Humanitext Reader

アリストテレス · トポス論 §5.7#2

生成消滅の状態やイデアに基づく固有性の検討

53 / 94 箇所 · ギリシア語

要旨

等しく関係するものども、存在・生成・消滅の状態に従うものども、および事物のイデアに基づく固有性の吟味方法と、それらを用いた論破と立証のトポスが説明される。

§5.7#2αὐτῶν εἶναι, οὐκ ἔστι δ᾿ ἴδιον φρονήσεως τὸ ἐπιστήμην εἶναι καλοῦ, οὐκ ἂν εἴη ἴδιον φρονήσεως τὸ ἐπιστήμην εἶναι αἰσχροῦ.
それらの認識であることにおいて(等しく関係しているが)、『美の認識であること』が『思慮』の固有性ではないので、『醜の認識であること』も『思慮』の固有性ではないだろう。
Εἰ δ᾿ ἔστιν ἴδιον φρονήσεως τὸ ἐπιστήμην εἶναι καλοῦ, οὐκ ἂν εἴη ἴδιον αὐτῆς τὸ ἐπιστήμην εἶναι αἰσχροῦ·
他方、もし『美の認識であること』が『思慮』の固有性であるならば、『醜の認識であること』はそれの固有性ではないだろう。
ἀδύνατον γὰρ εἶναι τὸ αὐτὸ πλειόνων ἴδιον.
なぜなら、同じものが複数のものの固有性であることは不可能だからである。
Κατασκευάζοντι δὲ οὐδὲν οὗτος ὁ τόπος ἐστὶ χρήσιμος·
しかし、立証する側にとっては、このトポスは全く役に立たない。
τὸ γὰρ ὡσαύτως ἔχον ἓν πρὸς πλείω συγκρίνεται.
なぜなら、等しく関係するものは、一なるものが複数のものに対して比較されるからである。
Ἔπειτ᾿ ἀνασκευάζοντα μὲν εἰ τὸ κατὰ τὸ εἶναι λεγόμενον μή ἐστι τοῦ κατὰ τὸ εἶναι λεγομένου ἴδιον·
次に、論破する側にとっては、存在することに従って言われることが、存在することに従って言われることの固有性でないかどうかを見るべきである。
οὐδὲ γὰρ τὸ φθείρεσθαι τοῦ κατὰ τὸ φθείρεσθαι, οὐδὲ τὸ γίνεσθαι τοῦ κατὰ τὸ γίνεσθαι λεγομένου ἔσται ἴδιον.
なぜなら、その場合には、消滅することも消滅することに従って言われることの、また生成することも生成することに従って言われることの固有性ではないだろうからである。
Οἷον ἐπεὶ οὐκ ἔστιν ἀνθρώπου ἴδιον τὸ εἶναι ζῷον, οὐδ᾿ ἂν τοῦ ἄνθρωπον γίνεσθαι εἴη ἴδιον τὸ γίνεσθαι ζῷον· οὐδ᾿ ἂν τοῦ ἄνθρωπον φθείρεσθαι εἴη ἴδιον τὸ φθείρεσθαι ζῷον.
例えば、動物であることが人間の固有性ではないので、動物が生成することが、人間が生成することの固有性ではないだろうし、動物が消滅することが、人間が消滅することの固有性でもないだろう。
Τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον ληπτέον ἐστὶ καὶ ἐκ τοῦ γίνεσθαι πρὸς τὸ εἶναι καὶ φθείρεσθαι καὶ ἐκ τοῦ φθείρεσθαι πρὸς τὸ εἶναι καὶ πρὸς τὸ γίνεσθαι, καθάπερ εἴρηται νῦν ἐκ τοῦ εἶναι πρὸς τὸ γίνεσθαι καὶ φθείρεσθαι.
同様の方法で、生成することから存在することおよび消滅することに対しても、また消滅することから存在することおよび生成することに対しても、今存在することから生成することおよび消滅することに対して述べられたのと同様に取り上げるべきである。
Κατασκευάζοντα δὲ εἰ τοῦ κατὰ τὸ εἶναι τεταγμένου ἐστὶ τὸ κατ᾿ αὐτὸ τεταγμένον ἴδιον·
立証する側にとっては、存在することに従って配置されたものの固有性が、それ自体に従って配置されたものであるかどうかを見るべきである。
καὶ γὰρ τοῦ κατὰ τὸ γίνεσθαι λεγομένου ἔσται τὸ κατὰ τὸ γίνεσθαι λεγόμενον ἴδιον καὶ τοῦ κατὰ τὸ φθείρεσθαι τὸ κατὰ τοῦτο ἀποδιδόμενον.
なぜなら、その場合には、生成することに従って言われるものの固有性が、生成することに従って言われるものとなるだろうし、消滅することに従って言われるものの固有性が、これに従って付与されるものとなるだろうからである。
Οἷον ἐπεὶ τοῦ ἀνθρώπου ἐστὶν ἴδιον τὸ εἶναι βροτόν, καὶ τοῦ γίνεσθαι ἄνθρωπον εἴη ἂν ἴδιον τὸ γίνεσθαι βροτὸν καὶ τοῦ φθείρεσθαι ἄνθρωπον τὸ φθείρεσθαι βροτόν.
例えば、死すべきものであることが人間の固有性であるので、死すべきものが生成することが人間が生成することの固有性となるだろうし、死すべきものが消滅することが人間が消滅することの固有性となるだろう。
Τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον ληπτέον ἐστὶ καὶ ἐκ τοῦ γίνεσθαι καὶ φθείρεσθαι πρός τε τὸ εἶναι καὶ πρὸς τὰ ἐξ αὐτῶν, καθάπερ καὶ ἀνασκευάζοντι εἴρηται.
同様の方法で、生成することおよび消滅することから存在することに対しても、またそれらから生じるものに対しても、論破する側において述べられたのと同様に取り上げるべきである。
Ἔπειτ᾿ ἐπιβλέπειν ἐπὶ τὴν ἰδέαν τοῦ κειμένου, ἀνασκευάζοντα μὲν εἰ τῇ ἰδέᾳ μὴ ὑπάρχει, ἢ εἰ μὴ κατὰ τοῦτο καθ᾿ ὃ λέγεται τοῦτο οὗ τὸ ἴδιον ἀπεδόθη·
次に、提示されたもののイデアに目を向けるべきである。 論破する側にとっては、それがイデアに属していないか、あるいは、固有性が付与されたところのものがまさにそれとして言われるその側面において属していないかを見るべきである。
οὐ γὰρ ἔσται ἴδιον τὸ κείμενον εἶναι ἴδιον.
なぜなら、その場合には、固有性であると提示されたものは、固有性ではないだろうからである。
Οἷον ἐπεὶ αὐτοανθρώπῳ οὐχ ὑπάρχει τὸ ἠρεμεῖν, ᾗ ἄνθρωπός ἐστιν, ἀλλ᾿ ᾗ ἰδέα, οὐκ ἂν εἴη ἀνθρώπου ἴδιον τὸ ἠρεμεῖν.
例えば、静止していることが、『人間自体』に対して、人間である限りにおいて属しているのではなく、イデアである限りにおいて属しているので、静止していることは人間の固有性ではないだろう。
Κατασκευάζοντα δὲ εἰ τῇ ἰδέᾳ ὑπάρχει, καὶ κατὰ τοῦτο ὑπάρχει, ᾗ λέγεται κατ᾿ αὐτοῦ ἐκείνου οὗ κεῖται μὴ εἶναι ἴδιον·
立証する側にとっては、それがイデアに属しており、しかも、固有性でないと提示されているまさにそのものについて言われるその側面において属しているかどうかを見るべきである。
ἔσται γὰρ ἴδιον τὸ κείμενον μὴ εἶναι ἴδιον.
なぜなら、その場合には、固有性でないと提示されていたものが、固有性となるだろうからである。
Οἷον ἐπεὶ ὑπάρχει τῷ αὐτοζῴῳ τὸ ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος συγκεῖσθαι, καὶ ᾗ ζῷον αὐτῷ ὑπάρχει τοῦτο, εἴη ἂν ζῴου ἴδιον τὸ ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος συγκεῖσθαι.
例えば、魂と肉体から構成されていることが『動物自体』に属しており、かつ動物である限りにおいて属しているので、魂と肉体から構成されていることは動物の固有性となるだろう。

語釈・文法注

  1. §5.7#2ἀδύνατον γὰρ εἶναι τὸ αὐτὸ πλειόνων ἴδιον — ここでの「同じもの(τὸ αὐτὸ)」が「複数のもの(πλειόνων)」の固有性になり得ないとは、単一の「思慮」という規定が「美の認識であること」と「醜の認識であること」という異なる二つの規定の双方の固有性になることはできないという排他性を指す。
  2. §5.7#2τὸ κατὰ τὸ εἶναι λεγόμενον — 「存在(すること)に従って言われるもの」を指し、後続する「生成(すること)に従って」(κατὰ τὸ γίνεσθαι)や「消滅(すること)に従って」(κατὰ τὸ φθείρεσθαι)と対比される。事物の存在様態の区分に応じた属性のトポスを形成している。
  3. §5.7#2ἔσται γὰρ ἴδιον τὸ κείμενον μὴ εἶναι ἴδιον — 構造的に、`τὸ κείμενον μὴ εἶναι ἴδιον` 全体が「固有性でないと提示されていたもの」という名詞句(主語)を構成し、それが実際には `ἔσται ἴδιον`(固有性となるだろう)と主張される。対立者が否定した前提が、立証を通じてひっくり返る様を示す。

この箇所を引用する

アリストテレス, トポス論 §5.7#2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0086.tlg044.humanitext-grc1:5.7%232

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。