Humanitext Reader

コルネリウス・ネポス · エウメネス伝 §11.1-11.5

囚われのエウメネスとオノマルコスへの要求

11 / 13 箇所 · ラテン語

要旨

監禁されたエウメネスは、彼に敵対する者や旧友、その姿を見ようとする多くの人々の訪問を受ける。彼は看守のオノマルコスに自身の処遇の決定を促し、自身の不敗の誇りを語る。

§11.1Itaque cum eum in custodiam dedisset et praefectus custodum quaesisset, quem ad modum servari vellet, 'ut acerrimum' inquit 'leonem aut ferocissimum elephantum': nondum enim statuerat, conservaret eum necne.
そこで、彼を牢に放り込んだ時、看守長がどのように彼を監視することを望むか尋ねたところ、「最も狂暴なライオン、あるいは最も凶暴なゾウを監視するようにだ」とアンティゴノスは言った。 彼を生かしておくべきか否か、まだ決めていなかったからである。
§11.2veniebat autem ad Eumenem utrumque genus hominum, et qui propter odium fructum oculis ex eius casu capere vellent, et qui propter veterem amicitiam colloqui consolarique cuperent, multi etiam, qui eius formam cognoscere studebant, qualis esset, quem tam diu tamque valde timuissent, cuius in pernicie positam spem habuissent victoriae.
さて、エウメネスのもとには、両方の類の人間がやって来た。 一方には、彼への憎しみから、彼の没落をその目で見て楽しもうとする者たちがおり、他方には、旧誼のゆえに、語り合い慰めようと望む者たちがいた。 さらには、彼がどのような姿をしているのか、あれほど長く、あれほど恐れていた人物、その滅亡に自分たちの勝利の希望がかけられていた人物の容姿を一目見ようと熱望する多くの人々もいた。
§11.3at Eumenes, cum diutius in vinclis esset, ait Onomarcho, penes quem summa imperii erat custodiae, se mirari, quare iam tertium diem sic teneretur: non enim hoc convenire Antigoni prudentiae, ut sic uteretur devicto: quin aut interfici aut missum fieri iuberet.
しかしエウメネスは、かなり長く鎖に繋がれた後、看守の全権を握っていたオノマルコスに対し、なぜ自分がこのように既に三日も引き留められているのか不思議に思うと言った。 というのも、打ち負かされた者をこのように扱うのは、アンティゴノスの思慮深さにそぐわないからである。 むしろ、殺すか釈放するかのどちらかを命じるべきではないか。
§11.4hic cum ferocius Onomarcho loqui videretur, 'quid? tu' inquit 'animo si isto eras, cur non in proelio cecidisti potius quam in potestatem inimici venires?'
ここで、エウメネスがオノマルコスに対して尊大に語っているように見えたので、オノマルコスは言った。 「何だと? もしお前がそのような気骨の持ち主であったなら、なぜ敵の手に落ちるくらいなら、戦いの中で死ななかったのか?
§11.5huic Eumenes 'utinam quidem istud evenisset! sed eo non accidit, quod numquam cum fortiore sum congressus: non enim cum quoquam arma contuli, quin is mihi succubuerit.
」これに対しエウメネスは言った。 「本当にそうなっていればよかったのだが! しかし、そうならなかったのは、私が自分より強い者と交わることが一度もなかったからだ。 私は誰とも刃を交えたことがないが、その者は私に屈しなかったことはない。
' neque id erat falsum: non enim virtute hostium, sed amicorum perfidia decidit.
」そして、これは虚偽ではなかった。 なぜなら、彼は敵の武勇によってではなく、友人の裏切りによって破滅したからである。
nam et dignitate fuit honesta et viribus ad laborem ferendum firmis neque tam magno corpore quam figura venusta.
実際、彼は気品ある風格を備え、労苦に耐えうる頑健な体力を持ち、体躯はそれほど大きくはなかったが、容姿は優美であった。

語釈・文法注

  1. §11.1conservaret eum necne — 間接疑問節であり、過去時制の主節動詞(nondum statuerat)に呼応して接続法未完了過去が用いられている。元々は deliberative subjunctive(熟慮の接続法)「彼を生かしておくべきか否か」に由来する。
  2. §11.2fructum oculis ex eius casu capere — 直訳すると「彼の没落から目によって果実を得る」であるが、比喩的に「彼の没落をその目で見て快楽や満足を得る(目を愉しませる)」という慣用表現。oculis は道具の奪格。
  3. §11.3quin aut interfici aut missum fieri iuberet — 間接話法における「quin+接続法」の構文。元々の直接話法における「quin iube? / quin iubes?」(なぜ〜を命じないのか、むしろ命じるべきだ)という勧告・促しの疑問文が、伝聞(ait)に従属して接続法未完了過去になったもの。
  4. §11.5quin is mihi succubuerit — 否定を伴う表現(non... cum quoquam)に続く関係形容詞・副詞的機能を果たす quin 節で、結果・特徴の接続法(完了過去 succubuerit)をとる。「〜して、その者が私に屈しなかったことはない」すなわち「交戦した相手は必ず私に屈した」という意味になる。
  5. §11.5dignitate fuit honesta — 繋ぎ動詞 fuit を伴う「名詞+形容詞」の奪格(dignitate honesta, viribus firmis, magno corpore, figura venusta)はすべて性質・記述の奪格(ablativus qualitatis)であり、主語(Eumenes)の身体的・精神的特徴を説明している。

この箇所を引用する

コルネリウス・ネポス, エウメネス伝 §11.1-11.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0588.abo018.humanitext-lat2:11.1-11.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。