§4.13.1quaerenti mihi iam diu, quid ad te potissimum scriberem, non modo certa res nulla, sed ne genus quidem litterarum usitatum veniebat in mentem.
당신에게 무엇을 가장 먼저 써야 할지 오랫동안 고민해 오던 나에게, 확실한 이야깃거리가 하나도 떠오르지 않았을 뿐만 아니라, 평소에 쓰던 편지의 형식조차 전혀 생각나지 않았습니다.
unam enim partem et consuetudinem earum epistularum, quibus secundis rebus uti solebamus, tempus eripuerat, perfeceratque fortuna, ne quid tale scribere possem aut omnino cogitare.
우리가 순경에 처했을 때 사용하곤 했던 그러한 편지들의 한 분야와 습관을 시세가 앗아가 버렸고, 운명이 나로 하여금 그와 같은 것을 쓰거나 아예 생각조차 할 수 없도록 만들어 버렸기 때문입니다.
relinquebatur triste quoddam et miserum et his temporibus consentaneum genus litterarum.
남겨진 것은 이 시대에 부합하는 어떤 슬프고 비참한 종류의 편지뿐이었습니다.
id quoque deficiebat me, in quo debebat esse aut promissio auxili alicuius aut consolatio doloris tui.
하지만 이마저도 나에게는 결여되어 있었는데, 그 안에는 마땅히 모종의 원조에 대한 약속이나 당신의 고통에 대한 위로가 들어 있어야만 했습니다.
quod pollicerer, non erat;
내가 약속할 수 있는 것은 없었습니다.
ipse enim pari fortuna †adiectus aliorum opibus casus meos sustentabam, saepiusque mihi veniebat in mentem queri, quod ita viverem, quam gaudere, quod viverem. §4.13.2quamquam enim nulla me ipsum privatim pepulit insignis iniuria nec mihi quicquam tali tempore in mentem venit optare, quod non ultro mihi Caesar detulerit, tamen non nihil eis conficior curis, ut ipsum, quod maneam in vita, peccare me existimem.
나 자신도 유사한 불운에 휩쓸려 타인의 원조에 의지해 나의 곤경을 간신히 지탱하고 있었고, 살아 있다는 것을 기뻐하기보다는 이렇게 살아가고 있음을 한탄하는 일이 더 자주 내 마음에 떠올랐기 때문입니다. 왜냐하면 나 자신에게 사적으로 가해진 눈에 띄는 부당한 해는 없었으며, 또한 이러한 시기에 내가 바라 마지않는 것 중에서 카이사르가 자발적으로 나에게 베풀어 주지 않은 것은 아무것도 마음속에 떠오르지 않았지만, 그럼에도 불구하고 나는 이 걱정거리들로 인해 적지 않게 시달리고 있어, 내가 목숨을 유지하고 있다는 바로 그 사실 자체가 잘못을 저지르고 있는 것처럼 스스로 생각될 정도이기 때문입니다.
careo enim cum familiarissimis multis, quos aut mors eripuit nobis aut distraxit fuga, tum omnibus amicis, quorum benevolentiam nobis conciliarat per me quondam te socio defensa res publica, versorque in eorum naufragiis et bonorum direptionibus nec audio solum, quod ipsum esset miserum, sed etiam id ipsum video, quo nihil est acerbius, eorum fortunas dissipari, quibus nos olim adiutoribus illud incendium exstinximus, et, in qua urbe modo gratia, auctoritate, gloria floruimus, in ea nunc his quidem omnibus caremus;
나는 죽음이 우리에게서 앗아갔거나 혹은 망명이 갈라놓은 많은 지극히 친밀한 이들을 잃었을 뿐만 아니라, 과거에 내가 당신을 동반자로 삼아 국가를 수호함으로써 우리에게 주어졌던 모든 벗들의 호의조차 잃어버렸으며, 그들의 파멸과 재산 약속 속에서 살아가고 있습니다. 그리고 듣는 것만으로도 비참한 일일 터인데, 그보다 더 혹독한 것은 없는 바로 그 일, 즉 과거에 우리가 그들의 도움을 받아 저 국가의 대화재를 진압했던 바로 그 사람들의 재산이 흩어지고 있는 것을 귀로 들을 뿐만 아니라 눈으로 직접 보고 있습니다. 그리고 얼마 전까지만 해도 우리가 호의와 권위와 영광으로 번성했던 바로 그 도시에서, 이제 우리는 이 모든 것을 전혀 누리지 못하고 있습니다.
obtinemus ipsius Caesaris summam erga nos humanitatem, sed ea plus non potest quam vis et mutatio omnium rerum atque temporum. §4.13.3itaque orbus iis rebus omnibus quibus et natura me et voluntas et consuetudo adsuefecerat, cum ceteris, ut quidem videor, tum mihi ipse displiceo.
우리는 우리에 대한 카이사르 자신의 지극한 온정을 지니고는 있으나, 그것이 모든 사물과 시대의 폭력과 격변보다 더 큰 힘을 발휘할 수는 없습니다. 그리하여 내 천성과 의지와 습관이 나를 길들여 놓았던 그 모든 것을 빼앗긴 채, 나는 다른 이들에게도 그렇게 보이겠지만 무엇보다 내 자신에게 불만족스럽습니다.
natus enim ad agendum semper aliquid dignum viro nunc non modo agendi rationem nullam habeo, sed ne cogitandi quidem et, qui antea aut obscuris hominibus aut etiam sontibus opitulari poteram, nunc P. Nigidio, uni omnium doctissimo et sanctissimo et maxima quondam gratia et mihi certe amicissimo, ne benigne quidem polliceri possum.
항상 남자의 기상에 걸맞은 무언가를 행하도록 태어났음에도, 이제 나는 행동할 방도뿐만 아니라 생각할 방도조차 전혀 가지지 못하고 있으며, 이전에는 이름 없는 이들이나 심지어 죄가 있는 이들에게조차 도움을 줄 수 있었던 내가, 이제는 모든 사람 중에서 가장 학식 있고 고결하며 한때는 대단한 영향력을 가졌고 나에게는 분명 가장 친밀한 벗인 푸블리우스 니기디우스에게 따뜻한 약속조차 해줄 수 없기 때문입니다.
ergo hoc ereptum est litterarum genus.
그러므로 이 종류의 편지마저 빼앗겨 버린 셈입니다.