Humanitext Reader

キケロ · フォンテイウス弁護 §20-24

ワイン税の告発の捏造と証人の信憑性に関する歴史的先例

4 / 9 箇所 · ラテン語

要旨

キケロはワイン通行税の告発が敵の捏造によるものだと喝破し、裁判官は証人の信憑性を慎重に吟味すべきだと説く。さらに過去の著名なローマ人たちの証言さえも、敵意の嫌疑によって退けられた歴史的先例を挙げる。

§20video, iudices, esse crimen et genere ipso magnum—vectigal enim esse impositum fructibus nostris dicitur, et pecuniam permagnam ratione ista cogi potuisse confiteor—et invidia vel maximum;
裁判官諸公、私はこの告発がそれ自体の性質においても重大であり――というのも、我々の産物に対して税が課されたと言われており、その方法によって極めて多額の金が徴収され得たことを私は認めるからであるが――、そして、憎悪という点ではおそらく最大のものであると理解しています。
maxime enim inimici hanc rem sermonibus divolgare voluerunt.
というのも、政敵たちは何よりもこの件を噂によって世間に広めることを望んだからです。
sed ego ita existimo, quo maius crimen sit id quod ostendatur esse falsum, hoc maiorem ab eo iniuriam fieri qui id confingat.
しかし私は次のように考えます。 虚偽であると示される告発が大きければ大きいほど、それをでっち上げる者によって、より大きな不正がなされるのだと。
volt enim magnitudine rei sic occupare animos eorum qui audiunt ut difficilis aditus veritati relinquatur.
なぜなら、彼は事の重大さによって、聞く者たちの心をこのように占拠し、真実への接近が困難なまま残されることを望んでいるからです。
"de crimine vinario.
「ワインの罪について。
" "de bello Vocontiorvm.
」「ウォコンティイ族との戦争について。
" "de" "dispositione hibernorvm. "
」「(空白)」「冬営地の配置について。
§21'at hoc Galli negant.
」「しかし、『ガリア人たちはこのことを否定している』と(言うのでしょう)。
' at ratio rerum et vis argumentorum coarguit.
」だが、事の実態と論拠の力が(彼らを)論破しています。
potest igitur testibus iudex non credere? cupidis et iratis et coniuratis et ab religione remotis non solum potest sed etiam debet.
それでは、裁判官は証人を信じないことがありうるのでしょうか。 欲望にかられ、怒り狂い、結託し、誓いから遠く離れた者たちを、信じないことが可能であるだけでなく、そうすべきなのです。
etenim si, quia Galli dicunt, idcirco M. Fonteius nocens existimandus est, quid mihi opus est sapiente iudice, quid aequo quaesitore, quid oratore non stulto? dicunt enim Galli;
実際もし、ガリア人たちが言っているという理由で、それゆえにマルクス・フォンテイウスを有罪とみなさねばならないとしたら、私にとって賢明な裁判官が、公平な査問官が、愚かではない弁論家が、何の役に立ちましょうか。 なぜなら、ガリア人たちが言っているのです。
negare non possumus.
私たちはそれを否定できません。
hic si ingeniosi et periti et aequi iudicis has partis esse existimatis ut, quoniam quidem testes dicunt, sine ulla dubitatione credendum sit, salus ipsa virorum fortium innocentiam tueri non potest;
ここにおいて、もしあなた方が、才知あふれ、経験豊かで、公平な裁判官の役割とは、まさに証言者たちが言っているのだから、いかなる疑念もなく信じることであると考えるなら、勇敢な男たちの救済そのものが彼らの無実を守ることはできません。
sin autem in rebus iudicandis non minimam partem tenere ad unam quamque rem aestimandam momentoque suo ponderandam sapientiam iudicis, videte ne multo vestrae maiores gravioresque partes sint ad cogitandum quam ad dicendum meae.
しかし、もし事柄を判断するにあたって、裁判官の知恵が、一つ一つの事柄を評価し、それ自身の重みで熟考するために、極めて大きな役割を占めるのであるなら、熟考するというあなた方の役割の方が、発言するという私の役割よりもはるかに大きく、かつ重いものにならないか注意しなさい。
§22mihi enim semper una quaque de re testis non solum semel verum etiam breviter interrogandus est, saepe etiam non interrogandus, ne aut irato facultas ad dicendum data aut cupido auctoritas attributa esse videatur;
なぜなら私にとっては、個々の事柄について証人をただ一度だけ、しかも簡潔に尋問すべきであり、しばしば尋問すべきではないからです。 それは、怒っている者に発言の機会が与えられたり、切望している者に権威が帰せられたりしたように見えないためです。
vos et saepius eandem rem animis agitare et diutius uno quoque de teste cogitare potestis et, si quem nos interrogare noluimus, quae causa nobis tacendi fuerit existimare debetis.
あなた方は、同じ事柄をより頻繁に心の中で反芻し、個々の証人についてより長く熟考することができ、また、もし私たちが誰かを尋問することを望まなかったなら、私たちの沈黙の理由が何であったかを考慮すべきです。
quam ob rem, si hoc iudici praescriptum lege aut officio putatis, testibus credere, nihil est cur alius alio iudice melior aut sapientior existimetur.
それゆえ、もし裁判官に対して、法律によって、あるいは義務によって、証人を信じることが規定されているとあなた方が考えるなら、ある裁判官が他の裁判官よりも優れているとか賢明であるとかみなされる理由は皆無です。
Vnum est enim et simplex aurium iudicium et promisce et communiter stultis ac sapientibus ab natura datum.
なぜなら、耳による判断は唯一かつ単純なものであり、自然によって愚者にも賢者にも区別なく、また共通に与えられているからです。
§23quid est igitur ubi elucere possit prudentia, ubi discerni stultus auditor et credulus ab religioso et sapienti iudice? nimirum illud in quo ea quae dicuntur a testibus coniecturae et cogitationi traduntur, quanta auctoritate, quanta animi aequitate, quanto pudore, quanta fide, quanta religione, quanto studio existimationis bonae, quanta cura, quanto timore dicantur.
では、思慮深さが輝き出ることができ、愚かで信じ込みやすい聴衆が、敬虔で賢明な裁判官から区別されうるところは、どこにあるのでしょうか。 それは疑いもなく、証人たちによって語られる事柄が、いかに大きな権威、いかに大きな心の公平さ、いかに大きな慎み、いかに大きな誠実さ、いかに大きな敬虔さ、いかに大きな良き評判への熱意、いかに大きな注意、いかに大きな畏れをもって語られているかという、推測と考察に委ねられるその局面においてです。
an vero vos id in testimoniis hominum barbarorum dubitabitis quod persaepe et nostra et patrum memoria sapientissimi iudices de clarissimis nostrae civitatis viris dubitandum non putaverunt? qui Cn.
それとも本当に、あなた方は野蛮な人間たちの証言において、我々の、また父たちの記憶の中で、極めて賢明な裁判官たちが、我が市民共同体の極めて高名な人々に関して疑うべきではないと考えたことを、疑うのでしょうか。
et Q. Caepionibus, L. et Q. Metellis testibus in Q. Pompeium, hominem novum, non crediderunt, quorum virtuti, generi, rebus gestis fidem et auctoritatem in testimonio cupiditatis atque inimicitiarum suspicio derogavit.
彼らは、グナエウスおよびクィントゥス・カエピオ、ルキウスおよびクィントゥス・メテッルスが、新参者であるクィントゥス・ポンペイウスに対して証人となったとき、彼らを信じませんでした。 彼らの美徳、家柄、偉業に対して、その証言における欲望と敵意の嫌疑が、信頼と権威を損なったからです。
ecquem hominem vidimus, §24ecquem vere commemorare possumus parem consilio, gravitate, constantia, ceteris virtutibus, honoris, ingeni, rerum gestarum ornamentis M. Aemilio Scauro fuisse? tamen huius cuius iniurati nutu prope terrarum orbis regebatur iurati testimonio neque in C. Fimbriam neque in C. Memmium creditum est;
私たちはこれほどの人物を見たことがあるでしょうか、あるいは、思慮、厳粛さ、不屈さ、その他の美徳において、また名誉、才能、偉業の栄誉において、マルクス・アエミリウス・スカウルスに匹敵する人物であったと、私たちは誰を真実思い起こすことができるでしょうか。 それにもかかわらず、宣誓していないときでもその会釈一つで世界のほぼ全体が支配されていたこの人物が、宣誓して証言したとき、ガイウス・フィンブリアに対してもガイウス・メンミウスに対しても信じられませんでした。
noluerunt ei qui iudicabant hanc patere inimicitiis viam, quem quisque odisset, ut eum testimonio posset tollere.
裁判を行っていた者たちは、敵意に対してこのような道が開かれること、すなわち、誰もが憎む者を証言によって破滅させることができるようになることを望まなかったのです。
quantus in L. Crasso pudor fuerit, quod ingenium, quanta auctoritas, quis ignorat? tamen is cuius etiam sermo testimoni auctoritatem habebat, testimonio ipso, quae in M. Marcellum inimico animo dixit, probare non potuit.
ルキウス・クラッススのうちにどれほどの慎みがあり、どのような才能があり、どれほどの権威があったか、誰が知らぬでしょうか。 それでも、その日常の言葉さえも証言の権威を持っていたその人が、マルクス・マルケッルスに対して敵意をもって語った事柄を、彼自身の証言そのものによって立証することはできませんでした。

語釈・文法注

  1. §20quo maius ... hoc maiorem — 比較級を伴う奪格の相関関係を示し、「〜であればあるほど、それだけいっそう〜である」と訳す。従属節の `sit` は特徴または一般化を示す接続法であり、主節は `existimo` に支配された対格不定詞構文(`iniuriam fieri`)となっている。
  2. §21sin autem in rebus iudicandis non minimam partem tenere — 条件節 `sin autem` 以下に置かれた不定詞句。対格 `sapientiam iudicis` を主語とする対格不定詞構文(Aci)を形成している。これは前文の `existimatis` に支配された間接話法の継続、あるいはその動詞がここでも補われて解釈される構造である。
  3. §24iniurati ... iurati — 「宣誓していない(`iniurati`)」状態と「宣誓した(`iurati`)」状態を対比させることで、法廷外の平時(宣誓なし)には会釈一つで世界を動かすほどの影響力があったスカウルスが、法廷で宣誓の上で証言した時であっても(譲歩の意味)、その証言が信用されなかったという大比効果を高めている。

この箇所を引用する

キケロ, フォンテイウス弁護 §20-24. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi007.humanitext-lat2:20-24

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。