Humanitext Reader

アリストテレス · アリストテレス的分類集 §A.7_col2-A.8_col2

五つの国制と正義および学問の分類

2 / 19 箇所 · ギリシア語

要旨

国制、正義、および科学(知識)の多角的な定義と、その精緻な三部門または五部門への分類について、具体的な事例を挙げながら記述されている。

§A.7_col2## ἡ πολιτεία.
## 国制。
διαιρεῖται ἡ πολιτεία εἰς πέντε.
国制は五つに区分される。
ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν δημοκρατία, ἓν δὲ ἀριστοκρατία, ἓν δὲ ὀλιγαρχία, ἓν δὲ τυραννίς, ἓν δε βασιλεία.
なぜなら、そのうちの一つは民主政、一つは貴族政、一つは寡頭政、一つは僭主政、一つは君主政(王政)だからである。
ἔστι δὲ ἡ μὲν δημοκρατία, ἐν ᾗ τὸ πλῆθος τῆς πόλεως κυριεύει, ἀριστοκρατεία δέ, ἐν ᾗ οἱ κράτιστοι ἡγοῦνται μήτε διὰ γένος μήτε διὰ πλοῦτον ἀλλὰ δι’ ἀρετήν· ἡ δὲ ὀλιγαρχία, ἐν ᾗ τὰ τιμήματα μεγάλα ποιήσαντες ἀπὸ τούτων πολιτεύονταί τινες ἢ δι’ ἑταιρίαν βιασάμενοι τὸ πλῆθος τὴν πόλιν διοικοῦσι· τυραννὶς δέ, ἐν ᾗ παρακρουσάμενός τις τὸ πλῆθος ἢ βιασάμενος τὴν πόλιν διοικεῖ· βασιλεία δέ, ὅταν ἢ κατὰ νόμον ἢ κατὰ γένος βασιλεὺς τὰ πράγματα διοικῇ τῆς πόλεως·
そして、民主政とは、ポリスの民衆が支配権を握るものであり、貴族政とは、血統や富によってではなく徳によって最善の者たちが指導するものであり、寡頭政とは、財産評価額を高く設定して、これらに基づいてある人々が国政に携わるか、あるいは結託によって民衆を強制し、ポリスを管理するものであり、僭主政とは、誰かが民衆を欺くか、あるいは強制を加えてポリスを管理するものであり、君主政とは、法律か血統のいずれかに基づいて、王がポリスの諸事を管理するときである。
τῆς πολιτείας ἄρα τὸ μέν ἐστι δημοκρατία, τὸ δὲ ἀριστοκρα τία, τὸ δὲ ὀλιγαρχία, τὸ δὲ τυραννίς, τὸ δὲ βασιλεία.
したがって、国制のうち、あるものは民主政、あるものは貴族政、あるものは寡頭政、あるものは僭主政、あるものは君主政である。
§A.4_col1## ἡ δικαιοσύνη.
## 正義。
τῆς δὲ δικαιοσύνης ἐστὶν εἴδη τρία·
正義には三つの種類がある。
ἡ μὲν γὰρ αὐτῆς ἐστι περὶ θεούς, ἡ δὲ περὶ ἀνθρώπους, ἡ δὲ περὶ τοὺς ἀποιχομένους.
すなわち、そのうちのあるものは神々に関するものであり、あるものは人間に関するものであり、あるものは去りし人々(死者)に関するものである。
οἱ μὲν γὰρ θύοντες κατὰ νόμους καὶ τῶν ἱερῶν ἐπιμελούμενοι δῆλον ὅτι περὶ θεοὺς εὐσεβοῦσιν· οἱ δὲ δάνεια ἀποδιδόντες καὶ παρακαταθήκας δικαιοπραγοῦσι περὶ ἀνθρώπους· οἱ δὲ τῶν μνημείων ἐπιμελούμενοι δῆλον ὅτι περὶ τοὺς ἀποιχομένους.
なぜなら、法律に従って犠牲を捧げ、神聖な事柄(祭儀)を世話する人々は、明らかに神々に対して敬虔である(からであり)、また、借入金を返済し、寄託物を返還する人々は、人間に対して正しい行いをしている(からであり)、また、墓石を世話する人々は、明らかに去りし人々に対して[正しい行いをしているからである]。
τῆς ἄρα δικαιοσύνης ἡ μὲν πρὸς τοὺς θεούς ἐστιν, ἡ δὲ περὶ ἀνθρώπους, ἡ δὲ περὶ τοὺς ἀποιχομένους.
したがって、正義のうち、あるものは神々に対するものであり、あるものは人間に関するものであり、あるものは去りし人々に関するものである。
§A.4_col2## ἡ δικαιοσύνη.
## 正義。
διαιρεῖται ἡ δικαιοσύνη εἰς τρία·
正義は三つに区分される。
ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν πρὸς τὸν θεόν, ἓν δὲ πρὸς τοὺς ἀνθρώπους, ἓν δὲ πρὸς τοὺς ἀποιχομένους.
なぜなら、そのうちの一つは神に対するもの、一つは人間に対するもの、一つは去りし人々に対するものだからである。
ἔστι δὲ ἡ μὲν πρὸς τὸν θεὸν δικαιοσύνη μετ’ εὐσεβείας εὐχαριστία καὶ τὰς αὐτοῦ ἐκπληροῦν ἐντολάς, ἡ δὲ πρὸς τοὺς ἀνθρώπους περὶ τὰ συμβόλαια εὐνομία καὶ περὶ τὰ ἄλλα νομιζόμενα δίκαια, ἡ δὲ πρὸς τοὺς ἀποιχομένους δικαιοσύνη ἐστὶ θάπτειν καὶ τὰ ἄλλα ἐπιφέρειν.
そして、神に対する正義とは、敬虔さを伴う感謝(の念)であり、その(神の)命令を果たすことであり、人間に対するものは、契約に関する法秩序の遵守であり、その他の慣習的に正しいとされる事柄に関するものであり、去りし人々に対する正義とは、埋葬すること、およびその他の[なされるべき]儀礼をもたらすこと(行うこと)である。
τῆς δικαιοσύνης ἄρα ἐστὶν ἓν μὲν πρὸς τὸν θεόν, ἓν δὲ πρὸς τοὺς ἀνθρώπους, ἓν δὲ πρὸς τοὺς ἀποιχομένους.
したがって、正義のうち、一つは神に対するもの、一つは人間に対するもの、一つは去りし人々に対するものである。
§A.5_col1## ἡ έπιστήμη.
## 知識。
τῆς ἐπιστήμης ἐστὶν εἴδη τρία·
知識には三つの種類がある。
τὸ μὲν γάρ ἐστι πρακτικόν, τὸ δὲ ποιητικόν, τὸ δὲ θεωρητικόν.
すなわち、あるものは実践的、他は制作的、他は理論的であるからである。
ἡ μὲν οἰκοδομικὴ καὶ ναυπηγικὴ ποιητικαί εἰσιν·
そこで、建築術や造船術は制作的なものである。
ἔστι γὰρ αὐτῶν ἰδεῖν ἔργον πεποιημένον.
なぜなら、それらの(制作された)結果としての作品を目にすることができるからである。
πολιτικὴ δὲ καὶ αὐλητικὴ καὶ κιθαριστικὴ καὶ αἱ τοιαῦται πρακτικαί·
また、政治術、笛吹き術、竪琴演奏術、およびこれらに類するものは実践的なものである。
οὐ γὰρ ἔστιν ἰδεῖν ἔργον αὐτῶν πεποιημένον, ἀλλὰ πράττουσί τι·
なぜなら、それらの結果としての作品を目にすることはできず、むしろ何かを行うからである。
ὁ μὲν γὰρ αὐλεῖ καὶ κιθαρίζει, ὁ δὲ πολιτεύεται.
というのも、ある者は笛を吹き、竪琴を弾き、他方は国政に携わるからである。
ἡ δὲ γεωμετρικὴ καὶ ἁρμονικὴ καὶ ἀστρολογικὴ θεωρητικαί·
また、幾何学、調和論(音楽理論)、天文学は理論的なものである。
οὔτε γὰρ πράττουσιν οὔτε ποιοῦσιν οὐδέν·
なぜなら、それらは何も行わず、何も制作もしないからである。
ἀλλ’ ὁ μὲν γεωμέτρης θεωρεῖ, πῶς πρὸς ἀλλήλας ἔχουσιν αἱ γραμμαί, ὁ δὲ ἁρμονικὸς τοὺς φθόγγους, ὁ δὲ ἀστρολογικὸς τὰ ἄστρα καὶ τὸν κόσμον.
むしろ、幾何学者は諸々の線が互いにどのような関係にあるかを観察し、音楽家は音(の響き)を、天文学者は星々と宇宙を観察するのである。
τῶν ἄρα ἐπιστημῶν αἱ μέν εἰσι θεωρητικαί, αἱ δὲ πρακτικαί, αἱ δὲ ποιητικαί.
したがって、諸々の知識のうち、あるものは理論的、あるものは実践的、あるものは制作的である。
§A.8_col2## ἡ έπιστήμη.
## 知識。
διαιρεῖται ἡ ἐπιστήμη εἰς τρία·
知識は三つに区分される。
ἔστι γὰρ αὐτῆς τὸ μὲν θεωρητικόν, τὸ δὲ ποιητικόν, τὸ δὲ πρακτικόν.
なぜなら、そのうちのあるものは理論的、あるものは制作的、あるものは実践的だからである。
ἔστι δὲ ἡ μὲν θεωρητικὴ, 〈ἧς〉 τὸ κεφάλαιον θεωρία [δὲ] ἐστίν, οἷον ἡ γεωμετρικὴ καὶ ἀριθμητικὴ καὶ ἁρμονικὴ καὶ αἱ τοιαῦται· ἡ δὲ ποιητική, ἧς τὸ κεφάλαιόν ἐστιν ἔργου συντελεστικὸν, οἷον οἰκοδομικὴ καὶ ἀνδριαντοποιητικὴ καὶ ἄλλαι τοιαῦται· ἡ δὲ πρακτική, ἧς τὸ κεφάλαιόν ἐστι πρᾶξις, οἷον ἰατρικὴ καὶ στρατηγικὴ καὶ πολιτικὴ καὶ ἄλλαι τοιαῦται.
そして、理論的なものとは、その要点が観照であるものであり、例えば幾何学、算術、調和論、およびこれらに類するものであり、制作的なものとは、その要点が作品の完成をもたらすものであるものであり、例えば建築術、彫刻術、およびその他のこれらに類するものであり、実践的なものとは、その要点が行為(実践)であるものであり、例えば医術、将帥術、政治術、およびその他のこれらに類するものである。
τῆς ἐπιστήμης ἄρα ἡ μέν ἐστι θεωρητική, ἡ δὲ ποιητική, ἡ δὲ πρακτική.
したがって、知識のうち、あるものは理論的、あるものは制作的、あるものは実践的である。

語釈・文法注

  1. §A.7_col2τὰ τιμήματα μεγάλα ποιήσαντες ἀπὸ τούτων πολιτεύονταί τινες — 主格分詞 "ποιήσαντες" は条件あるいは手段を表し、「財産評価額("τιμήματα")を高く設定したうえで、それに基づき政治を行う」という、寡頭政を規定する状況を示している。
  2. §A.4_col1οἱ δὲ τῶν μνημείων ἐπιμελούμενοι δῆλον ὅτι περὶ τοὺς ἀποιχομένους — この節では主動詞が省略されている。前述の "δικαιοπραγοῦσι"(正しい行いをする)や "εὐσεβοῦσιν"(敬虔である)を文脈上補って解釈する。
  3. §A.4_col2τὰς αὐτοῦ ἐκπληροῦν ἐντολάς — 現在能動態不定詞 "ἐκπληροῦν" は、名詞 "εὐχαριστία"(感謝)と並列されることで、主格補語として名詞的に「神の命令を果たすこと」を意味している。
  4. §A.5_col1ἔστι γὰρ αὐτῶν ἰδεῖν ἔργον πεποιημένον — 非人称動詞 "ἔστι" は可能(〜できる)を意味し、不定詞 "ἰδεῖν" を導いて「それらの制作された結果としての作品(成果物)を目にすることが可能である」という構文を形成している。
  5. §A.8_col2ἔργου συντελεστικόν — 属格 "ἔργου" は形容詞 "συντελεστικόν"(完成に寄与する、もたらす)に係る目的語的属格であり、「作品を完成させる性質の」という関係を表す。

この箇所を引用する

アリストテレス, アリストテレス的分類集 §A.7_col2-A.8_col2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0086.tlg048.humanitext-grc1:A.7_col2-A.8_col2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。