§1.18Quae quidem erat primo duobus ut dixi nominibus una;
この(哲学)は、私が言ったように、最初は二つの名称を持ちながら確かに一つでした。
nihil enim inter Peripateticos et illam veterem Academiam differebat.
なぜなら、ペリパトス派とあの古いアカデメイア派の間には何の違いもなかったからです。
abundantia quadam ingenii praestabat, ut mihi quidem videtur, Aristoteles, sed idem fons erat utrisque et eadem rerum expetendarum fugiendarumque partitio.
アリストテレスはある種の才能の豊かさにおいて勝っていましたが、私にはそう思われますが、両者にとって源泉は同じであり、求めるべきものと避けるべきものの分類も同じでした。
Sed quid ago' inquit
"aut sumne sanus qui haec vos doceo? nam etsi non sus Minervam ut aiunt, tamen inepte quisquis Minervam docet.
「しかし、私は何をしているのだ」と彼は言いました。 「あるいは、これらをあなたがたに教えている私は正気だろうか。 なぜなら、ことわざに言うように『豚がミネルウァを(教える)』ではないにしても、それでも、ミネルウァに教える者は誰であれ愚かだからだ。
"
Tum Atticus
"Tu vero"
inquit
"perge Varro;
」そこでアッティクスが言いました。 「いや、ウァロよ、続けてくれ。
valde enim amo nostra atque nostros, meque ista delectant cum Latine dicuntur et isto modo.
私は私たちのものと私たちの人々をとても愛しているし、それらの事柄がラテン語で、しかもそのような方法で語られるとき、大いに嬉しく思うからだ。
"
"Quid me"
inquam
"putas, qui philosophiam iam professus sim populo nostro me exhibiturum. "
」「すでに、我が同胞に対して哲学を提示すると公言した私については、どう思うか(どれほど私を喜ばせると思うか)」と私は言いました。
§1.19"Pergamus igitur"
inquit, 'quoniam placet.
「では続けよう、好まれているのだから」と彼は言いました。
Fuit ergo iam accepta a Platone philosophandi ratio triplex, una de vita et moribus, altera de natura et rebus occultis, tertia de disserendo et quid verum quid falsum quid rectum in oratione pravumve quid consentiens quid repugnet iudicando.
「したがって、すでにプラトンから受け継がれた、哲学することの三重の体系が存在していました。 一つは生命と道徳について、第二は自然と隠された事柄について、第三は議論すること、および弁論において何が真で何が偽か、何が正しく何が歪んでいるか、何が適合し何が矛盾しているかを判断することについてです。
Ac primum illam partem bene vivendi a natura petebant eique parendum esse dicebant, neque ulla alia in re nisi in natura quaerendum esse illud summum bonum quo omnia referrentur, constituebantque extremum esse rerum expetendarum et finem bonorum adeptum esse omnia e natura et animo et corpore et vita.
そしてまず、よく生きることに関するあの部門を彼らは自然に求め、自然に従わなければならないと言っていました。 また、すべてのものがそこへと参照されるべきあの最高善は、自然以外のいかなるものにおいても求められてはならないとし、求めるべき事物の究極であり善の終極は、魂と身体と生活において、自然にかなったすべてのものを獲得することである、と定めていました。
corporis autem alia ponebant esse in toto alia in partibus, valetudinem vires pulchritudinem in toto, in partibus autem sensus integros et praestantiam aliquam partium singularum, ut in pedibus celeritatem, vim in manibus, claritatem in voce, in lingua etiam explanatam vocum impressionem;
他方、身体の(善いもの)については、あるものは全体に、あるものは部分にあるとしていました。 全体においては健康、力、美しさを、部分においては健全な感覚と、個々の部分の何らかの卓越性を(置いていました)。 例えば、足においては速さ、手においては力、声においては明瞭さ、舌においては言葉の判然とした発音を。
§1.20animi autem quae essent ad comprehendendam ingeniis virtutem idonea, eaque ab his in naturam et mores dividebantur.
他方、魂の(善いもの)は、資質によって徳を捉えるのに適したものであるとして、これらは彼らによって自然と道徳に分割されていました。
naturae celeritatem ad discendum et memoriam dabant, quorum utrumque mentis esset proprium et ingenii;
自然に対しては、学ぶための速さと記憶を与えていましたが、それらのいずれも精神と素質に特有のものでした。
morum autem putabant studia esse et quasi consuetudinem, quam partim assiduitate exercitationis partim ratione formabant, in quibus erat ipsa philosophia;
他方、道徳に対しては、熱心な努力といわば習慣があると考えていましたが、それを彼らはある部分は絶えざる訓練によって、ある部分は理性によって形成していました。 その中に哲学そのものがありました。
in qua quod inchoatum est neque absolutum progressio quaedam ad virtutem appellatur, quod autem absolutum, id est virtus, quasi perfectio naturae omniumque rerum quas in animis ponunt una res optima.
そして哲学において、端緒に就いたばかりで完成されていないものは徳への一種の進歩と呼ばれ、他方、完成されたもの、すなわち徳は、自然のいわば完成であり、彼らが魂の中に置くすべてのものの中で最も優れた唯一のものです。
§1.21ergo haec animorum;
したがって、これらが魂の(善いもの)です。
vitae autem (id enim erat tertium) adiuncta esse dicebant quae ad virtutis usum valerent.
他方、生活の(善いもの)(というのもこれが第三のものであったからですが)については、徳の発揮に役立つものが結びついていると言っていました。
Iam virtus in animi bonis et in corporis cernitur et in quibusdam quae non tam naturae quam beatae vitae adiuncta sunt.
今や徳は、魂の善いものの中、身体の(善いもの)の中、そして、自然(の善いもの)というよりはむしろ幸福な生活に結びついているある種のものの中に認められます。
hominem enim esse censebant quasi partem quandam civitatis et universi generis humani, eumque esse coniunctum cum hominibus humana quadam societate.
なぜなら、彼らは人間を、国家といわば全人類の一種の部分であると考えており、人間は人間同士、ある種の人類社会によって結びつけられていると考えていたからです。
ac de summo quidem atque naturali bono sic agunt;
そして、最高かつ自然にかなった善については彼らはこのように論じます。
cetera autem pertinere ad id putant aut adaugendum aut tenendum, ut divitias ut opes ut gloriam ut gratiam.
他方、その他のもの(富、権力、名声、好意など)は、それを増大させるか、あるいは維持することに関連していると彼らは考えています。
Ita tripertita ab his inducitur ratio bonorum,
このようにして、善の三重の体系が彼らによって導入されます。
§1.22atque haec illa sunt tria genera quae putant plerique Peripateticos dicere.
そして、これらこそが、多くの人々がペリパトス派が主張していると考えている、あの三つの種類(の善)です。
id quidem non falso;
その(考え)は確かに誤りではありません。
est enim haec partitio illorum;
なぜなら、この分類は彼らのものであるからです。
illud imprudenter, si alios esse Academicos qui tum appellarentur alios Peripateticos arbitrantur.
しかし、もし彼らが、当時(そう)呼ばれていたアカデメイア派と、ペリパトス派とは別個のものであると考えるなら、それは思慮を欠いています。
communis haec ratio, et utrisque hic bonorum finis videbatur, adipisci quae essent prima in natura quaeque ipsa per sese expetenda aut omnia aut maxima;
この体系は共通のものであり、そして両者にとって、これが善の終極であると思われていました。 すなわち、自然において第一のものであるもの、およびそれ自体として求められるべきものであるものの、すべて、あるいはそのうちの最大のものを獲得することです。
ea sunt autem maxima, quae in ipso animo atque in ipsa virtute versantur.
そしてそれら最大のものとは、魂そのもの、および徳そのものに存するものです。
itaque omnis illa antiqua philosophia sensit in una virtute esse positam beatam vitam, nec tamen beatissimam nisi adiungerentur etiam corporis et cetera quae supra dicta sunt ad virtutis usum idonea.
したがって、あの古代の哲学全体は、幸福な生活は徳のみに置かれていると認識していましたが、しかし、身体の(善いもの)や、その他上に述べられた徳の発揮に適したものが付け加えられなければ、最も幸福にはならない(と認識していました)。
§1.23Ex hac descriptione agendi quoque aliquid in vita et officii ipsius initium reperiebatur, quod erat in conservatione sui et in appetitione earum rerum quas natura praescriberet.
この記述から、人生において何か行動すること、および義務そのものの端緒も見出されていました。 それは、自己の保存、および自然が規定する事物の追求にありました。
hinc gignebatur fuga desidiae voluptatumque contemptio, ex quo laborum dolorumque susceptio multorum magnorumque recti honestique causa et earum rerum quae erant congruentes cum praescriptione naturae;
ここから、怠惰の回避と快楽への軽蔑が生まれていました。 これによって、多くの、かつ大きな労苦と苦痛を引き受けることが、正しいことと気高きことのため、そして自然の規定に一致する事物のために(生まれました)。
unde et amicitia exsistebat et iustitia atque aequitas, eaeque et voluptatibus et multis vitae commodis anteponebantur.
そこから、友情、そして正義と公正も生じていました。 そしてこれらは、快楽や多くの生活の好都合なものよりも上に置かれていました。
Haec quidem fuit apud eos morum institutio et eius partis quam primam posui forma atque descriptio.
これこそが、彼らにおける道徳の体系であり、私が最初に置いたあの部門の形態と記述でした。