Humanitext Reader

プラウトゥス · カルタゴ人 §533-589

罠の確認と変装した管理人の合流

9 / 22 箇所 · ラテン語

要旨

アゴラストクレスと証人たちは口論を続けながらも、女衒を陥れる罠の計画が共有されていることを確認する。そこへ変装した管理人とミルピオが登場し、法律慣れした証人たちを冷やかしつつ準備を整える。

§533An vero non iusta causa est, quor curratur celeriter §534ubi bibas, edas de alieno quantum velis usque ad fatim, §535quod tu invitus numquam reddas domino, de quoio ederis?
実際、素早く走るべき正当な理由がないなどということがあろうか、他人のもので、自分が望むだけ飽きるまで飲み食いし、食べさせてくれたその主人に対して、あなたが嫌々ながらも決して返済しないという場合に?
§536sed tamen cum eo cum quiqui, quamquam sumus pauperculi,
しかし何はともあれ、私たちはとても貧しいとはいえ、自宅に食べるものはあるのだ。
§537est domi quod edimus, ne nos tam contemptim conteras.
だから私たちをこれほど蔑んで踏みつけないでほしい。
§538quidquid est pauxillulum illuc, nostrum id omne, non tuomst,
そこにある極めてわずかなものは、すべて私たちの物であり、お前の物ではない。
§539neque nos quemquam flagitamus neque nos quisquam flagitat.
私たちは誰にも督促しないし、誰からも督促されない。
§540tua causa nemo nostrorumst suos rupturus ramites.
あなたのために、私たちのうち誰も体を壊すつもりはない。
§541Nimis iracundi estis: equidem haec vobis dixi per iocum.
お前たちは怒りっぽすぎる。 私は確かにこれらのことをお前たちに冗談で言ったのだ。
§542Per iocum itidem dictum habeto quae nos tibi respondimus.
私たちがあなたに言い返したことも、同様に冗談として受け取っておくがいい。
§547Scitis rem, narravi vobis quod vestra opera mi opus siet,
事情は知っているな。 お前たちの協力が私に必要なわけを話した。
§548de lenone hoc, qui me amantem ludificatur tam diu, §549ei paratae ut sint insidiae de auro et de servo meo.
恋する私をこれほど長く翻弄している、この女衒について、私の金と私の奴隷によって、彼に対して罠が仕掛けられるように。
§550Omnia istaec scimus iam nos, si hi spectatores sciant;
私たちはすでにそれらをすべて知っている、この観客たちが知っていればいいのだが。
§551horunc hic nunc causa haec agitur spectatorum fabula:
今ここで、この観客たちのためにこの劇は上演されているのだ。
§552hos te satius est docere, ut, quando agas, quid agas sciant.
彼らに教えてやる方がましだ、そうすればお前が演じる時に、何を演じているのか彼らにもわかる。
§553nos tu ne curassis: scimus rem omnem, quippe omnes simul
私たちのことは心配するな。 私たちは事情をすべて知っている。
§554didicimus tecum una, ut respondere possemus tibi.
何しろ皆で一緒にあなたに答えられるように、あなたと一体になって学んだのだから。
§555Ita profecto est.
確かにその通りだ。
sed agite igitur, ut sciam vos scire rem, §556expedite mihi quae vobis dudum dixi dicite.
だが、お前たちが事情を知っていると私が知るために、さあ、私がさきほどお前たちに言ったことを、手際よく私に言ってみせよ。
§557Itane? temptas an sciamus? non meminisse nos ratu's, §558quo modo trecentos Philippos Collybisco vilico §559dederis, quos deferret huc ad lenonem inimicum tuom, §560sé ut assimularet peregrinum esse aliunde ex alio oppido?
そうかい? 私たちが知っているか試すのか? 私たちが覚えていないとでも思ったか、君が管理人コリュビスクスに300フィリップス金貨を君の敵である女衒のところへ届けさせ、他所の、別の町から来た外国人のふりをさせるようにしたかを?
§561ubi is detulerit, tu eo quaesitum servom advenies tuom §562cum pecunia.
彼がそれを届けたら、君は金を持って自分の奴隷を捜しにやって来るのだと。
§562bMeministis memoriter, servastis me.
実によく覚えている、私を救ってくれた。
§563Ille negabit: Milphionem quaeri censebit tuom;
あの男は否定し、君がミルピオを捜しているのだと考えるだろう。
§564id duplicabit omne furtum. leno addicetur tibi.
それによって盗みの罪は二重になり、女衒は君に引き渡される。
§565ad eam rem nos esse testis vis tibi.
そのために君は、私たちに証人になってほしいのだ。
§565bTenetis rem.
事情を完全に掴んでいるな。
§566Vix quidem hercle, íta pauxilla est, digitulis primoribus.
ヘラクレスにかけて、かろうじてな。 とても小さなことだから、指先だけで掴んでいる。
§574bCallemus probe:
私たちは十分に心得ている。
§576euge, opportune egrediuntur Milphio una et vilicus.
おお、ちょうどいいところにミルピオと管理人が一緒に出てくるぞ。
§577basilice exornatus incedit et fabre ad fallaciam.
王侯のように着飾り、策略のために見事な格好をして歩いてくる。
§578Iam tenes praecepta in corde?
もう心に教えを叩き込んだか?
§578bPulchre.
見事に。
§578cVide sis calleas.
どうかよく心得ていてくれよ。
§579Quid opust verbis? callum aprugnum callere aeque non sinam.
言葉が必要でしょうか? 猪の皮の硬さも私ほどには心得させはしません。
§580Fac modo ut condocta tibi sint dicta ad hanc fallaciam.
この策略のために、言われたセリフをよく練習しておいてくれ。
§581Quin edepol condoctior sum, quam tragoedi aut comici.
ポルクスにかけて、悲劇役者や喜劇役者よりも練習を積んでおります。
§582Probus homost.
立派な奴だ。
§582bAdeamus propius.
もっと近づきましょう。
§582cAdsunt testes?
証人たちはいますか?
§582dTot quidem.
これほどたくさんな。
§583Non potuisti adducere homines magis ad hanc rem idoneos.
この件にこれ以上ふさわしい男たちを連れてくることはできなかったでしょう。
§584nam istorum nullus nefastust: comitiales sunt meri;
なぜなら彼らの中に法廷不参加の者はいません。 全員が純粋なフォーラムの常連なのです。
§585ibi habitant, ibi eos conspicias quam praetorem saepius.
彼らはそこに住んでおり、法務官よりも頻繁にそこで見かけることができます。
§586hodie iuris coctiores non sunt qui lites creant,
今日、訴訟を起こす者たちのなかに、法律にこれほど精通している者はいません。
§587quam hi sunt, qui si nihil est quicum litigent, lites emunt.
訴訟の相手がいなければ、訴訟を買い取るほどである彼ら以上に。
§588Di te perdant.
神々がお前を滅ぼすように。
§588bVos quidem hercle—cum eo cum quiqui tamen §589et bene et benigne facitis, quóm ero amanti operam datis.
皆さんはヘラクレスにかけて――とはいえ、何はともあれ、恋する主人に協力してくださるとは、よく、また親切にしてくださいました。

語釈・文法注

  1. 533quor curratur — 接続法受動態の非人称表現で、「なぜ(人々が)走るべきなのか」という一般論的な問いを形成する。
  2. 536cum eo cum quiqui — 古風な口語表現で、「何はともあれ」「どのような状態であれ」といった、状況の限界を譲歩する不変化のフレーズ。
  3. 553ne curassis — 古風な -so 完了接続法を用いた強い禁止の表現で、ne curaveris(心配するな)に相当する。
  4. 579callum aprugnum callere — 名詞 callum(硬い皮)と動詞 callere(熟知する、心得ている)をかけた駄洒落。野生の猪(aprugnum)の皮が硬いことと、自分がその策略を完璧にマスターしていることとを二重に表現している。
  5. 584comitiales — 本来「民会の」という意味だが、同時に「てんかんの」を意味し、民会の常連(すなわち法廷にばかり現れて訴訟を好む人々)という非難と、頭のおかしい人々という軽蔑を兼ねたダブルミーニング。

この箇所を引用する

プラウトゥス, カルタゴ人 §533-589. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi015.humanitext-lat2:533-589

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。