い形成するのか、何がふさわしく、何がふさわしくないのか、徳はどこへ導き、誤りはどこへ至らせるのかを。
§309scribendi recte sapere est et principium et fons.
正しく書くことの原理であり源泉は、賢明であることである。
§310rem tibi Socraticae poterunt ostendere chartae
ソクラテス的な書物が、あなたに主題を示すことができるだろう。
§311verbaque provisam rem non invita sequentur.
そして、あらかじめ見極められた主題には、言葉がおのずと従うものである。
§312qui didicit, patriae quid debeat et quid amicis, §313quo sit amore parens, quo frater amandus et hospes, §314quod sit conscripti, quod iudicis officium, quae §315partes in bellum missi ducis, ille profecto §316reddere personae scit convenientia cuique.
祖国に何を負い、友人に何を負うべきか、親をどのような愛で、兄弟や客人をどのように愛すべきか、元老院議員の、また裁判官の任務とは何か、戦争に送られた将軍の役割とは何かを学んだ者は、確かに個々の登場人物にふさわしい性格を与えることを知っている。
私は、教養ある模倣者に、人生と道徳の規範に目を向け、ここから生きた言葉を導き出すように命じよう。
§319interdum speciosa locis morataque recte
時として、格言において美しく、道徳的に正しく描かれた