Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §2.17.1-2.17.5

ネルウィイ族によるローマ軍輜重隊の急襲計画

71 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

カエサルは陣営予定地の選定のために斥候を先行させるが、ガリア人の降伏者からローマ軍の行軍順の情報を得たネルウィイ族は、生け垣に囲まれた地形を利用して、最初の軍団を荷物(輜重)を背負った状態で急襲する計画を立てる。

§2.17.1His rebus cognitis, exploratores centurionesque praemittit qui locum castris idoneum deligant.
これらのことを知ると、彼は陣営に適した場所を選定させるために、斥候と百人隊長たちを先行させた。
§2.17.2Cum ex dediticiis Belgis reliquisque Gallis complures Caesarem secuti una iter facerent, quidam ex his, ut postea ex captivis cognitum est, eorum dierum consuetudine itineris nostri exercitus perspecta, nocte ad Nervios pervenerunt atque his demonstrarunt inter singulas legiones impedimentorum magnum numerum intercedere, neque esse quicquam negotii, cum prima legio in castra venisset reliquaeque legiones magnum spatium abessent, hanc sub sarcinis adoriri;
降伏したベルガエ人やその他のガリア人のうち多くの者がカエサルに従って同行していたが、彼らのうちのある者たちが、後に捕虜から知られたように、その当時における我が軍の行軍の慣習を観察した上で、夜間にネルウィイ族のもとに至り、彼らに、個々の軍団の間に多量の輜重が挟まっていること、そして最初の軍団が陣営に到着し、残りの軍団が大きく離れているときに、これを携行品を背負った状態のまま襲撃することは何ら困難ではないことを示した。
§2.17.3qua pulsa impedimentisque direptis, futurum ut reliquae contra consistere non auderent.
これが撃退され、輜重が略奪されれば、残りの軍団は立ち向かって踏みとどまる勇気を持たなくなるだろう、というのである。
§2.17.4Adiuvabat etiam eorum consilium qui rem deferebant quod Nervii antiquitus, cum equitatu nihil possent (neque enim ad hoc tempus ei rei student, sed quicquid possunt, pedestribus valent copiis), quo facilius finitimorum equitatum, si praedandi causa ad eos venissent, impedirent, teneris arboribus incisis atque inflexis crebrisque in latitudinem ramis enatis [et] rubis sentibusque interiectis effecerant ut instar muri hae saepes munimentum praeberent, quo non modo non intrari sed ne perspici quidem posset.
情報を伝えた者たちの計画を、次の事実も助けていた。 すなわち、ネルウィイ族は古くから、騎兵においては何ら力を持たず(実際、今日に至るまで彼らはこのことに熱心ではなく、持っている力のすべては歩兵部隊によっている)、略奪目的で隣人の騎兵が自分たちのもとへやってきた場合に、これをより容易に妨害できるようにと、若い木々に切れ込みを入れて曲げ、横方向へ多くの枝を茂らせ、またキイチゴや茨を間に挟むことによって、これらの生け垣が壁のように防壁を提供し、そこへは侵入することはおろか、見通すことさえできないようにしていたのである。
§2.17.5His rebus cum iter agminis nostri impediretur, non omittendum sibi consilium Nervii existimaverunt.
これらのことによって我が軍の列の行軍が妨げられるであろうから、ネルウィイ族は、その提案を無視すべきではないと考えた。

語釈・文法注

  1. §2.17.1qui locum castris idoneum deligant — 関係代名詞 qui が導く接続法現在(deligant)の節で、主節の praemittit(歴史的現在)の目的(〜するための、〜させるために)を表す。
  2. §2.17.2neque esse quicquam negotii — 間接話法における対格不定詞構文。quicquam は否定表現(neque)に伴う代名詞、negotii は非限定の属格(「いかなる困難な仕事も…ない」)。後ろの不定詞主語 adoriri にかかる。
  3. §2.17.3futurum ut reliquae contra consistere non auderent — futurum [esse] ut + 接続法の構成で、未来の不確実な結果を表す。主動詞 demonstrarunt が過去(歴史的完了)であるため、従属節の時制一致により接続法未完了過去(auderent)が用いられている。
  4. §2.17.4Adiuvabat etiam eorum consilium ... quod Nervii ... effecerant — 主節の主語は quod 節(quod ... effecerant)であり、「ネルウィイ族が〜していたという事実が、彼らの計画を助けていた」という構造になる。adiuvabat は未完了過去で、持続的な背景の支援を示す。
  5. §2.17.4instar muri — instar は中性不変化名詞で、属格 muri(壁)を伴って「壁の似姿として」、すなわち「壁のように」という前置詞・副詞的機能を果たす。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §2.17.1-2.17.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:2.17.1-2.17.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。