Humanitext Reader

コルネリウス・ネポス · アッティクス伝 §11.1-11.6

内乱敗者への無私の支援と品性による運命の形成

11 / 22 箇所 · ラテン語

要旨

アッティクスは内乱の犠牲者や敗者に対してエペイロスから寛大な救済と保護を行い、彼の寛大さが打算的なものではないことを証明した。そして彼は自分の品性によって運命を形作ったことが語られる。

§11.1Quibus ex malis ut se emersit, nihil aliud egit quam ut quam plurimis, quibus rebus posset, esset auxilio.
これらの災いから抜け出すと、彼は、自分ができる手段によって、できる限り多くの人々の助けとなること以外は何もしなかった。
cum proscriptos praemiis imperatorum vulgus conquireret, nemo in Epirum venit, cui res ulla defuerit: nemini non ibi perpetuo manendi potestas facta est;
一般の民衆が将軍たちの恩賞を目当てにプロスクリプティオに処された者たちを捜索していたとき、エペイロスにやって来て必要なものに事欠く者は一人もいなかった。 そこ(エペイロス)に永久にとどまる権利を与えられなかった者は誰もいなかった。
§11.2quin etiam post proelium Philippense interitumque C. Cassii et M. Bruti L. Iulium Mocillam praetorium et filium eius Aulumque Torquatum ceterosque pari fortuna perculsos instituit tueri atque ex Epiro iis omnia Samothraciam supportari iussit.
さらに、フィリッピの戦いとガイウス・カッシウスおよびマルクス・ブルトゥスの死の後、前プラエトルのルキウス・ユリウス・モキッラとその息子、そしてアウルス・トルクァトゥス、および同様の運命に打ちひしがれたその他の人々を保護することに決め、エペイロスから彼らのためにすべての物資をサモトラケ島へ運ばせるように命じた。
difficile est omnia persequi et non necessarium.
すべてを細かく述べることは困難であり、また不必要でもある。
§11.3illud unum intellegi volumus, illius liberalitatem neque temporariam neque callidam fuisse.
我々はただ一事、彼の寛大さが一時的なものでも計算されたものでもなかったことが理解されるのを望む。
§11.4id ex ipsis rebus ac temporibus iudicari potest, quod non florentibus se venditavit, sed afflictis semper succurrit: qui quidem Serviliam, Bruti matrem, non minus post mortem eius quam florentem coluerit.
そのことは状況そのものや時代から判断できる。 なぜなら、彼は栄えている人々に自分を売り込むことはせず、常に打ちひしがれている人々を助けたからである。 現に彼は、ブルトゥスの母セルウィリアを、ブルトゥスの死後も、彼女が栄えていた時と変わらず敬ったのである。
§11.5sic liberalitate utens nullas inimicitias gessit, quod neque laedebat quemquam neque, si quam iniuriam acceperat, non malebat oblivisci quam ulcisci.
このように寛大さを施すことで、彼は誰とも敵対関係を持たなかった。 というのも、彼は誰一人傷つけず、もし何らかの不義を被ったとしても、復讐するよりは忘れることを常に好んだからである。
idem immortali memoria percepta retinebat beneficia; quae autem ipse tribuerat, tam diu meminerat, quoad ille gratus erat, qui acceperat.
また彼は、受けた恩恵は不滅の記憶をもって心に留めていたが、自分が施した恩恵については、それを受け取った者が感謝している間だけ覚えていた。
§11.6itaque hic fecit ut vere dictum videatur: " Sui cuique mores fingunt fortunam hominibus. " neque tamen ille prius fortunam quam se ipse finxit, qui cavit ne qua in re iure plecteretur.
それゆえ、この人物は次の格言が真実に語られていると思わせるように生きた。 "Sui cuique mores fingunt fortunam hominibus." しかしながら、彼は運命を形作るよりも先に、まず自分自身を形作ったのであり、いかなる点においても当然の報いとして罰せられることのないよう用心したのである。

語釈・文法注

  1. 11.1Quibus ex malis ut se emersit — 接続詞 ut は、直説法完了形 emersit とともに用いられて「〜したとき」「〜するやいなや」という時間的関係を表す。また、関係形容詞 Quibus と名詞 malis の間に前置詞 ex が置かれる hyperbaton(倒置)の構造になっている。
  2. 11.1esset auxilio — auxilio は「目的の与格」であり、人を示す与格 plurimis(「利益の与格」)と組み合わさることで「(人)の助けになる」という「二重与格」の構文を形作っている。接続法 esset は ut 節(nihil aliud egit quam ut...)の中にあるためである。
  3. 11.5neque... non malebat — neque と non の二重否定(緩叙法)により、強い肯定(「常に好んだ」「好まないことはなかった」)を表す。si quam の quam は、条件節 si の後ろで aliquis から ali- が脱落した不定代名詞である。
  4. 11.6Sui cuique mores — sui(自身の)は cuique(各人に)に係り、文の主語は複数名詞である mores であるため、動詞は複数形の fingunt となる。hominibus は「(人々に)形作る」という影響や利益を表す与格である。

この箇所を引用する

コルネリウス・ネポス, アッティクス伝 §11.1-11.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0588.abo025.humanitext-lat2:11.1-11.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。