§4.13.1quaerenti mihi iam diu, quid ad te potissimum scriberem, non modo certa res nulla, sed ne genus quidem litterarum usitatum veniebat in mentem.
長い間、あなたに何を書くのが最もふさわしいかと思案していた私には、確かな事柄は何一つ浮かばないばかりか、手紙の通常の形式さえも心に浮かびませんでした。
unam enim partem et consuetudinem earum epistularum, quibus secundis rebus uti solebamus, tempus eripuerat, perfeceratque fortuna, ne quid tale scribere possem aut omnino cogitare.
というのも、我々が順境のときによく用いていたような手紙の領域や習慣を、時勢が奪い去ってしまい、運命が、私がそのようなことを書いたり、そもそも考えたりすることさえできないようにしてしまったからです。
relinquebatur triste quoddam et miserum et his temporibus consentaneum genus litterarum.
残されていたのは、ある種の悲しく悲惨な、そしてこの時代に適合した手紙の形式でした。
id quoque deficiebat me, in quo debebat esse aut promissio auxili alicuius aut consolatio doloris tui.
それさえも私には欠けていました。 そこには、何らかの援助の約束か、あるいはあなたの苦痛に対する慰めのどちらかがあるべきだったのに。
quod pollicerer, non erat;
約束できることは何もありませんでした。
ipse enim pari fortuna †adiectus aliorum opibus casus meos sustentabam, saepiusque mihi veniebat in mentem queri, quod ita viverem, quam gaudere, quod viverem.
私自身、同様の不運に見舞われ、他人の援助によって自分の窮状をかろうじて維持している有様であり、このように生きていることを嘆くことの方が、生きていることを喜ぶことよりも頻繁に心に浮かんだからです。
§4.13.2quamquam enim nulla me ipsum privatim pepulit insignis iniuria nec mihi quicquam tali tempore in mentem venit optare, quod non ultro mihi Caesar detulerit, tamen non nihil eis conficior curis, ut ipsum, quod maneam in vita, peccare me existimem.
というのも、私自身を個人的に襲った著しい不条理は何もなく、またこのような時期に私が望むことで、カエサルが自発的に与えてくれなかったようなことは何一つ心に浮かびませんでしたが、それにもかかわらず、私はそれらの心痛によって少なからず打ちひしがれており、自分が生きながらえていること自体が過ちであると自分自身で思うほどだからです。
careo enim cum familiarissimis multis, quos aut mors eripuit nobis aut distraxit fuga, tum omnibus amicis, quorum benevolentiam nobis conciliarat per me quondam te socio defensa res publica, versorque in eorum naufragiis et bonorum direptionibus nec audio solum, quod ipsum esset miserum, sed etiam id ipsum video, quo nihil est acerbius, eorum fortunas dissipari, quibus nos olim adiutoribus illud incendium exstinximus, et, in qua urbe modo gratia, auctoritate, gloria floruimus, in ea nunc his quidem omnibus caremus;
私は、死が我々から奪い去ったか、あるいは亡命が引き離した多くの極めて親しい友人たちだけでなく、かつて私を通じて、あなたを仲間として国家を守ったことによって我々にもたらされた、すべての友人たちの好意をも失っており、彼らの破滅と財産の略奪の真っ只中に身を置いています。 そして、それ自体が惨めなことであるだろうに、ただ耳にするだけでなく、それよりも過酷なことは何もないそのこと自体を目にしているのです。 すなわち、かつて我々が彼らの助力を得てあの国家の大火を消し止めた、まさにその人々の財産が散逸させられているのを。 そして、少し前までは、影響力、権威、栄光によって我々が栄えていたその都市において、今や我々はこれらすべてを全く欠いているのです。
obtinemus ipsius Caesaris summam erga nos humanitatem, sed ea plus non potest quam vis et mutatio omnium rerum atque temporum.
我々はカエサル自身の我々に対するこの上ない厚意を保持してはいますが、それは、あらゆる物事と時代の力と激変以上の力を持つことはできません。
§4.13.3itaque orbus iis rebus omnibus quibus et natura me et voluntas et consuetudo adsuefecerat, cum ceteris, ut quidem videor, tum mihi ipse displiceo.
したがって、天性も意志も習慣も私を馴染ませていたこれらすべてのものを奪われて、私は、他人の目にもそう映るでしょうが、他人にとっても、また自分自身にとっても不快な存在となっています。
natus enim ad agendum semper aliquid dignum viro nunc non modo agendi rationem nullam habeo, sed ne cogitandi quidem et, qui antea aut obscuris hominibus aut etiam sontibus opitulari poteram, nunc P. Nigidio, uni omnium doctissimo et sanctissimo et maxima quondam gratia et mihi certe amicissimo, ne benigne quidem polliceri possum.
常に男にふさわしい何かを行うために生まれてきた私が、今や行動の手立てを全く持たないばかりか、思考の手立てさえ持たず、以前は名もない人々や有罪の人々にさえ援助の手を差し伸べることができたのに、今や、万民の中で最も学識があり、最も高潔で、かつては絶大な影響力を持ち、そして私にとって確かに最も親しい友人であるプブリウス・ニギディウスに対して、心強い約束をすることさえできないのです。
ergo hoc ereptum est litterarum genus.
それゆえ、この種類の手紙も奪い去られてしまったのです。