Humanitext Reader

キケロ · フォンテイウス弁護 §16-19

ローマ人証人の証言と道路整備およびワイン税の弁護

3 / 9 箇所 · ラテン語

要旨

キケロは、フォンテイウスの統治に同行した多数のローマ人証人の権威を挙げてガリア人の告発に反論し、道路建設の管理は使節たちに委ねられていたこと、およびワイン通行税の容疑が事実無根であることを論じる。

§16quid? si maiorem etiam hominum honestissimorum copiam adferam quae huius virtuti atque innocentiae testimonio possit esse, tamenne plus Gallorum consensio valebit quam summa auctoritas omnium? Cum Galliae Fonteius praeesset, scitis, iudices, maximos populi Romani exercitus in duabus Hispaniis clarissimosque imperatores fuisse.
では何か。 もし私が、この男の美徳と無実の証拠となりうる、極めて誠実な人々のさらに多くの軍勢をもたらすとしたら、それでもなお、すべての者たちのこの上ない権威よりも、ガリア人たちの一致した意見の方がより重きをなすというのか。 フォンテイウスがガリアを統治していたとき、裁判官諸公、あなた方はローマ人民の極めて大規模な軍隊と、極めて高名な将軍たちが、二つのヒスパニアにいたことを知っている。
quam multi equites Romani, quam multi tribuni militum, quales et quot et quotiens legati ad eos exierunt! exercitus praeterea Cn. Pompei maximus atque ornatissimus hiemavit in Gallia M. Fonteio imperante.
どれほど多くのローマ騎士が、どれほど多くの軍事トリブヌスが、どのような、そしてどれほど多くの、飾られた使節たちが彼らのもとへと赴いたことか! さらに、グナエウス・ポンペイウスの極めて大規模で、かつ極めてよく装備された軍隊が、マルクス・フォンテイウスの指揮下でガリアで冬営した。
satisne vobis multos, satis idoneos testis et conscios videtur ipsa fortuna esse voluisse earum rerum quae M. Fonteio praetore gererentur in Gallia? quem ex tanto hominum numero testem in hac causa producere potestis? quis est ex eo numero qui vobis auctor placeat? eo nos iam laudatore et teste utemur.
運命そのものが、マルクス・フォンテイウスが法務官としてガリアで管理していた事柄について、十分に多く、十分に適切な証人および目撃者をあなた方に存在させようと望んだように思われないか。 これほど多数の人々の中から、この訴訟においてあなた方は誰を証人として立たせることができるのか。 その数のうち、あなた方がその権威を気に入るような者は誰か。 私たちはその人物を、今や私たちの賛美者および証人として利用するであろう。
§17dubitabitis etiam diutius, iudices, quin illud quod initio vobis proposui verissimum sit, aliud per hoc iudicium nihil agi nisi ut M. Fonteio oppresso testimoniis eorum quibus multa rei publicae causa invitissimis imperata sunt, segniores posthac ad imperandum ceteri sint, cum videatis eos oppugnare quibus victoribus populi Romani imperium incolume esse non possit? obiectum est etiam quaestum M. Fonteium ex viarum munitione fecisse, ut aut ne cogeret munire, aut id quod munitum esset ne improbaret.
裁判官諸公、あなた方はなおも、私が最初にあなた方に提示したこと、すなわち、この裁判を通じて行われていることは他でもなく、国家のために、極めて不本意ながらも多くの徴発を課された者たちの証言によってマルクス・フォンテイウスを破滅させることで、今後他の者たちが命令を下すことに対してより消極的になるようにすることである、ということが極めて真実であることを疑い続けるのだろうか。 彼らが勝利すればローマ人民の帝国が安全でありえないような者たちが、彼を攻撃しているのをあなた方が見ているというのに。 また、マルクス・フォンテイウスが道路の建設から不当な利益を得たという非難もなされた。 すなわち、道路の建設を強制しないようにするため、あるいは建設されたものを不合格にしないようにするためというのである。
si et coacti sunt munire omnes et multorum opera improbata sunt, certe utrumque falsum est, et ob vacationem pretium datum, cum immunis nemo fuerit, et ob probationem, cum multa improbata sint.
もし、すべての者が建設を強制され、かつ多くの者の工事が不合格とされたのであるなら、確かに両方ともが偽りである。 免除のために代金が支払われたということも(誰も免除されなかったのだから)、また合格のために代金が支払われたということも(多くの工事が不合格とされたのだから)。
quid?
では何か。
§18si hoc crimen optimis nominibus delegare possimus, et ita non ut culpam in alios transferamus, sed uti doceamus eos isti munitioni praefuisse qui facile officium suum et praestare et probare possunt, tamenne vos omnia in M. Fonteium iratis testibus freti conferetis? Cum maioribus rei publicae negotiis M. Fonteius impediretur, et cum ad rem publicam pertineret viam Domitiam muniri, legatis suis, primariis viris, C. Annio Bellieno et C. Fonteio, negotium dedit;
もし私たちがこの容疑を極めて優れた名義へと委ねることができるなら、しかもそれは他人に罪を転嫁するためではなく、彼らの任務を容易に遂行し証明できる者たちがその建設を管理していたことを示すためであるとしたら、それでもあなた方は怒れる証人たちを頼りにして、すべてをマルクス・フォンテイウスのせいにするのだろうか。 マルクス・フォンテイウスが国家のより重大な職務に妨げられていたとき、そしてドミティア街道が建設されることが国家にとって有益であったとき、彼は自分の使節であり一流の人物であるガイウス・アンニウス・ベッリエヌスとガイウス・フォンテイウスにこの任務を与えた。
itaque praefuerunt;
したがって、彼らが管理したのである。
imperaverunt pro dignitate sua quod visum est et probaverunt;
彼らは自らの威厳に従って、適切と思われる命令を下し、承認した。
quod vos, si nulla alia ex re, ex litteris quidem nostris quas exscripsistis et missis et adlatis certe scire potuistis.
あなた方は、他のいかなる事柄からでなくとも、少なくともあなた方が書き写した我々の書簡、すなわち送られた書簡や届いた書簡から、このことを確かに知ることができたはずである。
quas si antea non legistis, nunc ex nobis quid de eis rebus Fonteius ad legatos suos scripserit, quid ad eum illi rescripserint, cognoscite.
もしそれらを以前に読んでいなかったなら、今、フォンテイウスがそれらの事柄について使節たちに何と書き、彼らが彼に何と返答したかを、私たちの口から聞きなさい。
L. M. "ad C. Annivm leg. , ad C. Fonteivm leg.
送られた書簡。 「使節ガイウス・アンニウス宛て(の書簡)、使節ガイウス・フォンテイウス宛て(の書簡)。
, L. A. ab C. Annio leg. , ab C.Fonteio leg. "
」届いた書簡。 「使節ガイウス・アンニウスより、使節ガイウス・フォンテイウスより。
§19satis opinor esse perspicuum, iudices, hanc rationem munitionis neque ad M. Fonteium pertinere et ab eis esse tractatam quos nemo possit reprehendere.
」裁判官諸公、道路建設に関するこの件はマルクス・フォンテイウスに関係するものではなく、誰も非難することのできない人々によって処理されたことは、十分に明らかであると私は思う。
cognoscite nunc de crimine vinario, quod illi invidiosissimum et maximum esse voluerunt.
今度は、彼らが最も憎むべき、かつ最大の罪にしようと目論んだ、ワインに関する容疑について聞きなさい。
crimen a Plaetorio, iudices, ita constitutum est, M. Fonteio non in Gallia primum venisse in mentem ut portorium vini institueret, sed hac inita iam ac proposita ratione Roma profectum.
裁判官諸公、プレトリウスによってこの罪は次のように構築された。 すなわち、マルクス・フォンテイウスがワインの通行税を導入することを思いついたのは、ガリアにおいて初めてのことではなく、この計画をすでに開始し決定した上で、ローマを出発したのだ、と。
itaque Titurium Tolosae quaternos denarios in singulas vini amphoras portori nomine exegisse;
それゆえ、ティトゥリウスはトロサにおいて、ワインのアンフォラ1個につき4デナリウスを通行税の名目で徴収した。
Croduni Porcium et munium ternos et victoriatum, Vulchalone Servaeum binos et victoriatum;
クロドゥヌムにおいてはポルキウスとムニウスが3デナリウスと1ヴィクトリアトゥスを、ヴルカローにおいてはセルウァエウスが2デナリウスと1ヴィクトリアトゥスを(徴収した)。
atque in his locis ab eis portorium esse exactum si qui Cobiomago—qui vicus inter Tolosam et Narbonem est—deverterentur neque Tolosam ire vellent;
そしてこれらの場所において、もし誰かがコビオマグス(トロサとナルボの間にある村)で進路を変えてトロサに行こうとしないならば、彼らから通行税が徴収された。
Elesiodulis C. Annium senos denarios ab eis qui ad hostem portarent exegisse.
エレシ奥地においては、ガイウス・アンニウスが、敵のもとへ運ぶ者たちから6デナリウスを徴収したのである。

語釈・文法注

  1. §16testimonio — 与格 `testimonio` は、`huius virtuti atque innocentiae`(与格)とともに用いられ、「二重与格」を形成している。`testimonio` は目的の与格(証拠となるためのもの)として機能している。
  2. §17aliud per hoc iudicium nihil agi nisi ut — `nihil aliud agi nisi ut...`(〜以外には何事も行われていない)という、`ut` 節が `nihil aliud` と同格で名詞節として機能する構文である。動詞 `agi` は不定法現在受動態で、主節の `dubitabitis` からの連鎖の中にある。
  3. §18L. M. — これらは公式書簡の朗読を示す略語である。`L. M.` は *Litterae Missae*(送られた書簡)、続く `L. A.` は *Litterae Adlatae*(届いた書簡)を意味し、当時の裁判における書簡証拠呈示のヘッダーとして用いられている。

この箇所を引用する

キケロ, フォンテイウス弁護 §16-19. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi007.humanitext-lat2:16-19

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。