§1.16.1Interim cotidie Caesar Haeduos frumentum, quod essent publice polliciti, flagitare.
一方、カエサルは連日、ハエドゥイ族に対し、公式に約束していた穀物を要求し続けた。
§1.16.2Nam propter frigora [quod Gallia sub septentrionibus, ut ante dictum est, posita est,] non modo frumenta in agris matura non erant, sed ne pabuli quidem satis magna copia suppetebat;
というのも、寒さのために(ガリアは、前に述べたように、北方に位置しているため)、畑の穀物が実っていないばかりか、家畜の飼料さえ十分に手に入らなかったからである。
§1.16.3eo autem frumento quod flumine Arari navibus subvexerat propterea uti minus poterat quod iter ab Arari Helvetii averterant, a quibus discedere nolebat.
また、アラール川を船で運ばせていた穀物については、ヘルウェティイ族がアラール川から進路をそらしてしまい、カエサルは彼らから離れたくなかったため、利用することがあまりできなかった。
§1.16.4Diem ex die ducere Haedui: conferri, comportari, adesse dicere.
ハエドゥイ族は日を追って引き延ばし、「集められつつある」、「運ばれつつある」、「もう届く」などと言っていた。
§1.16.5Ubi se diutius duci intellexit et diem instare quo die frumentum militibus metiri oporteret, convocatis eorum principibus, quorum magnam copiam in castris habebat, in his Diviciaco et Lisco, qui summo magistratui praeerat, quem vergobretum appellant Haedui, qui creatur annuus et vitae necisque in suos habet potestatem, graviter eos accusat,
自分がこれ以上引き延ばされていることを悟り、また兵士たちに穀物を配給すべき日が迫っていると知ると、カエサルは彼らの指導者たちを召集した。 彼は陣営に多くの指導者を擁しており、その中にはディウィキアクスや、最高政務官の職にあり、ハエドゥイ族がヴェルゴブレトゥスと呼ぶリスクスもいた。 この官職は年一度選ばれ、同胞に対して生殺与奪の権を持つものであるが、カエサルは彼らを厳しく非難した。
§1.16.6quod, cum neque emi neque ex agris sumi possit, tam necessario tempore, tam propinquis hostibus ab iis non sublevetur, praesertim cum magna ex parte eorum precibus adductus bellum susceperit[;
(穀物を)買うことも畑から取ることもできないこれほど差し迫った時期に、また敵がこれほど近くにいるにもかかわらず、彼らから援助が得られないことについて、とりわけ、主に彼らの懇願に促されてこの戦争を引き受けただけに、厳しく非難したのである。
multo etiam gravius quod sit destitutus queritur].
さらに、自分が突き放されたことについては、はるかに激しく不満を漏らした。