§11.28.1magnam voluptatem ex tuis litteris cepi, quod quam speraram atque optaram habere te de me opinionem cognovi;
私はあなたからの手紙を読んで大きな喜びを得ました。 なぜなら、あなたが私に対して、私が期待し、また望んでいた通りの評価を抱いていることを知ったからです。
de qua etsi non dubitabam, tamen, quia maximi aestimabam ut incorrupta maneret laborabam.
それについては、私は疑ってはいなかったものの、それでもその評価が損なわれずに保たれることを極めて重く見て、心を砕いていました。
conscius autem mihi eram nihil a me commissum esse quod boni cuiusquam offenderet animum.
私自身、いかなる善い人の心をも害するようなことは何一つ犯していないと確信していたからです。
eo minus credebam plurimis atque optimis artibus ornato tibi temere quicquam persuaderi potuisse, praesertim in quem mea propensa et perpetua fuisset atque esset benevolentia.
それゆえ、数多くの極めて優れた素養で飾られたあなたのような人が、軽率に何かを信じ込まされるようなことはあり得なかったと、なおさら信じていました。 とりわけ、あなたに対して私の好意が傾けられ、また絶え間ないものであり、今もあるのですから。
quod quoniam ut volui scio esse, respondebo criminibus, quibus tu pro me, ut par erat tua singulari bonitate et amicitia nostra, saepe restitisti.
このことが私の望んだ通りであると知りましたので、私は、あなたが私のために、あなたの類い稀な善意と私たちの友情にふさわしく、しばしば抵抗してくれたあの非難に答えましょう。
§11.28.2nota enim mihi sunt quae in me post Caesaris mortem contulerint.
というのも、カエサルの死後、人々が私に対して浴びせた非難は分かっているからです。
vitio mihi dant quod mortem hominis necessari graviter fero atque eum quem dilexi perisse indignor;
彼らは、私が親しい人間の死を重く受け止め、私が愛した人が亡くなったことを憤っていることを、私の落ち度としています。
aiunt enim patriam amicitiae praeponendam esse, proinde ac si iam vicerint obitum eius rei p. fuisse utilem.
彼らは、祖国を友情よりも優先すべきであると言いますが、それはまるで、彼の死が国家にとって有益であったということを、彼らがすでに立証したかのようです。
sed non agam astute;
しかし私は、抜け目のない議論をするつもりはありません。
fateor me ad istum gradum sapientiae non pervenisse;
私は、そのような賢者の境地には達していないことを告白します。
neque enim Caesarem in dissensione civili sum secutus sed amicum;
なぜなら、私は市民の分裂において、カエサルに従ったのではなく、友人に従ったからです。
quamquam re offendebar, tamen non deserui, neque bellum umquam civile aut etiam causam dissensionis probavi, quam etiam nascentem exstingui summe studui.
事態には不快感を抱いていたものの、それでも私は彼を見捨てませんでしたし、内乱も、あるいは分裂の原因すらも承認したことは一度もありませんでした。 それどころか、それが生まれる段階においてさえ消し止められることを痛切に望んでいたのです。
itaque in victoria hominis necessari neque honoris neque pecuniae dulcedine sum captus, quibus praemiis reliqui, minus apud eum quam ego cum possent, immoderate sunt abusi.
それゆえ、親しい人の勝利において、私は名誉の甘美さにも金の甘美さにも囚われませんでした。 これらの報酬を、他の人々は――彼らがカエサルのもとで私ほどには力を持っていなかったときでさえ――過度に貪ったのです。
atque etiam res familiaris mea lege Caesaris de minuta est, cuius beneficio plerique, qui Caesaris morte laetantur remanserunt, in civitate.
そして、私の私財さえもカエサルの法律によって削減されました。 その法律の恩恵によって、カエサルの死を喜んでいる人々の多くが、市にとどまることができているというのに。
civibus victis ut parceretur aeque ac pro mea salute laboravi.
敗北した市民たちが助けられるように、私は自分の命のためと同じように尽力しました。
§11.28.3possum igitur qui omnis voluerim incolumis eum a quo id impetratum est perisse non indignari? cum praesertim idem homines illi et invidiae et exitio fuerint.
したがって、すべての人々が無事であることを望んだ私が、まさにそのことを願い届けた相手が死んだことについて、憤らずにいられるでしょうか。 とりわけ、その同じ人々が、彼に対する憎悪と滅びの原因となったのですから。
'plecteris ergo' inquiunt 'quoniam factum nostrum improbare audes.
「それならお前は罰せられることになるぞ」と彼らは言います。 「お前は私たちの行為を非難する不埒さを持っているのだから。
' O superbiam inauditam alios in facinore gloriari, aliis ne dolore quidem impunite licere! at haec etiam servis semper libera fuerunt, ut timerent, gauderent, dolerent suo potius quam alterius arbitrio;
」おお、聞いたこともないような不遜さよ! ある人々は悪行を誇り、またある人々には悲しむことさえ罰なしには許されないとは! しかし、これらのことは奴隷に対してすら常に自由であり、他人の意志によってではなく、むしろ自分自身の意志に従って、恐れ、喜び、悲しんできたのです。
quae nunc, ut quidem isti dictitant, 'libertatis auctores' metu nobis extorquere conantur.
それを今、彼らが口癖のように言うところの「自由の創設者たち」が、恐怖によって私たちから奪い取ろうとしているのです。
§11.28.4sed nihil agunt;
しかし彼らは無駄骨を折っています。
nullius umquam periculi terroribus ab officio aut ab humanitate desciscam;
私は、いかなる危険の恐怖によっても、義務や人間味から背くことはありません。
numquam enim honestam mortem fugiendam, saepe etiam oppetendam putavi.
なぜなら、私は名誉ある死は避けるべきものではなく、しばしば自ら迎えるべきものであると考えてきたからです。
sed quid mihi suscensent, si id opto ut paeniteat eos sui facti? cupio enim Caesaris mortem omnibus esse acerbam.
しかし、彼らが自分たちの行いを後悔することを私が望むからといって、なぜ彼らは私に対して怒るのでしょうか。 私はカエサルの死がすべての人にとって苦痛であることを望んでいるからです。
'at debeo pro civili parte rem p.
「だが、一市民として、国家が安全であることを望むべきだ。
velle salvam. ' id quidem me cupere, nisi et ante acta vita et reliqua mea spes tacente me probat, dicendo vincere non postulo.
」私がまさにそれを切望しているということについては、私のこれまでの生とこれからの希望が、私が沈黙していても証明してくれないなら、私は議論によってそれを証明しようとは望みません。
§11.28.5qua re maiorem in modum te rogo ut rem potiorem oratione ducas mihique, si sentis expedire recte fieri, credas nullam communionem cum improbis esse posse.
それゆえ、私はあなたに、言葉よりも事実を重く見なしていただくよう、いっそう強く求めます。 そして、もしあなたが、物事が正しくなされることが有益であると感じるなら、私には不義の者たちとの交わりなど一切あり得ないと信じてください。
an quod adulescens praestiti, cum etiam errare cum excusatione possem, id nunc aetate praecipitata commutem ac me ipse retexam? non faciam neque quod displiceat committam, praeterquam quod hominis mihi coniunctissimi ac viri amplissimi doleo gravem casum.
それとも、若者であった頃、過ちを犯しても弁解の余地があった時代にさえ私が果たしたことを、今や人生の晩年になって変更し、自分自身を台無しにしてしまうとでもいうのでしょうか。 私はそのようなことはしませんし、不快感を与えるようなことも犯しません。 ただ、私に最も深く結びついた人であり、極めて偉大な人の過酷な運命を悲しんでいるだけです。
quod si aliter essem animatus, numquam quod facerem negarem, ne et in peccando improbus et in dissimulando timidus ac vanus existimarer.
もし私の心の持ちようが異なっていたとしても、自分がすることを決して否定はしなかったでしょう。 それは、過ちにおいて邪悪であり、本心を偽ることにおいて臆病かつ空虚であると見なされないためです。
§11.28.6'at ludos quos Caesaris victoriae Caesar adulescens fecit curavi.
「だが、お前は若きカエサルがカエサルの勝利を祝って開催した競技会を管理したではないか。
' at id ad privatum officium, non ad statum rei p. pertinet;
」しかし、それは私的な義務に属することであり、国家の体制に関するものではありません。
quod tamen munus et hominis amicissimi memoriae atque honoribus praestare etiam mortui debui et optimae spei adulescenti ac dignissimo Caesare petenti negare non potui.
ともあれ、この務めを、私は極めて親しかった人の、死してなおあるその記憶と栄誉に対して果たす義務がありましたし、また、大いなる希望に満ち、カエサルの名にこの上なくふさわしい若者からの求めを、拒むことはできなかったのです。
§11.28.7veni etiam consulis Antoni domum saepe salutandi causa;
私はまた、挨拶のために、執政官アントニウスの家にもしばしば行きました。
ad quem qui me parum patriae amantem esse existimant rogandi quidem aliquid aut auferendi causa frequentis ventitare reperies.
私を、祖国を十分に愛していないと見なしているまさにその人々が、何かを請託したり受け取ったりするために、彼のもとに群がって頻繁に出入りしているのを、あなたは目にするでしょう。
sed quae haec est adrogantia, quod Caesar numquam interpellavit quin quibus vellem atque etiam quos ipse non diligebat tamen iis uterer, eos qui mihi amicum eripuerunt carpendo me efficere conari ne quos velim diligam?
しかし、何という傲慢さでしょうか。 カエサル自身、私が望む人々と、たとえ彼自身が愛していない人々であっても、交わるのを決して妨げなかったというのに、私から友を奪った者たちが、私を中傷することによって、私が望む人々を愛さないようにさせようと企てているとは!
§11.28.8sed non vereor ne aut meae vitae modestia parum valitura sit in posterum contra falsos rumores aut ne etiam ii, qui me non amant propter meam in Caesarem constantiam, non malint mei quam. sui similis amicos habere.
しかし、私の生き方の控えめさが、将来、虚偽の噂に対して十分に効力を持たないのではないかとは、私は恐れていません。 あるいは、カエサルに対する私の不変の態度ゆえに私を愛さない人々が、自分自身に似た友人よりも、私に似た友人を持つことを望まないのではないかとも恐れていません。
mihi quidem si optata contingent, quod reliquum est vitae in otio Rhodi degam;
私としては、もし望みがかなうなら、人生の残りをロードス島で静かに過ごすつもりです。
sin casus aliquis interpellarit, ita ero Romae ut recte fieri semper cupiam.
しかし、もし何らかの事態がそれを妨げるなら、私はローマにあっても、常に物事が正しく行われることを望むような形でとどまるでしょう。
Trebatio nostro magnas ago gratias, quod tuum erga me animum simplicem atque amicum aperuit et quod eum, quem semper libenter dilexi, quo magis iure colere atque observare deberem fecit.
私たちのトレバティウスに深く感謝します。 彼は私に対するあなたの純粋で友愛に満ちた気持ちを明らかにしてくれましたし、また、私が常に進んで愛してきたあなたを、私がいっそう正当に尊重し、敬うべきであるようにしてくれたからです。
bene vale et me dilige.
お元気で。 そして私を愛し続けてください。