Humanitext Reader

キケロ · 縁者・友人宛書簡 §10.31.1-10.31.6

ポッリオの釈明と共和政への忠誠と進軍の決意

231 / 413 箇所 · ラテン語

要旨

ポッリオはキケロに対し、通信障害による音信不通を釈明し、自由と共和政への忠誠を誓いつつ、現状の混乱において自らの軍勢とともにイタリアへ向かう決意を伝える。

§10.31.1minime mirum tibi debet videri nihil me scripsisse de re p. , postea quam itum est ad arma.
武力に訴えられて以来、私が国事について何も書いてこなかったことが、あなたにとって少しも驚くべきことと思われるべきではありません。
nam saltus Castulonensis, qui semper tenuit nostros tabellarios, etsi nunc frequentioribus latrociniis infestior factus est, tamen nequaquam tanta in hora est, quanta qui locis omnibus dispositi ab utraque parte scrutantur tabellarios et retinent.
というのも、常に私たちの伝令を遅らせてきたカストゥロの峠は、今や頻発する山賊行為によってさらに危険なものとなっていますが、それでも、あらゆる場所に両陣営から配置され、伝令を捜索し拘束している者たちがもたらす障害ほどには、決して大きな障害ではないからです。
itaque nisi nave perlatae litterae essent, omnino nescirem quid istic fieret.
それゆえ、もし船で手紙が運ばれていなければ、そこで何が起きているのか私は全く知らなかったでしょう。
nunc vero nactus occasionem, postea quam navigari coeptum est, cupidissime et quam creberrime potero scribam ad te.
しかし今や、航海が始まって機会を得たので、できる限り熱心に、かつ、できる限り頻繁にあなたに手紙を書きましょう。
§10.31.2ne movear eius sermonibus quem tametsi nemo est qui videre velit, tamen nequaquam proinde ac dignus est oderunt homines, periculum non est;
誰も彼に会いたがらないものの、人々が彼に値するほどには決して憎んでいないあの人物の言葉に、私が動揺させられる危険はありません。
adeo est enim invisus mihi, ut nihil non acerbum putem, quod commune cum illo sit.
というのも、彼は私にとってきわめて忌まわしい存在であり、彼と共有するいかなることも苦痛でないものはないと思うほどだからです。
natura autem mea et studia trahunt me ad pacis et libertatis cupiditatem.
他方で、私の天性と関心は、私を平和と自由への熱望へと引き寄せます。
itaque illud initium civilis belli saepe deflevi;
それゆえ、私はあの内乱の始まりをしばしば嘆き悲しみました。
cum vero non liceret mihi nullius partis esse, quia utrubique magnos inimicos habebam, ea castra fugi, in quibus plane tutum me ab insidiis inimici sciebam non futurum;
しかし、両陣営に強力な敵を持っていたために、どちらの側にも属さないことが許されなかったとき、私は、敵の陰謀から自分が決して安全ではないと分かっているあの陣営から逃れました。
compulsus eo quo minime volebam, ne in extremis essem, plane pericula non dubitanter adii.
そして、最悪の事態に陥らないよう、最も望まない側へと追いやられたとき、私は躊躇することなく、はっきりと危険に立ち向かったのです。
§10.31.3Caesarem vero, quod me in tanta fortuna modo cognitum vetustissimorum familiarium loco habuit, dilexi summa cum pietate et fide.
しかしカエサルに対しては、彼があのような大いなる幸運のさなかに知り合ったばかりの私を、最も古い親友の一人のように扱ってくれたため、私は最大限の敬愛と忠誠をもって愛しました。
quae mea sententia gerere mihi licuit, ita feci ut optimus quisque maxime probarit;
私自身の判断で執り行うことが許された事柄は、最も優れた人々が最も承認するような仕方で行いました。
quod iussus sum, eo tempore atque ita feci ut appareret invito imperatum esse.
また、命じられた事柄については、気が進まない者に対して命令が下されたのだということが明白になるような時期に、またそのような仕方で行いました。
cuius facti iniustissima invidia erudire me potuit quam iucunda libertas et quam misera sub dominatione vita esset.
この行為に対するきわめて不当な嫉妬が、自由がいかに心地よく、支配のもとでの生活がいかに悲惨であるかを私に十分に教え得たのです。
ita si id agitur ut rursus in potestate omnia unius sint, quicumque is est, ei me profiteor inimicum, nec periculum est ullum quod pro libertate aut refugiam aut deprecer.
したがって、もし万事が再び一人の支配下に置かれることが目論まれているなら、それが誰であれ、私は彼に対して敵であると公言します。 そして、自由のためであれば、私が避けるか、あるいは身に及ばぬよう懇願するような危険はいかなるものもありません。
§10.31.4sed consules neque senatus consulto neque litteris suis praeceperant mihi quid facerem;
しかし、執政官たちは元老院決議によっても自らの書簡によっても、私が何をすべきかを私に指示していませんでした。
unas enim post Idus Mart. demum a Pansa litteras accepi, in quibus hortatur me ut senatu scribam me et exercitum in potestate eius futurum.
というのも、3月15日の後にようやくパンサから一通の手紙を受け取っただけであり、その中で彼は、私と軍隊が元老院の権能の下に置かれるつもりであると、元老院に向けて書き送るよう私に促しているからです。
quod, cum Lepidus contionaretur atque omnibus scriberet se consentire cum Antonio, maxime contrarium fuit;
このことは、レピドゥスが民衆への演説を行い、自分はアントニウスと同意していると全員に書き送っていた時に、きわめて相反するものでした。
nam quibus commeatibus invito illo per illius provinciam legiones ducerem? aut si cetera transissem, num etiam Alpis poteram transvolare, quae praesidio illius tenentur? adde huc quod perferri litterae nulla condicione potuerunt;
なぜなら、彼の意に反して、彼の属州を通って、どのような兵站によって私が軍団を率いることができたでしょうか。 あるいは、もし他のすべての障害を通過したとしても、彼の守備隊によって押さえられているアルプスを飛び越えることさえできたでしょうか。 これに加えて、手紙はいかなる状況でも届くはずがありませんでした。
sescentis enim locis excutiuntur, deinde etiam retinentur ab Lepido tabellarii.
なぜなら、無数の場所で捜索され、さらにレピドゥスによって伝令たちが拘束されているからです。
§10.31.5illud me Cordubae pro contione dixisse nemo vocabit in dubium, provinciam me nulli, nisi qui ab senatu missus venisset, traditurum.
私がコルドゥバで民衆を前にして、元老院から派遣されて来た者以外には、誰にも私は属州を引き渡すつもりはないと述べたことを、誰も疑いには付さないでしょう。
nam de legione tricesima tradenda quantas contentiones habuerim quid ego scribam? qua tradita quanto pro re p.
というのも、第30軍団の引き渡しをめぐって私がどれほど大きな争いを経験したかについて、私が何を書く必要があるでしょうか。 それが引き渡されていたなら、国家のために私がどれほど弱体化していたであろうかということを、誰が知らないでしょう。
infirmior futurus fuerim quis ignorat? hac enim legione noli acrius aut pugnacius quicquam putare esse.
この軍団よりも激しく、あるいは好戦的なものは何もないと考えてください。
qua re eum me existima esse, qui primum pacis cupidissimus sim (omnis enim civis plane studeo esse salvos), deinde qui et me et rem publicam vindicare in libertatem paratus sim.
したがって、私を以下のような人間であると見なしてください。 第一に、平和をきわめて熱望する者であり(実際、すべての市民が完全に安全であることを私は切に望んでいます)、第二に、自分自身と国家を自由へと回復する準備ができている者であると。
§10.31.6quod familiarem meum tuorum numero habes, opinione tua mihi gratius est;
あなたが私の親友をあなたの友人の仲間に加えていることは、あなたが思う以上に私にとって喜ばしいことです。
invideo illi tamen, quod ambulat et iocatur tecum.
それでも私は彼を羨ましく思います。 なぜなら、彼があなたと共に歩き、冗談を言い合っているからです。
quaeres quanti aestimem.
私がそれをどれほど価値あることと考えているか、あなたは尋ねるでしょう。
si umquam licuerit vivere in otio, experieris;
もしいつか余暇の中で生きることが許されるなら、あなたはそれを経験するでしょう。
nullum enim vestigium abs te discessurus sum.
というのも、私はあなたから一歩も離れるつもりはないからです。
illud vehementer admiror, non scripsisse te mihi manendo in provincia an ducendo exercitum in Italiam rei p. magis satis facere possim.
私は、あなたが私に、属州に留まることによってか、あるいは軍隊をイタリアへ率いることによってか、どちらが国家のためにより良く義務を果たせるのかを書いてくれなかったことを、非常に不思議に思っています。
ego quidem, etsi mihi tutius ac minus laboriosum est manere, tamen, quia video tali tempore multo magis legionibus opus esse quam provinciis, quae praesertim reciperari nullo negotio possunt, constitui, ut nunc est, cum exercitu proficisci.
私自身はといえば、留まることの方が私にとって安全であり、かつ骨が折れないことであるとはいえ、それでも、このような時期には、属州よりも軍団がはるかに必要とされていると私には思われるので(とりわけ属州は容易に回復され得るのですから)、現在のところは、軍隊とともに出発することを決定しました。
deinde ex litteris, quas ' Pansae misi, cognosces omnia;
その後、私がパンサに送った手紙から、あなたはすべてを知るでしょう。
nam tibi earum exemplar misi.
あなたにその写しを送ったからです。
xvii K. Apr. Corduba.
3月16日、コルドゥバにて。

語釈・文法注

  1. 10.31.1tanta in hora est — 写本の表記は `hora`(時間)となっているが、文脈上および古典的な校訂において、障害や遅延を意味する `mora` の誤記として解釈するのが一般的であり、本訳もそれに従っている。
  2. 10.31.2ne movear eius sermonibus... periculum non est — 主節の `periculum non est`(危険はない)が、目的を示す接続詞 `ne` に導かれる節(私が動揺させられるという)を従えている構文。通常は `ne` の代わりに `ut non` 等が使われることもあるが、ここでは懸念の対象を否定的に示す関係を形成している。
  3. 10.31.3invito imperatum esse — 非人称受動態 `imperatum esse`(命令が下されたこと)に、与格形容詞 `invito`(気が進まない者に対して)が結合している。ラテン語において命令する(imperare)は与格支配であるため、受動態の非人称表現においてもその与格が保持される。
  4. 10.31.6legionibus opus esse — 非人称表現 `opus est`(〜が必要である)が、必要とされる対象を奪格(`legionibus`、軍団)で示し、その全体が対格不定詞構文(`legionibus opus esse`)の形をとっている。

この箇所を引用する

キケロ, 縁者・友人宛書簡 §10.31.1-10.31.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:10.31.1-10.31.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。