Humanitext Reader

コルネリウス・ネポス · アッティクス伝 §12.1-12.5

アグリッパとの婚姻と公敵名簿下での友人救済

12 / 22 箇所 · ラテン語

要旨

アッティクスの高い徳行により、アグリッパはアッティクスの娘との結婚を選び、アントニウスもその仲介を行った。アッティクスは、プロスクリプティオによって危機に瀕したサウフェイウスや詩人カリドゥスなどの友人を、その絶大な影響力を用いて救った。

§12.1His igitur rebus effecit ut M. Vipsanius Agrippa, intima familiaritate coniunctus adulescenti Caesari, cum propter suam gratiam et Caesaris potentiam nullius condicionis non haberet potestatem, potissimum eius deligeret affinitatem praeoptaretque equitis Romani filiam generosarum nuptiis.
したがって、アッティクスはこれらの事柄によって、次のような結果をもたらした。 若きカエサルと極めて親密な友情で結ばれていたマルクス・ウィプサニウス・アグリッパが、自身の受けている好意とカエサルの権力のおかげで、いかなる婚姻の条件も手に入れることができたにもかかわらず、何よりも彼の姻戚関係を選び、高貴な生まれの女性たちとの婚姻よりもローマの騎士の娘を望んだのである。
§12.2atque harum nuptiarum conciliator fuit (non est enim celandum) M. Antonius, triumvirum rei publicae constituendae.
\n そして、この婚姻の仲介者は(隠すべきではないが)国家再建のための三人委員の一人、マルクス・アントニウスであった。
cuius gratia cum augere possessiones posset suas, tantum afuit a cupiditate pecuniae, ut nulla in re usus sit ea nisi in deprecandis amicorum aut periculis aut incommodis.
アッティクスは彼の好意によって自身の財産を増やすことができたときにも、金銭への欲望からは極めて遠く離れていたため、友人の危機や不利益を嘆願によって取り除くこと以外には、いかなる場合もその影響力を用いることはなかった。
§12.3quod quidem sub ipsa proscriptione perillustre fuit.
\n このことは、実にあのプロスクリプティオの最中に極めて明白となった。
nam cum L. Saufei equitis Romani, aequalis sui, qui complures annos studio ductus philosophiae habitabat Athenis habebatque in Italia pretiosas possessiones, tresviri bona vendidissent consuetudine ea, qua tum res gerebantur, Attici labore atque industria factum est ut eodem nuntio Saufeius fieret certior se patrimonium amisisse et recuperasse.
というのも、アッティクスと同い年のローマの騎士で、長年、哲学への熱意に導かれてアテナイに住み、イタリアに高価な財産を有していたルキウス・サウフェイウスの財産を、三人委員たちが当時行われていた慣行に従って売却してしまったとき、アッティクスの尽力と骨折りによって、サウフェイウスは、自分が世襲財産を失ったこととそれを奪い返したことを同一の知らせによって知る、という結果になったからである。
§12.4idem L. Iulium Calidum, quem post Lucretii Catullique mortem multo elegantissimum poetam nostram tulisse aetatem vere videor posse contendere, neque minus virum bonum optimisque artibus eruditum, post proscriptionem equitum propter magnas eius Africanas possessiones in proscriptorum numerum a P. Volumnio, praefecto fabrum Antonii, absentem relatum expedivit.
\n 同様に彼は、ルキウス・ユリウス・カリドゥスを救い出した。 このカリドゥスは、ルクレティウスとカトゥルスの死後、我々の時代が生み出した最も優美な詩人であると私が真に主張しうると思われる人物であり、また同様に優れた人柄で最高の教養を身につけた人物であったが、騎士たちのプロスクリプティオの後に、アフリカにある彼の広大な所有地のために、アントニウスの工兵隊長プブリウス・ウォルムニウスによって、不在のまま公敵のリストに登録されてしまっていたのである。
§12.5quod in praesenti utrum ei laboriosius an gloriosius fuerit, difficile est iudicare, quod in eorum periculis non secus absentes quam praesentes amicos Attico esse curae cognitum est.
\n このことが、当時彼にとってより困難なことであったか、あるいはより名誉なことであったかを判断することは難しい。 なぜなら、彼らの危機の際、アッティクスにとって不在の友人も目の前にいる友人と同様に配慮の対象であることが知られたからである。

語釈・文法注

  1. §12.1nullius condicionis non haberet potestatem — 二重否定(nullius ... non)により、「いかなる結婚条件も(選択する)権限を持たないものはなかった」、すなわち「望むあらゆる婚姻関係を結ぶことができた」という強い肯定の意味を表す。ここでの condicio は「結婚の条件、縁談」を意味する。
  2. §12.2triumvirum rei publicae constituendae — triumvirum は triumvirorum(複数属格)の古い短縮形であり、「国家を再建するための三人委員(三頭政治家)たちの(一人)」を表す。rei publicae constituendae は目的を示す動形容詞の属格。
  3. §12.2tantum afuit a cupiditate pecuniae, ut nulla in re usus sit ea — "tantum abesse ut..." の構文で、「金銭への欲望から非常に遠く離れていた(=決して執着しなかった)ので、〜」という結果節(ut...)を導く。ea は前述の gratia(アントニウスの好意、影響力)を指す奪格で、usurpat(utor)の目的語。
  4. §12.4quem post Lucretii Catullique mortem multo elegantissimum poetam nostram tulisse aetatem vere videor posse contendere — 関係代名詞 quem を先行詞 L. Iulium Calidum の対格として、従属節内の対格不定詞構文 "nostram aetatem [主語] tulisse [不定詞] quem [目的語]"(我々の時代が彼を生み出した)が、"videor posse contendere"(私が主張できるように思われる)の目的語となっている。multo elegantissimum poetam は quem の補語・同格。
  5. §12.5Attico esse curae — 二重与格の構文。Attico(人を示す与格)と curae(目的・効果を示す与格)の組み合わせで、「アッティクスにとって配慮の対象(関心事)であった」という意味を表す。

この箇所を引用する

コルネリウス・ネポス, アッティクス伝 §12.1-12.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0588.abo025.humanitext-lat2:12.1-12.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。