Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §1.15.1-1.15.3

騎兵の前衛戦敗北と一定間隔での追撃

15 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

ヘルウェティイ族とローマ軍は移動を開始するが、カエサルの前衛騎兵部隊が追撃を急ぎすぎて敗北し、ヘルウェティイ族は勢いづく。カエサルは全面衝突を避けつつ一定の距離を保って追走する。

§1.15.1Postero die castra ex eo loco movent.
翌日、彼らはその場所から陣営を移動させる。
Idem facit Caesar equitatumque omnem, ad numerum quattuor milium, quem ex omni provincia et Haeduis atque eorum sociis coactum habebat, praemittit, qui videant quas in partes hostes iter faciant.
カエサルも同じことをし、全属州およびハエドゥイ族とその同盟者から集めておいた、数にして四千に及ぶ全騎兵を、敵がどの方向へ進軍しているかを見極めさせるために、前もって送り出す。
Qui cupidius novissimum agmen insecuti alieno loco cum equitatu Helvetiorum proelium committunt; et pauci de nostris cadunt.
この騎兵たちが、はやり立って敵の最後尾の隊列を追撃し、不利な場所でヘルウェティイ族の騎兵と戦闘を交えたため、我々の側の少数の者が倒れた。
§1.15.2Quo proelio sublati Helvetii, quod quingentis equitibus tantam multitudinem equitum propulerant, audacius subsistere non numquam et novissimo agmine proelio nostros lacessere coeperunt.
この戦闘によって意気上がったヘルウェティイ族は、わずか五百の騎兵でこれほど多数の騎兵を撃退したことから、より大胆になり、時として立ち止まり、最後尾の隊列から戦闘を仕掛けて我々の兵を挑発し始めた。
Caesar suos a proelio continebat, ac satis habebat in praesentia hostem rapinis, pabulationibus populationibusque prohibere.
カエサルは自軍の兵を戦闘から引き留めており、当面の間は、敵が掠奪や食糧調達、破壊行為を行うのを阻止することで十分であると考えていた。
§1.15.3Ita dies circiter XV iter fecerunt uti inter novissimum hostium agmen et nostrum primum non amplius quinis aut senis milibus passuum interesset.
このようにして、敵の最後尾と我々の先頭の隊列との間隔が、毎日五マイルまたは六マイルを超えないようにして、彼らは約十五日間進軍した。

語釈・文法注

  1. §1.15.1coactum habebat — 完了分詞と habere を組み合わせた迂言的構成。単なる過去完了(coegerat)に近い意味を表すが、「集めた状態を維持していた」という現在に及ぶ完了状態を強調する。ロマンス語における完了形の起源となる表現である。
  2. §1.15.1qui videant — 関係代名詞 qui の導く関係節が、接続法現在・複数(videant)を伴って目的(〜させるために)を表す。「送り出した騎兵が〜を見るように」の意。
  3. §1.15.1Qui cupidius — 文頭の Qui は結合関係代名詞で、前文の equitatum を指す。比較級 cupidius は他との比較ではなく、「通常よりも過度に」「はやり立って」という意味を表す絶対比較級。
  4. §1.15.2satis habebat ... prohibere — satis habere + 不定詞で「〜することを十分とする」「〜することで満足する」。prohibere は、対格の目的語 hostem と奪格の名詞(rapinis, pabulationibus populationibusque)を伴って「敵が掠奪等を行うのを防ぐ」という分離の構成をとる。
  5. §1.15.3quinis aut senis milibus passuum — 配分数詞 quinis, senis の奪格。15日間の行軍の中で、両軍の間隔が「毎日それぞれ5マイルまたは6マイル」であったことを示す。milibus は比較級 amplius に伴う比較の奪格、あるいは距離の隔たりを示す奪格。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §1.15.1-1.15.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:1.15.1-1.15.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。