§686ubi ea possit inveniri;
そんな女がどこで見つかりうるというのか。
verum egone eam ducam domum, §687quae mihi numquam hoc dicat “eme, mi vir, lanam, unde tibi pallium
だが、私はそんな女を家に娶るべきだろうか、私に決して次のように言うことのないような女を。 「あなた、羊毛を買ってちょうだい。
§688malacum et calidum conficiatur tunicaeque hibernae bonae, §689ne algeas hac hieme” (hoc numquam verbum ex uxore audias),
そこからあなたのために柔らかくて温かいマントや、上等な冬用のチュニックが作られるように、この冬にあなたが凍えないようにね」(妻からこんな言葉を聴くことは決してないだろう)。
§690verum prius quam galli cantent quae me e somno suscitet,
むしろ、雄鶏が鳴く前に私を眠りから呼び覚まし、次のように言うのだ。
§691dicat “da, mi vir, kalendis meam qui matrem munerem,
「あなた、朔日(カレンダエ)に私の母に贈り物をあげるためのお金をちょうだい。
§692da qui faciam † condiat, dá quod dem quinquatribus §693praecantrici, coniectrici, hariolae atque haruspicae;
料理を準備するためのお金をちょうだい。 クインクアトルスの祭りに、女祈祷師、女夢占い師、女予言者、それに女内臓占い師に贈るためのものをちょうだい。
§694flagitiumst, si nil mittetur quae supercilio spicit;
眉毛で人相を見る女相術師に何も送らないなら、不面目というものです。
§695tum plicatricem clementer non potest quin munerem;
それから、服のひだ付け女にも親切に贈り物をせずにはいられません。
§696iam pridem, quia nihil abstulerit, suscenset ceriaria;
もうずいぶん前から、何ももらっていないからと、蝋燭女が腹を立てています。
§697tum opstetrix expostulavit mecum, parum missum sibi;
それに、助産婦が私に文句を言ってきました、自分への贈り物が少なすぎると。
§698quid? nutrici non missurus esmissuru's quicquam, quae vernas alit?”
何ですって? 家生まれの奴隷の子たちを育てる乳母には何も送ってくださらないのですか?
§699haec atque horum similia alia damna multa mulierum §700me uxore prohibent, mihi quae huius similes sermones serat.
」これらや、これらに類した多くの女たちによる損失が、私に妻を娶ることを思いとどまらせるのだ、私にこのようなおしゃべりを聞かせるような妻を。
§701Di tibi propitii sunt, nam hercle si istam semel amiseris §702libertatem, haud facile in eundem rusum restitues locum.
神々はあなたに慈悲深くておいでだ。 なぜなら、ヘラクレスにかけて、もしあなたがその自由を一度失ってしまえば、二度と元の状態に戻すことは容易ではないのだから。
§703At illa laus est, magno in genere et in divitiis maxumis §704liberos hominem educare, generi monumentum et sibi.
しかし、名門の家柄で、きわめて豊かな富の中で子供たちを育てることは名誉なことであり、家系と自分自身への記念碑となるでしょう。
§705Quando habeo multos cognatos, quid opus est mihi liberis?
私には多くの親戚がいるのに、なぜ子供が必要なのだ?
§706nunc bene vivo et fortunate atque ut volo atque animo ut lubet.
今や私は快適に、幸せに、自分の望むように、心の赴くままに生きている。
§707mea bona in morté cognatis didam, inter eos partiam.
私の財産は、死に臨んで親戚たちに譲り、彼らの間で分配するつもりだ。
§709prius quam lucet adsunt, rogitant noctu ut somnum ceperim.
夜が明ける前から彼らはやってきて、昨夜よく眠れたかどうかを尋ねる。
§711sacrificant: dant inde partem mihi maiorem quam sibi,
彼らは生贄を捧げ、その大部分を自分たちよりも私にくれる。
§712abducunt ad exta; me ad se ad prandium, ad cenam vocant;
内臓の食事へと私を連れだし、彼らのもとへ昼食や夕食に招待する。
§713ille misérrumum se retur, minimum qui misit mihi.
私に最もわずかなものしか送らなかった者は、自分を最も惨めな者だと思うのだ。
§714illi inter se certant donis, egomet mecum mussito:
彼らは贈り物を競い合い、私は心の中でこうつぶやく。
§715bona mea inhiant, me certatim nutricant et munerant.
「あいつらは私の財産を狙って、競い合って私を養い、贈り物をしてくれているのだ」と。
§716Nimis bona ratione nimiumque ad te te et tuam vitam habes:
実に素晴らしいお考えで、ご自身とご自身の生活を実によく管理なさっています。
§717et tibi sunt gemini et trigemini, si te bene habes, filii.
あなたがご健勝であれば、双子や三つ子の息子たちがいるようなものです。
§718Pol si habuissem, satis cepissem miseriarum e liberis:
ポルにかけて、もし私に子供がいたら、彼らのせいで十分すぎるほど惨めな思いをしていただろう。
§719_720continuo excruciarer animi: si ei forte fuisset febris,
たちまち心を引き裂かれる思いだったろう。
§721censerem emori; cecidissetve ebrius aut de equo uspiam, §722metuerem ne ibi diffregisset crura aut cervices sibi.
もしその子に万一熱が出たら、死んでしまうのではないかと思い、あるいは酔っ払って転んだり、どこかで馬から落ちたりすれば、足を折ったのではないか、あるいは首の骨を折ったのではないかと心配しただろう。
§723Huic homini dignum est divitias esse et diu vitam dari,
このようなお人にこそ、富があり、長く命が与えられるのがふさわしい。
§724qui et rem servat et se bene habet suisque amicis usui est.
財産を守り、自らを健やかに保ち、自らの友人たちの役に立っているお人に。
§725O lepidum caput.
おお、素晴らしいお人だ!
ita me di deaeque ament, aequom fuit §726deos paravisse, uno exemplo ne omnes vitam viverent;
神々が私を愛してくださるように、ふさわしいことだった、神々が、すべての人間が同一の基準で人生を生きることのないように定めておられたなら。
§727sicut merci pretium statuit qui est probus agoranomus:
まっとうな市場監督官が、商品に価格を定めるように。
§728quae probast mers, pretium ei statuit, pro virtute ut veneat, §729quae improbast, pro mercis vitio dominum pretio pauperat,
上等な商品には価格を定め、その価値に応じて売られるようにし、粗悪な商品は、その商品の欠陥に応じて、価格を下げて持ち主を貧しくさせるように。
§730itidem divos dispertisse vitam humanam aequom fuit:
同じように、神々が人間の命を分配されるのがふさわしかったのだ。
§731qui lepide ingeniatus esset, vitam ei longinquam darent, §732qui improbi essent et scelesti, is adimerent animam cito.
優れた気質を持つ者には、長い命を与え、不実で邪悪な者からは、命をすぐに奪い去るように。
§733si hoc paravissent, et homines essent minus multi mali §734et minus audacter scelesta facerent facta, et postea, §735quí homines probi essent, esset is annona vilior.
もしそう定められていたなら、悪人はこれほど多くはならず、邪悪な行いをもっとおずおずとしか行わなかっただろうし、さらに、まっとうな人々にとって、生活費はもっと安くなっていただろうに。
神々の計画を非難する者は、愚かで無知な者であろうし、神々を罵る者もそうだ。
nunc istis rebus desisti decet.
今や、そのような話は切り上げるのがふさわしい。
§738nunc volo opsonare, ut, hospes, tua te ex virtute et mea §739meae domi accipiam benigne, lepide et lepidis victibus.
さて、私は買い出しに行きたい、客人よ、お前の徳と私の徳にふさわしく、我が家でお前を親切に、快く、そして素晴らしいご馳走でもてなすことができるように。
§740Nihil me paenitet iam quanto sumptui fuerim tibi;
私は、自分がどれほどあなたに費用をかけさせているかについて、今や少しも心苦しくはありません。