§2.33.1Sub vesperum Caesar portas claudi militesque ex oppido exire iussit, ne quam noctu oppidani a militibus iniuriam acciperent.
夕方近くに、カエサルは門を閉じ、兵士たちに町から出るように命じた。 それは夜間に町の人々が兵士たちからいかなる害も受けないようにするためであった。
§2.33.2Illi ante inito, ut intellectum est, consilio, quod deditione facta nostros praesidia deducturos aut denique indiligentius servaturos crediderant, partim cum iis quae retinuerant et celaverant armis, partim scutis ex cortice factis aut viminibus intextis, quae subito, ut temporis exiguitas postulabat, pellibus induxerant, tertia vigilia, qua minime arduus ad nostras munitiones ascensus videbatur, omnibus copiis repente ex oppido eruptionem fecerunt.
彼らは、後に判明したことだが、あらかじめ計画を立てていた。 それは、降伏が行われた以上、我が軍が守備隊を撤退させるか、さもなくば少なくとも不注意に監視するようになるだろうと信じていたからである。 そこで彼らは、一部は保持し隠していた武器を携え、一部は樹皮で作られた、あるいは柳の枝で編まれた盾(これらは時間の猶予がないため、急遽、皮で覆っていた)を携え、第三夜警時に、我が軍の防御陣地への登り道が最も険しくないように思われた場所から、全軍で突如として町から突撃を敢行した。
§2.33.3Celeriter, ut ante Caesar imperaverat, ignibus significatione facta, ex proximis castellis eo concursum est,
あらかじめカエサルが命じていた通り、篝火によって素早く合図が送られると、最寄りの砦からそこへ人々が駆けつけた。
§2.33.4pugnatumque ab hostibus ita acriter est ut a viris fortibus in extrema spe salutis iniquo loco contra eos qui ex vallo turribusque tela iacerent pugnari debuit, cum in una virtute omnis spes consisteret.
(そして)敵は、すべての希望がただ一心の勇気にかかっている中で、救済の最後の望みにすがる勇敢な人々が、不利な場所において、塁壁や塔から投射兵器を投げつけてくる者たちを相手に戦うべきであったのと同じほど、極めて激しく戦った。
§2.33.5Occisis ad hominum milibus IIII reliqui in oppidum reiecti sunt.
およそ四千人が殺害された後、残りの者たちは町へと追い返された。
§2.33.6Postridie eius diei refractis portis, cum iam defenderet nemo, atque intromissis militibus nostris, sectionem eius oppidi universa Caesar vendidit.
その翌日、門が打ち破られ、もはや誰も防戦していなかったため、我が軍の兵士たちを中に進入させた上で、カエサルはその町の戦利品を丸ごと一括で売却した。
§2.33.7Ab iis qui emerant capitum numerus ad eum relatus est milium LIII.
それを買い取った者たちから彼に報告された人頭数は、五万三千にのぼった。