Humanitext Reader

ポリュビオス · 歴史 §3.43.1-3.43.12

ハンニバルのローヌ川渡河と蛮族の撃退

202 / 1311 箇所 · ギリシア語

要旨

ハンニバルは上流から川の流れを遮りつつ本格的な渡河を開始し、すでに対岸に渡っていた別働隊が背後から蛮族の陣営を急襲する。挟撃された蛮族は混乱に陥って敗走する。

§3.43.1οὐ μὴν ἀλλʼ ἐπιγενομένης τῆς πέμπτης νυκτὸς οἱ μὲν προδιαβάντες ἐκ τοῦ πέραν ὑπὸ τὴν ἑωθινὴν προῆγον παρʼ αὐτὸν τὸν ποταμὸν ἐπὶ τοὺς ἀντίπερα βαρβάρους,
しかしながら、五日目の夜が明けると、あらかじめ渡河していた者たちは、夜明け頃に川自体に沿って、対岸の蛮族たちに向かって進軍した。
§3.43.2ὁ δʼ Ἀννίβας ἑτοίμους ἔχων τοὺς στρατιώτας ἐπεῖχε τῇ διαβάσει, τοὺς μὲν λέμβους πεπληρωκὼς τῶν πελτοφόρων ἱππέων, τὰ δὲ μονόξυλα τῶν εὐκινητοτάτων πεζῶν.
一方ハンニバルは、兵士たちを準備させて渡河に取りかかっており、小舟には軽装の騎兵を、くり舟には最も身軽な歩兵を満載していた。
§3.43.3εἶχον δὲ τὴν μὲν ἐξ ὑπερδεξίου καὶ παρὰ τὸ ῥεῦμα τάξιν οἱ λέμβοι, τὴν δʼ ὑπὸ τούτους τὰ λεπτὰ τῶν πορθμείων, ἵνα τὸ πολὺ τῆς τοῦ ῥεύματος βίας ἀποδεχομένων τῶν λέμβων ἀσφαλεστέρα γίνοιτο τοῖς μονοξύλοις ἡ παρακομιδὴ διὰ τοῦ πόρου.
小舟は上流側で流れに抗する位置を占め、軽快な渡し舟はその下流に位置を取った。 これは、小舟が流れの勢いの大部分を受け止めることで、くり舟が水路を横断して運ばれるのがより安全になるようにするためであった。
§3.43.4κατὰ δὲ τὰς πρύμνας τῶν λέμβων ἐφέλκειν διενοοῦντο τοὺς ἵππους νέοντας, τρεῖς ἅμα καὶ τέτταρας τοῖς ἀγωγεῦσιν ἑνὸς ἀνδρὸς ἐξ ἑκατέρου τοῦ μέρους τῆς πρύμνης οἰακίζοντος, ὥστε πλῆθος ἱκανὸν ἵππων συνδιακομίζεσθαι κατὰ τὴν πρώτην εὐθέως διάβασιν.
小舟の船尾の後ろでは、馬たちを泳がせて引いていく計画であった。 船尾の両側からそれぞれ一人の男が手綱で三、四頭ずつ誘導し、最初の渡河で十分な数の馬を直ちに同時に渡らせることができるようにした。
§3.43.5οἱ δὲ βάρβαροι θεωροῦντες τὴν ἐπιβολὴν τῶν ὑπεναντίων ἀτάκτως ἐκ τοῦ χάρακος ἐξεχέοντο καὶ σποράδην, πεπεισμένοι κωλύειν εὐχερῶς τὴν ἀπόβασιν τῶν Καρχηδονίων.
一方、蛮族たちは敵のこの企てを目にすると、カルタゴ人の上陸を容易に阻止できると確信して、陣営から無秩序に散り散りになって流れ出してきた。
§3.43.6Ἀννίβας δʼ ἅμα τῷ συνιδεῖν ἐν τῷ πέραν ἐγγίζοντας ἤδη τοὺς παρʼ αὑτοῦ στρατιώτας, σημηνάντων ἐκείνων τὴν παρουσίαν τῷ καπνῷ κατὰ τὸ συντεταγμένον, ἐμβαίνειν ἅπασιν ἅμα παρήγγελλε καὶ βιάζεσθαι πρὸς τὸ ῥεῦμα τοῖς ἐπὶ τῶν πορθμείων τεταγμένοις.
ハンニバルは、対岸で自身の兵士たちがすでに近づいているのを目にすると(彼らは取り決めに従って煙で自らの到着を知らせていた)、全員に一斉に乗船するよう命じ、渡し舟に配置された者たちには流れに抗して力強く進むよう指示した。
§3.43.7ταχὺ δὲ τούτου γενομένου, καὶ τῶν ἐν τοῖς πλοίοις ἁμιλλωμένων μὲν πρὸς ἀλλήλους μετὰ κραυγῆς, διαγωνιζομένων δὲ πρὸς τὴν τοῦ ποταμοῦ βίαν, §3.43.8τῶν δὲ στρατοπέδων ἀμφοτέρων ἐξ ἑκατέρου τοῦ μέρους παρὰ τὰ χείλη τοῦ ποταμοῦ παρεστώτων, καὶ τῶν μὲν ἰδίων συναγωνιώντων καὶ παρακολουθούντων μετὰ κραυγῆς, τῶν δὲ κατὰ πρόσωπον βαρβάρων παιανιζόντων καὶ προκαλουμένων τὸν κίνδυνον, ἦν τὸ γινόμενον ἐκπληκτικὸν καὶ παραστατικὸν ἀγωνίας.
このことが迅速に行われ、船に乗った者たちが大声を上げながら互いに競い合い、川の勢いと戦っていると、両方の軍勢が川の岸辺に沿ってそれぞれの側で立ち並び、味方は大声を上げて共に興奮し見守り、正面の蛮族たちは戦歌を歌って戦いを挑んでおり、展開される光景は恐るべきものであり、極度の緊張を呼び起こすものであった。
§3.43.9ἐν ᾧ καιρῷ τῶν βαρβάρων ἀπολελοιπότων τὰς σκηνὰς ἐπιπεσόντες ἄφνω καὶ παραδόξως οἱ πέραν Καρχηδόνιοι, τινὲς μὲν αὐτῶν ἐνεπίμπρασαν τὴν στρατοπεδείαν, οἱ δὲ πλείους ὥρμησαν ἐπὶ τοὺς τὴν διάβασιν τηροῦντας.
この時に、蛮族たちが天幕を後にしていたため、すでに対岸に渡っていたカルタゴ人たちが突然かつ不意に襲いかかり、彼らの一部は陣営に火を放ち、大多数は渡河を監視していた者たちへと突撃した。
§3.43.10οἱ δὲ βάρβαροι, παραλόγου τοῦ πράγματος φανέντος αὐτοῖς, οἱ μὲν ἐπὶ τὰς σκηνὰς ἐφέροντο βοηθήσοντες, οἱ δʼ ἠμύνοντο καὶ διεμάχοντο πρὸς τοὺς ἐπιτιθεμένους.
蛮族たちは、この事態が予期せぬものであったため、一部は救援のために天幕へと走り、他の一部は防戦して攻撃者たちと激しく戦った。
§3.43.11Ἀννίβας δέ, κατὰ τὴν πρόθεσιν αὐτῷ συντρεχόντων τῶν πραγμάτων, εὐθέως τοὺς πρώτους ἀποβαίνοντας συνίστα καὶ παρεκάλει καὶ συνεπλέκετο τοῖς βαρβάροις.
ハンニバルは、事態が自身の意図通りに進むのを見て、真っ先に上陸した者たちを直ちに整列させて鼓舞し、蛮族たちと交戦した。
§3.43.12οἱ δὲ Κελτοὶ καὶ διὰ τὴν ἀταξίαν καὶ διὰ τὸ παράδοξον τοῦ συμβαίνοντος ταχέως τραπέντες ὥρμησαν πρὸς φυγήν.
ケルト人たちは、無秩序状態にあったことと、起きた事態の不意打ちのために、速やかに敗走し、逃亡へと走った。

語釈・文法注

  1. 3.43.3ἐξ ὑπερδεξίου — 空間的な「上流から」あるいは「高いところから」を意味し、ここでは川の流れの上流側(渡河地点より上流)を指す。流れの勢いを大ぶりの小舟(λέμβοι)が受けて、その下流側(ὑπὸ τούτους)の軽快なくり舟(μονόξυλα)を保護する配置を説明している。
  2. 3.43.4ἑνὸς ἀνδρὸς ἐξ ἑκατέρου τοῦ μέρους τῆς πρύμνης οἰακίζοντος — 属格絶対(独立分詞構文)。`ἑνὸς ἀνδρὸς` が分詞 `οἰακίζοντος` の意味上の主語。「船尾(πρύμνης)の両側(ἐξ ἑκατέρου τοῦ μέρους)から、それぞれ一人の男が[馬を]誘導・制御しながら」の意。
  3. 3.43.8ἦν τὸ γινόμενον ἐκπληκτικὸν καὶ παραστατικὸν ἀγωνίας — 複数の属格絶対(`τῶν δὲ στρατοπέδων... παρεστώτων` など)による長い状況描写ののち、この主節に回帰する。`παραστατικόν` は「引き起こす」「表現する」の意で、目的格的属格 `ἀγωνίας`(不安、緊張、苦闘)を伴い、「極度の緊張を呼び起こすものであった」となる。

この箇所を引用する

ポリュビオス, 歴史 §3.43.1-3.43.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0543.tlg001.humanitext-grc2:3.43.1-3.43.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。