§18.32.1ποιοῦσι Ῥωμαῖοι νῦν.
まさにローマ人が今行っていることである。
οὐκέτι γὰρ ἐκ τοῦ λόγου δεῖ τεκμαίρεσθαι τὸ νυνὶ λεγόμενον ὑφʼ ἡμῶν, ἀλλʼ ἐκ τῶν ἤδη γεγονότων.
もはや我々の今の主張を論理から推し量る必要はなく、すでに起こった事実に即して判断すべきだからである。
§18.32.2οὐ γὰρ ἐξισώσαντες τὴν παράταξιν πᾶσιν ἅμα συμβάλλουσι τοῖς στρατοπέδοις μετωπηδὸν πρὸς τὰς φάλαγγας, ἀλλὰ τὰ μὲν ἐφεδρεύει τῶν μερῶν αὐτοῖς, τὰ δὲ συμμίσγει τοῖς πολεμίοις.
なぜなら彼らは、戦列を一様にして、全軍をもって一度にファランクスに正面から衝突するのではなく、部隊の一部を予備として控えさせ、他の部分を敵と交戦させるからである。
§18.32.3λοιπόν, ἄν τʼ ἐκπιέσωσιν οἱ φαλαγγῖται τοὺς καθʼ αὑτοὺς προσβάλλοντες ἄν τʼ ἐκπιεσθῶσιν ὑπὸ τούτων, λέλυται τὸ τῆς φάλαγγος ἴδιον·
その結果、ファランクスの兵士たちが目の前の敵を攻撃して圧迫しようと、あるいは逆に敵によって圧迫されようと、ファランクス特有の強みは失われる。
§18.32.4ἢ γὰρ ἑπόμενοι τοῖς ὑποχωροῦσιν ἢ φεύγοντες τοὺς προσκειμένους ἀπολείπουσι τὰ λοιπὰ μέρη τῆς οἰκείας δυνάμεως, §18.32.5οὗ γενομένου δέδοται τοῖς ἐφεδρεύουσι τῶν πολεμίων διάστημα καὶ τόπος, ὃν οὗτοι κατεῖχον, πρὸς τὸ μηκέτι κατὰ πρόσωπον ὁρμᾶν, ἀλλὰ παρεισπεσόντας πλαγίους παρίστασθαι καὶ κατὰ νώτου τοῖς φαλαγγίταις.
なぜなら彼らは、後退する敵を追撃するか、あるいは追撃してくる敵から逃れるかして、自軍の他の部分を取り残してしまうからである、そうすると、敵の予備兵力に対し、かつてファランクスが占めていた隙間や空間が与えられ、もはや正面から突撃するのではなく、その隙間に侵入してファランクスの側面や背後に回ることが可能になる。
§18.32.6ὅταν δὲ τοὺς μὲν τῆς φάλαγγος καιροὺς καὶ τὰ προτερήματα ῥᾴδιον ᾖ φυλάξασθαι, τοὺς δὲ κατὰ τῆς φάλαγγος ἀδύνατον, πῶς οὐ μεγάλην εἰκὸς εἶναι τὴν διαφορὰν ἐπὶ τῆς ἀληθείας τῶν προειρημένων;
しかし、ファランクスに有利な好機や利点を警戒することは容易であるのに対し、ファランクスに不利な状況を避けることは不可能であるとすれば、実際の戦いにおいて上述の違いが極めて大きくなるのは当然ではないだろうか。
§18.32.7καὶ μὴν πορευθῆναι διὰ τόπων παντοδαπῶν ἀναγκαῖον τοὺς χρωμένους φάλαγγι καὶ καταστρατοπεδεῦσαι, ἔτι δὲ τόπους εὐκαίρους προκαταλαβέσθαι καὶ πολιορκῆσαί τινας καὶ πολιορκηθῆναι καὶ παραδόξοις ἐπιφανείαις περιπεσεῖν·
さらに、ファランクスを用いる者たちにとっても、様々な種類の地形を通って行軍し、陣を張り、また有利な場所をあらかじめ占拠し、あるいはある人々を包囲攻撃し、または自ら包囲され、予期せぬ敵の出現に遭遇することは避けられない。
§18.32.8ἅπαντα γὰρ ταῦτʼ ἐστὶ πολέμου μέρη καὶ ῥοπὰς ποιεῖ πρὸς τὸ νικᾶν, ποτὲ μὲν ὁλοσχερεῖς, ποτὲ δὲ μεγάλας.
なぜなら、これらすべては戦争を構成する要素であり、時には決定的であり、時には重大な勝利への傾きをもたらすからである。
§18.32.9ἐν οἷς πᾶσιν ἡ μὲν Μακεδόνων ἐστὶ σύνταξις δύσχρηστος, ποτὲ δʼ ἄχρηστος, διὰ τὸ μὴ δύνασθαι τὸν φαλαγγίτην μήτε κατὰ τάγμα μήτε κατʼ ἄνδρα παρέχεσθαι χρείαν, ἡ δὲ Ῥωμαίων εὔχρηστος·
これらすべての状況において、マケドニア人の隊形は使いにくく、時には全く役に立たない。 それは、ファランクスの兵士が部隊単位でも、個人単位でも、その能力を発揮することができないからである。 これに対して、ローマ人の隊形は極めて使いやすい。
§18.32.10πᾶς γὰρ Ῥωμαῖος, ὅταν ἅπαξ καθοπλισθεὶς ὁρμήσῃ πρὸς τὴν χρείαν, ὁμοίως ἥρμοσται πρὸς πάντα τόπον καὶ καιρὸν καὶ πρὸς πᾶσαν ἐπιφάνειαν.
なぜなら、すべてのローマ兵は、一度武装を整えて実戦に向かえば、あらゆる場所、時、そしていかなる敵の出現に対しても同様に適応するからである。
§18.32.11καὶ μὴν ἕτοιμός ἐστι καὶ τὴν αὐτὴν ἔχει διάθεσιν, ἄν τε μετὰ πάντων δέῃ κινδυνεύειν ἄν τε μετὰ μέρους ἄν τε κατὰ σημαίαν ἄν τε καὶ κατʼ ἄνδρα.
その上、彼は、全員とともに危険に立ち向かうべき時も、一部の部隊とともに立ち向かうべき時も、あるいは中隊単位でも、個人単位でも、常に同じ覚悟を持ち準備ができている。
§18.32.12διὸ καὶ παρὰ πολὺ τῆς κατὰ μέρος εὐχρηστίας διαφερούσης, παρὰ πολὺ καὶ τὰ τέλη συνεξακολουθεῖ ταῖς Ῥωμαίων προθέσεσι μᾶλλον ἢ ταῖς τῶν ἄλλων.
それゆえ、個別的な実用性において大きな違いがあるために、戦闘の結果もまた、他国の人々の意図する計画よりも、ローマ人の意図する計画に沿って大きく従うことになるのである。
§18.32.13περὶ μὲν οὖν τούτων ἀναγκαῖον ἡγησάμην εἶναι τὸ διὰ πλειόνων ποιήσασθαι μνήμην διὰ τὸ καὶ παρʼ αὐτὸν τὸν καιρὸν πολλοὺς τῶν Ἑλλήνων διαλαμβάνειν, ὅτε Μακεδόνες ἡττήθησαν, ἀπίστῳ τὸ γεγονὸς ἐοικέναι, καὶ μετὰ ταῦτα πολλοὺς διαπορήσειν διὰ τί καὶ πῶς λείπεται τὸ σύνταγμα τῆς φάλαγγος ὑπὸ τοῦ Ῥωμαίων καθοπλισμοῦ.
それゆえ、これらの点については、より詳しく言及しておくことが必要であると考えた。 なぜなら、マケドニア人が敗北したまさにその時、多くのギリシア人がその出来事を信じがたいことだと考えていたからであり、また今後も多くの者が、なぜ、それからどのようにしてファランクスの隊形がローマの兵装に劣るのかについて、疑問を持ち続けるであろうからである。