Humanitext Reader

キケロ · 縁者・友人宛書簡 §10.32.1-10.32.5

バルブスの横領逃亡の告発とポッリオの軍勢維持

232 / 413 箇所 · ラテン語

要旨

ポッリオは、元財務官バルブスが公金を奪い残虐非道な行いを重ねて逃亡したことを報告し、自らが維持した3個の強力な軍団の忠誠心を示して、今後の指示を要請する。

§10.32.1Balbus quaestor magna numerata pecunia, magno pondere auri, maiore argenti coacto de publicis exactionibus, ne stipendio quidem militibus reddito duxit se a Gadibus et triduum tempestate retentus ad Calpem K. Iun.
財務官バルブスは、公金の取り立てから集めた巨額の現金、大量の金、そしてさらに大量の銀を強奪し、兵士たちに給与すら支払わずにガデスを出発しました。
traiecit sese m regnum Bogudis plane bene peculiatus.
そして、嵐によって3日間足止めされた後、6月1日にカルペへ渡り、そこからすっかり十分に私腹を肥やしてボグドの王国へと去りました。
his rumoribus utrum Gadis referatur an Romam (ad singulos enim. nuntios turpissime consilia mutat) nondum scio.
これらの噂の中で、彼がガデスに引き返すのか、それともローマに向かうのか(実際、彼は個々の報せに応じて、きわめて見苦しい仕方で方針を翻すのですが)、私はまだ知りません。
§10.32.2sed praeter furta et rapinas et virgis caesos socios haec quoque fecit, ut ipse gloriari solet, eadem quae Q. Caesar: ludis, quos Gadibus fecit, Herennium Gallum histrionem summo ludorum die anulo aureo donatum in xiiii sessum deduxit (tot enim fecerat ordines equestris loci);
しかし、盗みや略奪、同盟者たちへの鞭打ちに加えて、彼は自ら誇るように、カエサルと全く同じ以下のことも行いました。 すなわち、ガデスで開催した競技会の最終日に、役者ヘレンニウス・ガッルスに金の指輪を授与して、14列目の席(それだけの数の騎士席の列を彼は設けていたのです)に座らせるために案内しました。
quattuorviratum sibi prorogavit; comitia bienni biduo habuit, hoc est renuntiavit quos ei visum est;
また、自身の四人官職(クアットゥオルウィラトゥス)の任期を延長し、2年分の選挙を2日間で行いました。 すなわち、自分が気に入った者を当選者として宣言したのです。
exsules reduxit non horum temporum sed illorum quibus a seditiosis senatus trucidatus aut expulsus est Sex. Varo procos.
さらに、最近の時代の者ではなく、セクストゥス・ウァルスが前執政官であった時に、扇動者たちによって元老院議員たちが虐殺されるか、あるいは追放されたあの時代の亡命者たちを呼び戻しました。
§10.32.3illa vero iam ne Caesaris quidem exemplo, quod ludis praetextam de suo itinere ad L. Lentulum procos. sollicitandum posuit, et quidem cum ageretur, flevit memoria rerum gestarum commotus;
しかし、次のような行為はもはやカエサルの先例にすら基づいていません。 すなわち、競技会において、前執政官ルキウス・レントゥルスを抱き込むための自分自身の旅についての歴史劇を上演させ、しかもそれが実際に上演されていた時、自らの業績の記憶に心を動かされて涙を流したことです。
gladiatoribus autem Fadium quendam, militem Pompeianum, quia, cum depressus in ludum bis gratis depugnasset, auctorare sese nolebat et ad populum confugerat, primum Gallos equites immisit in populum (coniecti enim lapides sunt in eum, cum abriperetur Fadius), deinde abstractum defodit in ludo et vivum combussit, cum quidem pransus nudis pedibus, tunica soluta, manibus ad tergum reiectis inambularet et illi misero quiritanti: 'C. R. natus sum' responderet: 'abi nunc, populi fidem implora';
また、剣闘士試合において、ポンペイウス派の兵士であったあるファディウスという男が、剣闘士養成所に落とされて二度にわたり無償で戦った後、剣闘士としての誓約を拒み、民衆に助けを求めて逃れたため、バルブスはまずガリア人の騎兵を民衆の中に突入させ(ファディウスが連れ去られる時に、バルブスに向けて石が投げられたからです)、次いで、彼を引きずり出して養成所の中に埋め、生きたまま焼き殺しました。 その間、バルブスは昼食を済ませて、裸足で、トガの帯を緩め、両手を背中に回して歩き回り、あの憐れな男が「私はローマ市民として生まれたのだ! 」と叫んでいるのに対して、「さあ行け、今こそ民衆の保護を懇願するがよい」と答えたのです。
bestiis vero civis Romanos, in iis circulatorem quendam auctionum, notissimum hominem Hispali, quia deformis erat, obiecit.
さらに、ローマ市民たちを、その中にはセビリアで非常に有名であった、容姿が醜いという理由だけで選ばれたある競売の触れ歩き役が含まれていましたが、野獣に投げ与えました。
Cum huiusce modi portento res mihi fuit.
私が相手にせねばならなかったのは、このような怪物だったのです。
§10.32.4sed de illo plura coram nunc, quod praestat, quid me velitis facere constituite.
しかし、彼については直接会った時により多く話しましょう。 今は、より重要なこととして、私に何をすることを望むのかを決定してください。
tris legiones firmas habeo, quarum unam, xxviii, cum ad se initio belli arcessisset Antonius hac pollicitatione, quo die in castra venisset, denarios quingenos singulis militibus daturum, in victoria vero eadem praemia quae suis legionibus (quorum quis ullam finem aut modum futurum putabit?) incitatissimam is retinui aegre me hercules, nec retinuissem si uno loco habuissem, utpote cum singulae quaedam cohortes seditionem fecerint.
私は3個の強力な軍団を保持しています。 そのうちの1つ、第28軍団は、アントニウスが戦争の初めに、陣営に到着した日に兵士一人一人に500デナリウスを支払い、勝利の暁には自らの軍団と同じ恩賞(これらの恩賞に、誰が終わりや限度があると思うでしょうか)を与えるという約束をもって、自分のもとへと呼び寄せたため、きわめて煽り立てられていましたが、ヘラクレスにかけて、私はこれをかろうじて引き留めました。 もし彼らを1箇所に留めていたなら、私は引き留められなかったでしょう。 実際、いくつかの個々のコホルスが反乱を起こしたほどだったからです。
reliquas quoque legiones non destitit litteris atque infinitis pollicitationibus incitare.
彼は残りの軍団をも、手紙や際限のない約束によって煽り立てることをやめませんでした。
nec vero minus Lepidus ursit me et suis et Antoni litteris ut legionem xxx mitterem sibi.
また、レピドゥスも同様に、自身とアントニウスの手紙によって、第30軍団を自分のもとに送るよう私に強く迫りました。
§10.32.5itaque quem exercitum neque vendere ullis praemiis volui nec eorum periculorum metu, quae victoribus illis portendebantur, deminuere, debetis existimare retentum et conservatum rei p. esse atque ita credere, quodcumque imperassetis, facturum fuisse, si quod iussistis feci.
したがって、いかなる恩賞によっても売り渡すことを望せず、また、あの勝利者たちによって予告されていた危険への恐れから弱体化させることも望まなかったこの軍隊は、国家のために引き留められ、かつ維持されたのだとあなた方は見なすべきであり、また、もし私があなた方の命じたことを実行したとすれば、今後あなた方が何を命じられたとしても、私がそれを実行したであろうと信じるべきです。
nam et provinciam in otio et exercitum in mea potestate tenui, finibus meae provinciae nusquam excessi, militem non modo legionarium sed ne auxiliarium quidem ullum quoquam misi et, si quos equites decedentis nactus sum, supplicio adfeci.
というのも、私は属州を平穏に、かつ軍隊を私の権能のもとに保持し、自らの属州の境界から決して外に出ることはなく、軍団兵だけでなく補助兵すらも一人としてどこにも派遣せず、離脱しようとする騎兵を捕らえたなら、彼らを処刑したからです。
quarum rerum fructum satis magnum re p. salva tulisse me putabo;
国家が安全であるならば、私はこれらの事柄の十分に大きな実りを得たと思うでしょう。
sed res p. si me satis novisset et maior pars senatus, maiores ex me fructus tulisset epistulam, quam Balbo, cum etiam nunc in provincia esset, scripsi, legendam tibi misi;
しかし、もし国家と元老院の過半数が私のことを十分に知っていたなら、彼らは私からより大きな実りを得ていたことでしょう。 私がバルブスに、彼がまだ属州にいた時に書いた手紙を、あなたに読んでもらうために送りました。
etiam praetextam si voles legere, Gallum Cornelium, familiarem meum, poscito.
また、もし歴史劇をも読みたいと思われるなら、私の親友であるコルネリウス・ガッルスに求めてください。
vi Idus Iun. Corduba.
6月8日、コルドゥバにて。

語釈・文法注

  1. 10.32.1plane bene peculiatus — peculio(私財を蓄える、私腹を肥やす)から派生した分詞的形容詞で、公金の横領や兵士への未払い給与によって、バルブスがすっかり十分に私腹を肥やして逃亡したことを皮肉交じりに表現している。
  2. 10.32.2in xiiii sessum deduxit — sessumは自動詞sedeo(座る)の目的格スピーヌ(目的を示す。~するために)で、移動の動詞deduxit(導いた)にかかる。「14」はアウレリウス法により劇場で騎士階級(equester ordo)に割り当てられていた前方の14列の特等席を指す。
  3. 10.32.3quod ludis praetextam... posuit... flevit — quodで始まる節は、文頭のilla vero(これらの行為)の内容を説明する同格名詞節。praetexta(ローマの歴史劇、悲劇)はバルブスが自身の旅を題材に書かせた戯曲。flevitはposuitと並列に置かれ、quod節の支配下にある。
  4. 10.32.4quarunt unam, xxviii... incitatissimam is retinui — 非常に長い文であるが、骨格は "quarum unam, xxviii... incitatissimam [legionem] retinui" (そのうちの1つ、煽り立てられていた第28軍団を私は引き留めた)となる。incitatissimamはunamを修飾する叙述的形容詞。
  5. 10.32.5quodcumque imperassetis, facturum fuisse, si quod iussistis feci — facturum fuisseは間接話法(debetis credereに依存)における過去の反実仮想の帰結節を表す不定詞(直説法ならfecissem)。一方、条件節の "si quod iussistis feci" は直説法完了形であり、「もし私が(現にこれまで)あなた方の命じたことを実行したとすれば」という事実的前提を述べている。

この箇所を引用する

キケロ, 縁者・友人宛書簡 §10.32.1-10.32.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:10.32.1-10.32.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。