§5.4#2Ἔπειτ᾿ ἀνασκευάζοντα μὲν εἰ μὴ ἐνδέχεται ἅμα ὑπάρχειν τὸ ἴδιον, ἀλλ᾿ ἢ ὕστερον ἢ πρότερον ἢ οὗ τοὔνομα·
次に、論破する側にとっては、固有性が同時に属することがありえず、固有性または名称のいずれかが、他方よりも後か先であるかどうかを見るべきである。
οὐ γὰρ ἔσται ἴδιον τὸ κείμενον εἶναι ἴδιον, ἢ οὐδέποτε ἢ οὐκ ἀεί.
なぜなら、その場合には、固有性として設定されたものは、全く固有性ではないか、あるいは常に固有性であるわけではないからである。
Οἷον ἐπεὶ ἐνδέχεται καὶ πρότερόν τινι ὑπάρξαι καὶ ὕστερον τὸ βαδίζειν διὰ τῆς ἀγορᾶς ἢ τὸ ἄνθρωπος, οὐκ ἂν εἴη τὸ βαδίζειν διὰ τῆς ἀγορᾶς τοῦ ἀνθρώπου ἴδιον, ἢ οὐδέποτ᾿ ἢ οὐκ ἀεί.
例えば、「広場を歩くこと」は「人間」という名称よりも先にも後にもある人に属しうるので、「広場を歩くこと」は人間の固有性ではないだろう。 全く固有性ではないか、あるいは常に固有性であるわけではないからである。
Κατασκευάζοντα δὲ εἰ ἅμα ἐξ ἀνάγκης ἀεὶ ὑπάρχει, μήτε ὅρος ὂν μήτε διαφορά·
他方、立証する側にとっては、定義でも種差でもないのに、必然的に常に同時に属しているかどうかである。
ἔσται γὰρ ἴδιον τὸ κείμενον μὴ εἶναι ἴδιον.
なぜなら、その場合には固有性ではないと設定されていたものが固有性になるからである。
Οἷον ἐπεὶ τὸ ζῷον ἐπιστήμης δεκτικὸν ἅμα ἐξ ἀνάγκης ἀεὶ ὑπάρχει καὶ τὸ ἄνθρωπος, οὔτε διαφορὰ ὂν οὔθ᾿ ὅρος, εἴη ἂν τὸ ζῷον ἐπιστήμης δεκτικὸν τοῦ ἀνθρώπου ἴδιον.
例えば、「知識を受け入れうる動物」は定義でも種差でもないのに、「人間」と必然的に常に同時に属するので、「知識を受け入れうる動物」は人間の固有性だろう。
Ἔπειτ᾿ ἀνασκευάζοντα μὲν εἰ τῶν αὐτῶν, ᾗ ταὐτά ἐστι, μή ἐστι τὸ αὐτὸ ἴδιον·
次に、論破する側にとっては、同一のものについて、それらが同一である限りにおいて、同一の固有性が属していないかどうかである。
οὐ γὰρ ἔσται ἴδιον τὸ κείμενον εἶναι ἴδιον.
なぜなら、その場合には固有性として設定されたものは固有性ではないからである。
Οἷον ἐπεὶ οὐκ ἔστι διωκτοῦ τὸ φαίνεσθαί τισιν ἀγαθὸν ἴδιον, οὐδ᾿ ἂν αἱρετοῦ εἴη ἴδιον τὸ φαίνεσθαί τισιν ἀγαθόν·
例えば、「ある人々にとって善と見えること」が「追求されるべきもの」の固有性ではないので、「選択されるべきもの」の固有性でもないだろう。
ταὐτὸν γάρ ἐστι τὸ διωκτὸν καὶ τὸ αἱρετόν.
なぜなら、「追求されるべきもの」と「選択されるべきもの」は同一だからである。
Κατασκευάζοντα δ᾿ εἰ τοῦ αὐτοῦ, ᾗ ταὐτό ἐστι, ταὐτὸ ἴδιον·
他方、立証する側にとっては、同一のものについて、それらが同一である限りにおいて、同一の固有性が属しているかどうかである。
ἔσται γὰρ ἴδιον τὸ κείμενον μὴ εἶναι ἴδιον.
なぜなら、その場合には固有性ではないと設定されていたものが固有性になるからである。
Οἷον ἐπεὶ ἀνθρώπου, ᾗ ἄνθρωπός ἐστι, λέγεται ἴδιον τὸ τριμερῆ ψυχὴν ἔχειν, καὶ βροτοῦ, ᾗ βροτός ἐστιν, εἴη ἂν ἴδιον τὸ τριμερῆ ψυχὴν ἔχειν.
例えば、人間について、人間である限りにおいて、「三部分からなる魂を持つこと」が固有性と言われるので、朽ちるべき者について、朽ちるべき者である限りにおいて、「三部分からなる魂を持つこと」は固有性だろう。
Χρήσιμος δ᾿ ὁ τόπος οὗτος καὶ ἐπὶ τοῦ συμβεβηκότος·
このトポスは偶性についても有用である。
τοῖς γὰρ αὐτοῖς, ᾗ ταὐτά ἐστι, ταὐτὰ δεῖ ὑπάρχειν ἢ μὴ ὑπάρχειν.
なぜなら、同一のものには、それらが同一である限りにおいて、同じものが属するか、あるいは属さないべきだからである。
Ἔπειτ᾿ ἀνασκευάζοντα μὲν εἰ τῶν αὐτῶν τῷ εἴδει μὴ ταὐτὸν ἀεὶ τῷ εἴδει τὸ ἴδιόν ἐστιν·
次に、論破する側にとっては、種において同一のものについて、固有性もまた種において常に同一であるとは限らないかどうかである。
οὐδὲ γὰρ τοῦ εἰρημένου ἔσται ἴδιον τὸ κείμενον εἶναι ἴδιον.
なぜなら、その場合には、言われたものの固有性として設定されたものは固有性ではないからである。
Οἷον ἐπεὶ ταὐτόν ἐστι τῷ εἴδει ἄνθρωπος καὶ ἵππος, οὐκ ἀεὶ δὲ τοῦ ἵππου ἐστὶν ἴδιον τὸ ἑστάναι ὑφ᾿ αὑτοῦ, οὐκ ἂν εἴη τοῦ ἀνθρώπου ἴδιον τὸ κινεῖσθαι ὑφ᾿ αὑτοῦ·
例えば、「人間」と「馬」は種において同一であり、しかし「自己によって静止していること」は常に馬の固有性であるわけではないので、「自己によって運動していること」は人間の固有性ではないだろう。
ταὐτὸν γάρ ἐστι τῷ εἴδει τὸ κινεῖσθαι καὶ ἑστάναι ὑφ᾿ αὑτοῦ, ᾗ ζῷόν ἐστιν ἑκατέρῳ αὐτῶν τῷ συμβεβηκέναι.
なぜなら、「自己によって運動していること」と「自己によって静止していること」は、それら各々にとって動物であるという偶性において、種において同一だからである。
Κατασκευάζοντα δ᾿ εἰ τῶν αὐτῶν τῷ εἴδει ταὐτὸν ἀεὶ τὸ ἴδιον·
他方、立証する側にとっては、種において同一のものについて、固有性もまた種において常に同一であるかどうかである。
ἔσται γὰρ ἴδιον τὸ κείμενον μὴ εἶναι ἴδιον.
なぜなら、その場合には固有性ではないと設定されていたものが固有性になるからである。
Οἷον ἐπεὶ ἀνθρώπου ἐστὶν ἴδιον τὸ εἶναι πεζὸν δίπουν, καὶ ὄρνιθος ἂν εἴη ἴδιον τὸ εἶναι πτηνὸν δίπουν·
例えば、「人間」の固有性が「二足の歩行するもの」であるので、「鳥」の固有性は「二足の飛行するもの」だろう。
ἑκάτερον γὰρ τούτων ἐστὶ ταὐτὸν τῷ εἴδει, ᾗ τὰ μὲν ὡς ὑπὸ τὸ αὐτὸ γένος ἐστὶν εἴδη, ὑπὸ τὸ ζῷον ὄντα, τὰ δὲ ὡς γένους διαφοραί, τοῦ ζῴου.
なぜなら、これら各々は種において同一だからであり、一方は同じ類(すなわち動物)の下にある種であり、他方はその類(すなわち動物)の種差だからである。
Οὗτος δ᾿ ὁ τόπος ψευδής ἐστιν, ὅταν τὸ μὲν ἕτερον τῶν λεχθέντων ἑνί τινι μόνῳ ὑπάρχῃ εἴδει, τὸ δ᾿ ἕτερον πολλοῖς, καθάπερ τὸ πεζὸν τετράπουν.
ただし、このトポスは、言われたもののうち一方がただ一つの種にのみ属し、他方が多くの種に属する場合には誤りとなる。 例えば「四足の歩行するもの」のように。
Ἐπεὶ δὲ τὸ ταὐτὸν καὶ τὸ ἕτερον πολλαχῶς λέγεται, ἔργον ἐστὶ σοφιστικῶς λαμβάνοντι ἑνὸς ἀποδοῦναι καὶ μόνου τινὸς τὸ ἴδιον.
ところで、「同一」と「異なる」は多義的に言われるので、詭弁的に受け取る者に対して、ただ一つのもののみに固有性を提示することは困難な仕事である。
Τὸ γὰρ ὑπάρχον τινὶ ᾧ συμβέβηκέ τι, καὶ τῷ συμβεβηκότι ὑπάρξει λαμβανομένῳ μετὰ τοῦ ᾧ συμβέβηκεν, οἷον τὸ ὑπάρχον ἀνθρώπῳ καὶ λευκῷ ἀνθρώπῳ ὑπάρξει, ἂν ᾖ λευκὸς ἄνθρωπος, καὶ τὸ λευκῷ δὲ ἀνθρώπῳ ὑπάρχον καὶ ἀνθρώπῳ ὑπάρξει.
なぜなら、ある属性が属している対象に属するものは、その属性がそれが属している対象と共に受け取られる場合にも、その属性に属するからである。 例えば、人間に属するものは、白い人間が存在するなら、白い人間にも属するし、逆に白い人間に属するものも、人間に属する。
Διαβάλλοι δ᾿ ἄν τις τὰ πολλὰ τῶν ἰδίων, τὸ ὑποκείμενον ἄλλο μὲν καθ᾿ αὑτὸ ποιῶν ἄλλο δὲ μετὰ τοῦ συμβεβηκότος, οἷον ἄλλο μὲν ἄνθρωπον εἶναι λέγων ἄλλο δὲ λευκὸν ἄνθρωπον, ἔτι δὲ ἕτερον ποιῶν τὴν ἕξιν καὶ τὸ κατὰ τὴν ἕξιν λεγόμενον.
人々は、基体それ自体と、偶性を伴う基体とを異なるものとすることによって、多くの固有性を論駁することができる。 例えば、「人間」であることと「白い人間」であることを別のことと言い、さらに、「状態」と「その状態に応じて言われるもの」を異なるものとすることによってである。
Τὸ γὰρ τῇ ἕξει ὑπάρχον καὶ τῷ κατὰ τὴν ἕξιν λεγομένῳ ὑπάρξει, καὶ τὸ τῷ κατὰ τὴν ἕξιν λεγομένῳ ὑπάρχον καὶ τῇ ἕξει ὑπάρξει.
なぜなら、状態に属するものは状態に応じて言われるものにも属するし、また状態に応じて言われるものに属するものも状態に属するからである。
Οἷον ἐπεὶ ὁ ἐπιστήμων κατὰ τὴν ἐπιστήμην λέγεται διακεῖσθαι, οὐκ ἂν εἴη τῆς ἐπιστήμης ἴδιον τὸ ἀμετάπειστον ὑπὸ λόγου·
例えば、「知識を持つ者」は「知識」という状態に応じてそのような状態にあると言われるので、「議論によって説得されないこと」は知識の固有性ではないだろう。
καὶ γὰρ ὁ ἐπιστήμων ἔσται ἀμετάπειστος ὑπὸ λόγου.
なぜなら、知識を持つ者もまた、議論によって説得されないだろうからである。
Κατασκευάζοντα δὲ ῥητέον ὅτι οὐκ ἔστιν ἕτερον ἁπλῶς τὸ ᾧ συμβέβηκε καὶ τὸ συμβεβηκὸς μετὰ τοῦ ᾧ συμβέβηκε λαμβανόμενον, ἀλλ᾿ ἄλλο λέγεται τῷ ἕτερον εἶναι αὐτοῖς τὸ εἶναι·
他方、立証する側にとっては、属性が属する基体と、その属性が属する基体と共に受け取られたものとは、端的に異なるわけではなく、それらの「あること」が異なるという意味で異なると言われるにすぎないと主張すべきである。
οὐ ταὐτὸν γάρ ἐστιν ἀνθρώπῳ τε τὸ εἶναι ἀνθρώπῳ καὶ λευκῷ ἀνθρώπῳ τὸ εἶναι ἀνθρώπῳ λευκῷ.
なぜなら、人間にとって「人間であること」と、白い人間にとって「白い人間であること」とは同一ではないからである。
Ἔτι δὲ θεωρητέον ἐστὶ παρὰ τὰς πτώσεις, λέγοντα διότι οὔθ᾿ ὁ ἐπιστήμων ἔσται τὸ ἀμετάπειστον ὑπὸ λόγου ἀλλ᾿ ὁ ἀμετάπειστος ὑπὸ λόγου, οὔθ᾿ ἡ ἐπιστήμη τὸ ἀμετάπειστον ὑπὸ λόγου ἀλλ᾿ ἡ ἀμετάπειστος ὑπὸ λόγου·
さらに、格変化に則して観察すべきであり、「知識を持つ者」は「議論によって説得されないこと」ではなく「議論によって説得されない者」であり、また「知識」は「議論によって説得されないこと」ではなく「議論によって説得されない状態」であると言うべきである。
πρὸς γὰρ τὸν πάντως ἐνιστάμενον πάντως ἀντιτακτέον ἐστίν.
なぜなら、あらゆる手段で反対してくる者に対しては、あらゆる手段で対抗しなければならないからである。