§4.12.1etsi scio non iucundissimum me nuntium vobis allaturum, tamen, quoniam casus et natura in nobis dominatur, visum est faciendum, quoquo modo res se haberet, vos certiores facere.
私があなたがたに決して愉快ではない知らせをもたらすことになるだろうとは知っていますが、しかしながら、偶然と自然が我々を支配している以上、事態がどのようであれ、あなたがたに知らせるべきであると考えました。
A. d. x K. Iun. cum ab Epidauro Piraeum navi advectus essem, ibi M. Marcellum, conlegam nostrum, conveni eumque diem ibi consumpsi, ut cum eo essem.
5月23日に、私がエピダウロスから船でピレウスに到着したとき、そこで我々の同僚であるマルクス・マルケルスに会い、彼と一緒に過ごすために、その日の残りをそこで費やしました。
postero die cum ab eo digressus essem eo consilio, ut ab Athenis in Boeotiam irem reliquamque iuris dictionem ab solverem, ille, ut aiebat, supra Maleas in Italiam versus navigaturus erat.
翌日、アテナイからボイオティアへ行き、残りの裁判業務を片付けるというつもりで彼と別れたとき、彼は、本人が言っていたところでは、マレア岬を回ってイタリアへと航海する予定でした。
§4.12.2post diem tertium eius diei cum ab Athenis proficisci in animo haberem, circiter hora decima noctis P. Postumius, familiaris eius, ad me venit et mihi nuntiavit M. Marcellum, conlegam nostrum, post cenae tempus a P. Magio Cilone, familiare eius, pugione percussum esse et duo vulnera accepisse, unum in stomacho, alterum in capite secundum aurem sperare tamen eum vivere posse; Magium se ipsum interfecisse postea; se a Marcello ad me missum esse, qui haec nuntiaret et rogaret, uti medicos ei mitterem.
その日の3日後、私がアテナイから出発しようと思っていたとき、夜の第10時頃、彼の友人であるプブリウス・ポストゥミウスが私のところにやってきて、私にこう告げました。 我々の同僚であるマルクス・マルケルスが、夕食の時間の後に、彼の友人であるプブリウス・マギウス・キロによって短剣で刺され、二つの傷を負った、一つは胃に、もう一つは頭の耳の後ろに、と。 しかし、彼が生き延びることができるという望みはあること、マギウスはそのあと自殺したこと、自分は、これらを報告し、医師たちを彼のもとに送るよう私に懇願するために、マルケルスから派遣されたのだと告げました。
itaque medicos coegi et e vestigio eo sum profectus prima luce.
そこで私は医師たちを集め、夜明けとともに直ちにそこへ出発しました。
cum non longe a Piraeo abessem, puer Acidim obviam mihi venit cum codicillis, in quibus erat scriptum paulo ante lucem Marcellum diem suum obisse.
私がピレウスから遠くないところまで来たとき、アキディスという少年が書板を持って私を迎えに来ました。 そこには、夜明けの少し前にマルケルスが帰らぬ人となったと書かれていました。
§4.12.3ita vir clarissimus ab homine deterrimo acerbissima morte est adfectus, et, cui inimici propter dignitatem pepercerant, inventus est amicus, qui ei mortem offerret.
こうして、この上なく高名な人物が、最も卑劣な男によって極めて無残な死をもたらされました。 そして、その威厳のゆえに敵さえもが危害を加えずにいたのに、彼に死をもたらす友人が見出されたのです。
ego tamen ad tabernaculum eius perrexi.
それでも私は彼の天幕へと急ぎました。
inveni duos libertos et pauculos servos;
そこで私は二人の解放奴隷とごく少数の奴隷を見出しました。
reliquos aiebant profugisse metu perterritos, quod dominus eorum ante tabernaculum interfectus esset.
残りの奴隷たちは、主人が天幕の前で殺されたために、恐怖に怯えて逃亡したとのことでした。
coactus sum in eadem illa lectica, qua ipse delatus eram, meisque lecticariis in urbem eum referre ibique pro ea copia, quae Athenis erat, funus ei satis amplum faciendum curavi.
私は、自分自身が運ばれてきたのと同じあの輿に、私の輿担ぎたちによって、彼を載せて市街へと連れ戻さざるを得ませんでした。 そしてそこで、アテナイで可能な限りの手段に応じて、彼のために十分に盛大な葬儀が執り行われるように手配しました。
ab Atheniensibus, locum sepulturae intra urbem ut darent, impetrare non potui, quod religione se impediri dicerent, neque tamen id antea cuiquam concesserant.
アテナイの人々から、市内に墓地を提供してもらうことは得られませんでした。 彼らは宗教的な禁忌によって妨げられていると言ったからです。 もっとも、彼らは以前にも誰一人としてそれを認めたことはありませんでした。
quod proximum fuit, uti in quo vellemus gymnasio eum sepeliremus, nobis permiserunt.
彼らが認めうる次の案として、我々が望むどのギムナシオンに彼を埋葬してもよいということは、我々に許可してくれました。
nos in nobilissimo orbi terrarum gymnasio Academiae locum delegimus ibique eum combussimus posteaque curavimus, ut eidem Athenienses in eodem loco monumentum ei marmoreum faciendum locarent.
そこで我々は、世界で最も名高いギムナシオンであるアカデメイアに場所を選び、そこで彼を火葬し、その後、アテナイ市民自身の手によって、その同じ場所に大理石の記念碑が建立されるよう手配しました。
ita, quae nostra officia fuerunt pro collegio et pro propinquitate, et vivo et mortuo omnia ei praestitimus.
このようにして、同僚として、また血縁としての我々の義務であったあらゆることを、彼が生きていたときも死んだのちも、すべて果たしたのです。
vale.
お元気で。
D. pr. K. Iun. Athenis.
5月31日、アテナイにて。