§1.24De natura autem (id enim sequebatur) ita dicebant ut eam dividerent in res duas, ut altera esset efficiens, altera autem quasi huic se praebens, eaque efficeretur aliquid.
他方、自然については(というのもこれが次に続くものであったからですが)それを二つのものに分割するように次のように言っていました。 一方は作用を及ぼすもの(能動的なもの)であり、他方はこれに対して自らを提供するようなものであり、そしてその(提供された)ものによって何かが作り出される、というように。
in eo quod efficeret vim esse censebant, in eo autem quod efficeretur tantum modo materiam quandam;
作用を及ぼすものにおいては力が存在すると彼らは考えており、他方、作用を受けるものにおいては、単にある種の物質が存在すると考えていました。
in utroque tamen utrumque: neque enim materiam ipsam cohaerere potuisse si nulla vi contineretur, neque vim sine aliqua materia;
しかし、両者の中に両方(力と物質)が存在すると(考えていました)。 なぜなら、いかなる力によっても維持されないならば、物質それ自体が結びつきを保つことはできなかったであろうし、また、何らかの物質がなければ力も(結びつきを保つことはできなかったであろう)からです。
nihil est enim quod non alicubi esse cogatur.
なぜなら、どこかに存在することを強制されないものは何もないからです。
sed quod ex utroque, id iam corpus et quasi qualitatem quandam nominabant—dabitis enim profecto ut in rebus inusitatis, quod Graeci ipsi faciunt a quibus haec iam diu tractantur, utamur verbis interdum inauditis.
しかし、両者から成り立つものを、彼らはすでに「物体」、およびいわば一種の「性質」と呼んでいました。 ――というのも、耳慣れない事柄においては、これらについてすでに長い間論じているギリシア人自身がそうしているように、私たちが時には聞いたこともない言葉を使うことを、あなた方はきっと許してくださるでしょうから。
' §1.25"Nos vero"
inquit Atticus;
「もちろんだとも」とアッティクスが言いました。
"quin etiam Graecis licebit utare cum voles, si te Latina forte deficient.
「それどころか、もしラテン語が万一不足するなら、望むときにはギリシア語を使ってよいことにしよう。
"
"Bene sane facis;
」「それはまことにありがたい。
sed enitar ut Latine loquar, nisi in huiusce modi verbis ut philosophiam aut rhetoricam aut physicam aut dialecticam appellem, quibus ut aliis multis consuetudo iam utitur pro Latinis.
しかし、私はラテン語で語るように努力しよう。 ただし、哲学、修辞学、自然学、弁証法と呼ぶような、このような類の言葉については別だが。 これらは、他の多くの言葉と同様、慣用によってすでにラテン語の代わりに使われている。
qualitates igitur appellavi quas poio/thtas Graeci vocant, quod ipsum apud Graecos non est vulgi verbum sed philosophorum, atque id in multis;
したがって、ギリシア人がポイオテース(poio/thtas)と呼んでいるものを、私は『性質(qualitates)』と呼びました。 この言葉自体、ギリシア人の間でも一般大衆の言葉ではなく哲学者の言葉であり、そのようなことは多くの言葉において見られます。
dialecticorum vero verba nulla sunt publica, suis utuntur.
実際、弁証学者の言葉には公的なものはなく、独自の言葉を使っています。
et id quidem commune omnium fere est artium;
そしてそれは、ほぼすべての学術に共通することです。
aut enim nova sunt rerum novarum facienda nomina aut ex aliis transferenda.
というのも、新しい事物のためには新しい名称が作られるべきか、あるいは他のものから転用されるべきだからです。
quod si Graeci faciunt qui in his rebus tot iam saecla versantur, quanto id nobis magis concedendum est, qui haec nunc primum tractare conamur.
これらの事柄にすでにこれほど多くの世紀にわたって従事しているギリシア人がそうしているのだから、これを今初めて扱おうと試みている私たちには、なおさらそれが許されるべきではないでしょうか。
" §1.26'Tu vero' inquam
"Varro bene etiam meriturus mihi videris de tuis civibus, si eos non modo copia rerum auxeris, ut effecisti, sed etiam verborum.
」「あなたこそ」と私は言いました。 「ウァロよ、もしあなたが市民たちに対して、すでに行ったように事物の豊かさだけでなく、言葉の豊かさをも増やすならば、市民たちに対して非常に大きな功績を立てることになると私には思われます。
"
"Audebimus ergo"
inquit 'novis verbis uti te auctore, si necesse erit.
」「では、あなたが進めるのだから、必要ならば、新しい言葉を使うことに挑戦しよう」と彼は言いました。
—earum igitur qualitatum sunt aliae principes aliae ex his ortae.
「したがって、それらの『性質』のうち、あるものは根源的(第一の性質)であり、他はこれらから生じたものです。
principes sunt unius modi et simplices; ex his autem ortae variae sunt et quasi multiformes.
根源的なものは単一の様態であり単純ですが、これらから生じたものは多様であり、いわば多様な形態を持っています。
itaque aer (hoc quoque utimur enim pro Latino) et ignis et aqua et terra prima sunt;
したがって、空気(これをも私たちはラテン語の代わりに使っていますが)、火、水、地が第一のものです。
ex his autem ortae animantium formae earumque rerum quae gignuntur e terra.
他方、これらから生じたのが、生きものの形態や、地から生まれる事物の形態です。
ergo illa initia et ut e Graeco vertam elementa dicuntur;
ゆえに、それらは『始まり(initia)』、またギリシア語から翻訳するなら『元素(elementa)』と呼ばれます。
e quibus aer et ignis movendi vim habent et efficiendi, reliquae partes accipiendi et quasi patiendi, aquam dico et terram.
これらの中で、空気と火は運動させ作用を及ぼす力を持ち、残りの部分は受け入れいわば受動的である性質を持ちます。 すなわち水と地のことです。
quintum genus, e quo essent astra mentesque, singulare eorumque quattuor quae supra dixi dissimile Aristoteles quoddam esse rebatur.
アリストテレスは、星々や精神がそこから構成される第五の種が存在すると考えていました。 それは独特のもので、上に述べた四つのものとは似ていないものです。
§1.27Sed subiectam putant omnibus sine ulla specie atque carentem omni illa qualitate (faciamus enim tractando usitatius hoc verbum et tritius) materiam quandam, ex qua omnia expressa atque effecta sint, quae tota omnia accipere possit omnibusque modis mutari atque ex omni parte eoque etiam interire, non in nihilum sed in suas partes, quae infinite secari ac dividi possint, cum sit nihil omnino in rerum natura minimum quod dividi nequeat.
しかし、あらゆるものの下に置かれ、いかなる姿形も持たず、あの『性質』(この言葉を論じることによって、より慣用的に、また使い古されたものにしましょう)を全く欠いている、ある種の『物質』が存在すると彼らは考えています。 その物質から、すべてのものが形作られ、作り出されました。 そして、それは全体としてすべてのものを受け入れることができ、あらゆる方法で変化することができ、あらゆる部分において、それゆえまた消滅することもできます。 無に消滅するのではなく、無限に切断され分割されうる自らの部分へと消滅するのです。 なぜなら、事物の自然において、分割できない最小のものは全く存在しないからです。
quae autem moveantur omnia intervallis moveri, quae intervalla item infinite dividi possint.
また、運動するものはすべて空間(間隔)を通って運動し、それらの空間も同様に無限に分割されうると(考えています)。
§1.28et cum ita moveatur illa vis quam qualitatem esse diximus, et cum sic ultro citroque versetur, et materiam ipsam totam penitus commutari putant et illa effici quae appellant qualia;
そして、私たちが『性質』であると言ったあの力がそのように運動し、このようにあちこちへと動かされるとき、物質それ自体も全体として根底から変化させられ、彼らが『性質づけられたもの(qualia)』と呼ぶものが作り出される、と彼らは考えています。
e quibus in omni natura cohaerente et continuata cum omnibus suis partibus unum effectum esse mundum, extra quem nulla pars materiae sit nullumque corpus.
これらから、そのすべての部分と結びつき連続している自然全体において、一つの『宇宙』が作り出された(と考えています)。 その外側には、物質のいかなる部分も、いかなる物体も存在しません。
Partis autem esse mundi omnia quae insint in eo, quae natura sentiente teneantur, in qua ratio perfecta insit, quae sit eadem sempiterna (nihil enim valentius esse a quo intereat);
他方、宇宙の中に存在するすべてのものは、その部分である(と考えています)。 それらは感じ取る自然によって維持されており、その自然の中には完全な理性が宿っており、それは不変で永遠のものです(なぜなら、それによってそれが滅ぼされるような、それより強力なものは何も存在しないからです)。