§4.13.4reliquum est, ut consoler et adferam rationes, quibus te a molestiis coner abducere.
残されているのは、私があなたを慰め、あなたが困難から脱するよう試みるための根拠を提示することです。
at ea quidem facultas vel tui vel alterius consolandi in te summa est, si umquam in ullo fuit.
しかし、あなた自身あるいは他者を慰めるその能力は、もしそれがかつて誰かにあったとすれば、あなたの中にこそ最も大きく存在しています。
itaque eam partem, quae ab exquisita quadam ratione et doctrina proficiscitur, non attingam, tibi totam relinquam.
したがって、ある洗練された理性や学問から生じるその部分は、私は触れず、すべてあなたに委ねることにします。
quid sit forti et sapienti homine dignum, quid gravitas, quid altitudo animi, quid acta tua vita, quid studia, quid artes, quibus a pueritia floruisti, a te flagitent, tu videbis;
勇敢で賢明な男にふさわしいのは何であるか、また、重厚さ、精神の高潔さ、あなたが送ってきた人生、あなたの学問、あなたが幼少期から輝かせてきた諸芸術があなたに何を要求しているかは、あなた自身が考えるでしょう。
ego, quod intellegere et sentire, quia sum Romae et quia curo attendoque, possum, id tibi adfirmo, te in istis molestiis, in quibus es hoc tempore, non diutius futurum, in iis autem, in quibus etiam nos sumus, fortasse semper fore.
私の方は、ローマにいて気にかけ注意を払っているがゆえに理解し感じ取ることができる事柄、それをあなたに確言します。 すなわち、あなたが現時点で置かれているそれらの困難の中に、あなたはこれ以上長くは留まらないでしょうが、我々もまた置かれている困難の中には、おそらく永遠に留まることになるだろう、ということです。
§4.13.5videor mihi perspicere primum ipsius animum, qui plurimum potest, propensum ad salutem tuam.
私には、まず第一に、最大の権力を持つ彼自身の心が、あなたの安全へと傾いているのが見えているように思われます。
non scribo hoc temere;
私はこれを無駄に書いているのではありません。
quo minus familiaris sum, hoc sum ad investigandum curiosior.
私が彼と親しくない分、それだけ私は探求することにおいてより熱心なのです。
quo facilius, quibus est iratior, respondere tristius possit, hoc est adhuc tardior ad te molestia liberandum;
彼が、自分がより怒りを抱いている人々に対して、より容易に厳しく拒絶の返答をすることができるようにするために、それだけ彼は今のところ、あなたを困難から解放することについてより遅いのです。
familiares vero eius, et ii quidem, qui illi iucundissimi sunt mirabiliter de te et loquuntur et sentiunt.
しかし、彼の友人たち、とりわけ彼にとって最も好ましい人々は、あなたについて驚くほど好意的に語り、また考えています。
accedit eodem vulgi voluntas vel potius consensus omnium.
これに、民衆の好意、あるいはいっそ万人の合意が加わっています。
etiam illa, quae minimum nunc quidem potest, sed possit necessest, res publica, quascumque viris habebit, ab iis ipsis, a quibus tenetur, de te propediem, mihi crede, impetrabit.
今は確かに最小の力しか持たないが、力を持つことが不可避であるあの国家も、それがどのような力を有していようとも、それを支配している当の人々から、近いうちにあなたのために、私を信じてください、勝ち取るでしょう。
§4.13.6redeo igitur ad id, ut iam tibi etiam pollicear aliquid, quod primo omiseram.
それゆえ、私は、最初は省略したこと、すなわち、今やあなたに何かを約束するということに戻ります。
nam et complectar eius familiarissimos, qui me admodum diligunt multumque mecum sunt, et in ipsius consuetudinem, quam adhuc meus pudor mihi clausit, insinuabo et certe omnis vias persequar, quibus putabo ad id, quod volumus, pervenire posse.
というのも、私は私を非常に愛し、私と頻繁に行き来している彼の極めて親しい友人たちを抱き込むつもりであり、また、これまでは私の遠慮が私に対して閉ざしていた彼自身との交際の中に分け入るつもりですし、我々が望むことに到達できると私が考えるすべての道を確かに追求するつもりだからです。
in hoc toto genere plura faciam quam scribere audeo.
このすべての事柄において、私は書く勇気がある以上のことを行うでしょう。
cetera, quae tibi a multis prompta esse certo scio, a me sunt paratissima.
他の事柄、すなわち多くの人々からあなたに提供される用意があると私が確信していることは、私の方でも極めて万全に準備されています。
nihil in re familiari ni ea est, quod ego meum malim esse quam tuum.
家計に関しては、もしそれがあるならば、私があなたのものであるよりは私のものであることを望むようなものは何もありません。
hac de re et de hoc genere toto hoc scribo parcius, quod te id, quod ipse confido, sperare malo, te esse usurum tuis
このこと、およびこの事柄全体について私が控えめに書いているのは、私自身が確信していること、すなわち、あなたがあなた自身のものを使うことになるだろうということを、あなたに期待してほしいからです。
§4.13.7extremum illud est, ut te orem et obsecrem, animo ut maximo sis nec ea solum memineris, quae ab aliis magnis viris accepisti, sed illa etiam, quae ipse ingenio studioque peperisti.
最後のことは、私があなたに懇願し哀願することです。 あなたがこの上なく強い精神を持ち、他の偉大な人々から受け取ったことだけでなく、あなた自身が才能と勉学によって生み出したことも記憶にとどめてほしいということです。
quae si conliges, et sperabis omnia optime et quae accident, qualiacumque erunt, sapienter feres.
もしあなたがそれらを思い起こすなら、あなたはすべてが最善となることを望むでしょうし、起こる事柄がどのようなものであろうとも、賢明に耐え忍ぶでしょう。
sed haec tu melius vel optime omnium;
しかし、これらのことはあなたが他の誰よりもよく、あるいは最高に理解しておられます。
ego, quae pertinere ad te intellegam, studiosissime omnia diligentissimeque curabo tuorumque tristissimo meo tempore meritorum erga me memoriam conservabo.
私は、あなたに関係すると理解するすべてのことを極めて熱心に、かつ入念に世話するつもりであり、私の極めて悲しい時期にあなたが私に対して施してくれた功績の記憶を保ち続けるつもりです。