Humanitext Reader

ポリュビオス · 歴史 §10.17.1-10.17.16

戦利品分配の意義と新カルタゴ捕虜の処遇

663 / 1311 箇所 · ギリシア語

要旨

スキピオは略奪品の平等な配分が秩序維持に不可欠であることを説き、カルタゴ・ノヴァ占領後に捕らえた市民を解放する一方、職人や頑健な若者をそれぞれ公有奴隷や水兵として組織し、自由を条件に忠誠を求めた。

§10.17.1λιστα τοὺς ἄλλους εἴωθε βλάπτειν.
これ(=戦利品配分の不平等による陣形離脱)は、何よりも他国の人々を害するのが常である。
ἐπειδὴ γὰρ οἱ πλεῖστοι τῶν ἀνθρώπων κακοπαθοῦσι καὶ κινδυνεύουσι τοῦ κέρδους ἕνεκεν, φανερὸν ὡς, ὅταν ὁ καιρὸς οὗτος ὑποπέσῃ, δυσχερῶς εἰκὸς ἀπέχεσθαι τοὺς ἐν ταῖς ἐφεδρείαις ἢ στρατοπεδείαις ἀπολειπομένους διὰ τὸ [τοὺς] παρὰ τοῖς πλείστοις πᾶν τὸ ληφθὲν εἶναι τοῦ κυριεύσαντος·
なぜなら、大部分の人々は利得のために苦労し、危険を冒すので、このような機会が不意に生じたとき、予備兵力として、あるいは陣営に残されている人々が略奪を思いとどまることは困難なことと思われるからである。 大多数の人々の間では、奪われたすべてのものが、それを手に入れた者のものとなるからである。
§10.17.2καὶ γὰρ ἂν ὅλως μόναρχος ἢ στρατηγὸς ἐπιμελὴς ἀναφέρειν εἰς τὸ κοινὸν ἐπιτάξῃ τὰς ὠφελείας, ὅμως τὰ δυνατὰ κρύπτεσθαι πάντες ἴδια νομίζουσι.
たとえ君主や指揮官が細心の注意を払って戦利品を共有財産に差し出すよう命じたとしても、それでもなお、隠すことができるものはすべて自分のものと見なすのである。
§10.17.3διὸ τῶν πολλῶν ὁρμώντων ἐπὶ τοῦτο τὸ μέρος οὐ δυνάμενοι κρατεῖν κινδυνεύουσι τοῖς ὅλοις·
それゆえ、多数の者がこの略奪へと殺到し、指揮官たちは彼らを抑えることができず、全体として危険に陥るのである。
§10.17.4καὶ πολλοὶ δή τινες κατορθώσαντες τὰς ἐπιβολάς, καὶ ποτὲ μὲν ἐπιπεσόντες ταῖς τῶν πολεμίων παρεμβολαῖς, ποτὲ δὲ καταλαβόμενοι πόλεις, οὐ μόνον ἐξέπεσον, ἀλλὰ καὶ τοῖς ὅλοις ἐσφάλησαν παρʼ οὐδὲν ἢ τὴν προειρημένην αἰτίαν.
そして、実に多くの者たちが、彼らの企てを成功させ、ある時は敵の陣営を襲撃し、またある時は都市を占領したにもかかわらず、前述の理由以外の何ものでもないことのために、敗退しただけでなく、全体的な破滅に至った。
§10.17.5διὸ δεῖ περὶ μηδὲν οὕτω σπουδάζειν καὶ προνοεῖσθαι τοὺς ἡγουμένους ὡς περὶ τοῦτο τὸ μέρος, ἵνα, καθʼ ὅσον ἐστὶ δυνατόν, ὑπάρχῃ παρὰ τοῖς πολλοῖς ἐλπὶς ὡς ἐξ ἴσου πᾶσι τῆς ὠφελείας οὔσης, ἐάν τις ὑποπίπτῃ τοιοῦτος καιρός.
それゆえ、指導者たちは、この戦利品配分の秩序維持ほど入念に気遣い、予見すべきことは何もない。 それは、可能な限り、そのような機会が不意に生じたとしても、戦利品がすべての人に平等に与えられるという期待が、兵士たちの間に存在するようするためである。
§10.17.6πλὴν οἱ μὲν χιλίαρχοι τότε περὶ τὴν τῶν λαφύρων ἦσαν οἰκονομίαν·
ともあれ、千人隊長たちはその時、戦利品の分配に従事していた。
ὁ δὲ στρατηγὸς τῶν Ῥωμαίων, ἐπεὶ συνήχθη τὸ τῶν αἰχμαλώτων πλῆθος, ὃ συνέβη γενέσθαι μικρῷ λεῖπον τῶν μυρίων, συνέταξε χωρισθῆναι πρῶτον μὲν τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας τε καὶ γυναῖκας καὶ τὰ τούτων τέκνα, δεύτερον δὲ τοὺς χειροτέχνας.
一方、ローマの将軍は、捕虜の群衆が集められると、それは一万人にわずかに及ばない数であったが、第一に市民の男女とその子供たちを、第二に職人たちを分けるよう命じた。
§10.17.7γενομένου δὲ τούτου, τοὺς μὲν πολιτικοὺς παρακαλέσας εὐνοεῖν Ῥωμαίοις καὶ μνημονεύειν τῆς εὐεργεσίας ἀπέλυσε πάντας ἐπὶ τὰς ἰδίας οἰκήσεις.
これが終わると、市民たちに対しては、ローマ人に好意を抱き、この恩義を心に留めるよう促した上で、彼ら全員をそれぞれの家に解放した。
§10.17.8οὗτοι μὲν οὖν ἅμα δακρύοντες καὶ χαίροντες ἐπὶ τῷ παραδόξῳ τῆς σωτηρίας, προσκυνήσαντες τὸν στρατηγὸν διελύθησαν·
そこで彼らは、予期せぬ救済に、泣くと同時に喜びながら、将軍を拝礼して立ち去っていった。
§10.17.9τοῖς δὲ χειροτέχναις κατὰ τὸ παρὸν εἶπε διότι δημόσιοι τῆς Ῥώμης εἰσί·
一方、職人たちに対しては、当面の間、彼らはローマの公有奴隷であると告げた。
παρασχομένοις δὲ τὴν εὔνοιαν καὶ προθυμίαν ἑκάστοις κατὰ τὰς αὑτῶν τέχνας ἐπηγγείλατο τὴν ἐλευθερίαν, κατὰ νοῦν χωρήσαντος τοῦ πρὸς τοὺς Καρχηδονίους πολέμου.
しかし、もし彼ら各自の技術に従って好意と熱意を示すならば、カルタゴとの戦争が思うように進んだ暁には、彼らに自由を約束した。
§10.17.10καὶ τούτους μὲν ἀπογράφεσθαι προσέταξε πρὸς τὸν ταμίαν, συστήσας Ῥωμαϊκὸν ἐπιμελητὴν κατὰ τριάκοντα·
そして、彼らを財務官のもとに登録するよう命じ、彼ら30人ごとに一人のローマ人監督官を配置した。
τὸ γὰρ πᾶν πλῆθος ἐγένετο τούτων περὶ δισχιλίους.
なぜなら、彼らの総数は約2000人であったからである。
§10.17.11ἐκ δὲ τῶν λοιπῶν αἰχμαλώτων ἐκλέξας τοὺς εὐρωστοτάτους καὶ τοῖς εἴδεσι καὶ ταῖς ἡλικίαις ἀκμαιοτάτους προσέμιξε τοῖς αὑτοῦ πληρώμασι,
残りの捕虜の中から、最も頑健で、体格も年齢も最盛期にある者たちを選び出し、自身の船の乗組員に加えた。
§10.17.12καὶ ποιήσας ἡμιολίους τοὺς πάντας ναύτας ἢ πρόσθεν συνεπλήρωσε καὶ τὰς αἰχμαλώτους νῆας, ὥστε τοὺς ἄνδρας ἑκάστῳ σκάφει βραχύ τι λείπειν τοῦ διπλασίους εἶναι τοὺς ὑπάρχοντας τῶν προγενομένων·
そして水兵全体の数を以前の1.5倍に増やした上で、鹵獲した船にも乗組員を補充した。 その結果、各船の乗組員数は、以前の数に比べて、現有数がほぼ2倍に達するほどになった。
§10.17.13αἱ μὲν γὰρ αἰχμάλωτοι νῆες ἦσαν ὀκτωκαίδεκα τὸν ἀριθμόν, αἱ δʼ ἐξ ἀρχῆς πέντε καὶ τριάκοντα.
というのも、鹵獲された船は数において18隻であり、もともとあった船は35隻であったからである。
§10.17.14παραπλησίως δὲ καὶ τούτοις ἐπηγγείλατο τὴν ἐλευθερίαν, παρασχομένοις τὴν αὑτῶν εὔνοιαν καὶ προθυμίαν, ἐπειδὰν κρατήσωσι τῷ πολέμῳ τῶν Καρχηδονίων.
そして彼らに対しても同様に、カルタゴ人との戦争に勝利したときには、彼らが好意と熱意を示すことを条件に、自由を約束した。
§10.17.15τοῦτον δὲ χειρίσας τὸν τρόπον τὰ κατὰ τοὺς αἰχμαλώτους μεγάλην μὲν εὔνοιαν καὶ πίστιν ἐνειργάσατο τοῖς πολιτικοῖς καὶ πρὸς αὑτὸν καὶ πρὸς τὰ κοινὰ πράγματα, μεγάλην δὲ προθυμίαν τοῖς χειροτέχναις διὰ τὴν ἐλπίδα τῆς ἐλευθερίας.
このようにして捕虜に関する事柄を処理したことで、将軍は市民たちの間には、自身に対しても、また国家事業に対しても、大きな好意と信頼を植え付け、職人たちには、自由への希望によって、大きな熱意を抱かせた。
§10.17.16ἡμιόλιον δὲ ποιήσας τὸ ναυτικὸν ἐκ τοῦ καιροῦ διὰ τὴν αὑτοῦ πρόνοιαν
そして、自身の先見の明によって、その好機から海軍力を1.5倍にしたことで……

語釈・文法注

  1. 10.17.1διὰ τὸ [τοὺς] παρὰ τοῖς πλείστοις πᾶν τὸ ληφθὲν εἶναι τοῦ κυριεύσαντος — διὰ τό に導かれる対格不定詞構文。不定詞 εἶναι の意味上の主語は対格の πᾶν τὸ ληφθέν(奪われたすべてのもの)であり、属格 τοῦ κυριεύσαντος(それを支配した者、占有した者)は所有を表す属格(「〜の所有となる」)。παρὰ τοῖς πλείστοις は「大部分の他国の人々の習慣においては」を意味し、ローマの特有の組織的な戦利品分配法と他国の対比を示している。
  2. 10.17.9παρασχομένοις δὲ τὴν εὔνοιαν καὶ προθυμίαν ἑκάστοις — 与格分詞 παρασχομένοις は、主動詞 ἐπηγγείλατο(約束した)の与格目的語である τοῖς δὲ χειροτέχναις および同格の ἑκάστοις(各自)を修飾し、同時に条件(「もし彼らが〜を示すならば」)を表している。この条件節の機能は、後続の独立分詞構文 κατὰ νοῦν χωρήσαντος τοῦ ... πολέμου(戦争が順調に進むならば)というもう一つの条件と呼応している。
  3. 10.17.12βραχύ τι λείπειν τοῦ διπλασίους εἶναι τοὺς ὑπάρχοντας τῶν προγενομένων — 比較・欠如を表す動詞 λείπειν(欠けている、足りない)が、属格不定詞 τοῦ ... εἶναι を補語として取っている構造。βραχύ τι λείπειν τοῦ... は「〜からわずかに欠けている」すなわち「ほぼ〜に達する」を意味する。不定詞 εἶναι の主語は τοὺς ὑπάρχοντας(現有の漕ぎ手)であり、τῶν προγενομένων(以前の漕ぎ手)は比較の属格で、現有の漕ぎ手数が以前の数のほぼ二倍に達したことを示している。

この箇所を引用する

ポリュビオス, 歴史 §10.17.1-10.17.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0543.tlg001.humanitext-grc2:10.17.1-10.17.16

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。