§5.2#2Ἔπειτ᾿ ἀνασκευάζοντα μὲν εἰ πλεοναχῶς λέγεται τοῦτο οὗ τὸ ἴδιον ἀποδίδωσι, μὴ διώρισται δὲ τὸ τίνος αὐτῶν ἴδιον τίθησιν·
次に、論破する側にとっては、固有性を提示するその対象自体が多義的に語られており、それらのうちどれの固有性を設定しているかが区別されていないかどうかである。
οὐ γὰρ ἔσται καλῶς ἀποδεδομένον τὸ ἴδιον.
なぜなら、その場合、固有性は正しく提示されていることにはならないからである。
Δι᾿ ἃς δ᾿ αἰτίας, οὐκ ἄδηλόν ἐστιν ἐκ τῶν πρότερον εἰρημένων·
その理由は、先に述べられたことから明らかである。
τὰ γὰρ αὐτὰ συμβαίνειν ἀναγκαῖόν ἐστιν.
同じことが生じることが不可避だからである。
Οἷον ἐπεὶ τὸ ἐπίστασθαι τοῦτο πολλὰ σημαίνει (τὸ μὲν γὰρ ἐπιστήμην ἔχειν αὐτό, τὸ δ᾿ ἐπιστήμῃ χρῆσθαι αὐτό, τὸ δ᾿ ἐπιστήμην εἶναι αὐτοῦ, τὸ δ᾿ ἐπιστήμῃ χρῆσθαι αὐτοῦ), οὐκ ἂν εἴη τοῦ ἐπίστασθαι τοῦτο καλῶς ἴδιον ἀποδεδομένον μὴ διορισθέντος τοῦ τίνος τίθησιν αὐτῶν τὸ ἴδιον.
例えば、この「知ること」という表現が多くのことを意味するがゆえに(一つには、それ自体が知識を持っていること、他には、それ自体が知識を使用していること、さらに他には、それの知識が存在すること、そして他には、それの知識が使用されること)、それらのうちどれの固有性を設定しているかが区別されていないならば、「知ること」の固有性は正しく提示されていることにはならない。
Κατασκευάζοντα δὲ εἰ μὴ λέγεται πολλαχῶς τοῦτο οὗ τὸ ἴδιον τίθησιν, ἀλλ᾿ ἔστιν ἓν καὶ ἁπλοῦν·
他方、立証する側にとっては、固有性を設定する対象が多義的に語られておらず、一であり単純であるかどうかである。
ἔσται γὰρ καλῶς κατὰ τοῦτο κείμενον τὸ ἴδιον.
なぜなら、その場合には固有性はこの点において正しく設定されていることになるからである。
Οἷον ἐπεὶ ὁ ἄνθρωπος λέγεται ἕν, εἴη ἂν καλῶς κείμενον κατὰ τοῦ ἀνθρώπου ἴδιον τὸ ζῷον ἥμερον φύσει.
例えば、「人間」が一つの意味で語られるがゆえに、「本性上、穏和な動物」は人間について固有性として正しく設定されていることになる。
Ἔπειτ᾿ ἀνασκευάζοντα μὲν εἰ πλεονάκις εἴρηται τὸ αὐτὸ ἐν τῷ ἰδίῳ.
次に、論破する側にとっては、同じことが固有性の中に複数回語られているかどうかである。
Πολλάκις γὰρ λανθάνουσι τοῦτο ποιοῦντες καὶ ἐν τοῖς ἰδίοις, καθάπερ καὶ ἐν τοῖς ὅροις.
というのも、定義においてそうであるように、固有性においても人々はしばしば気づかずにこれを行ってしまうからである。
Οὐκ ἔσται δὲ καλῶς κείμενον τὸ τοῦτο πεπονθὸς ἴδιον·
この状態に陥った固有性は正しく設定されていることにはならない。
ταράττει γὰρ τὸν ἀκούοντα πλεονάκις λεχθέν· ἀσαφὲς οὖν ἀναγκαῖόν ἐστι γίνεσθαι, καὶ πρὸς τούτοις ἀδολεσχεῖν δοκοῦσιν.
なぜなら、複数回語られたことは聞く者を混乱させ、したがって不明瞭にならざるを得ないし、さらにそれに加えて、彼らは無駄な反復をしているように見えるからである。
Ἔσται δὲ συμπῖπτον τὸ πλεονάκις εἰπεῖν τὸ αὐτὸ κατὰ δύο τρόπους, καθ᾿ ἕνα μὲν ὅταν ὀνομάσῃ πλεονάκις τὸ αὐτό, καθάπερ εἴ τις ἴδιον ἀποδοίη πυρὸς σῶμα τὸ λεπτότατον τῶν σωμάτων (οὗτος γὰρ πλεονάκις εἴρηκε τὸ σῶμα), δεύτερον δ᾿ ἄν τις μεταλαμβάνῃ τοὺς λόγους ἀντὶ τῶν ὀνομάτων, καθάπερ εἴ τις ἀποδοίη γῆς ἴδιον οὐσία ἡ μάλιστα κατὰ φύσιν φερομένη τῶν σωμάτων εἰς τὸν κάτω τόπον, ἔπειτα μεταλάβοι ἀντὶ τῶν σωμάτων τὸ οὐσιῶν τοιωνδί·
同じことを複数回言うことが起こるのは二つの仕方による。 一つの仕方は、同じものを複数回名指すときである。 例えば、火の固有性として「諸物体のうちで最も希薄な物体」を提示する場合である(というのも、この人は「物体」を複数回口にしているからである)。 第二の仕方は、名の代わりに説明方式を入れ替える場合である。 例えば、大地の固有性を「諸物体のうちで本性上最も下方へと移動する実体」と提示したのちに、「諸物体」の代わりに「そのような種類の実体」を入れ替える場合である。
ἓν γὰρ καὶ ταὐτόν ἐστι σῶμα καὶ οὐσία τοιαδί.
というのも、「物体」と「そのような実体」とは一にして同一だからである。
Ἔσται γὰρ οὗτος τὸ οὐσία πλεονάκις εἰρηκώς, ὥστ᾿ οὐδέτερον ἂν εἴη καλῶς κείμενον τῶν ἰδίων.
その場合、この人は「実体」を複数回口にしたことになり、したがって、いずれの固有性も正しく設定されていることにはならない。
Κατασκευάζοντα δὲ εἰ μηδενὶ χρῆται πλεονάκις ὀνόματι τῷ αὐτῷ·
他方、立証する側にとっては、同じ名を複数回用いていないかどうかである。
ἔσται γὰρ κατὰ τοῦτο καλῶς ἀποδεδομένον τὸ ἴδιον.
なぜなら、その場合には固有性はこの点において正しく提示されていることになるからである。
Οἷον ἐπεὶ ὁ εἴπας ἀνθρώπου ἴδιον ζῷον ἐπιστήμης δεκτικὸν οὐ κέχρηται τῷ αὐτῷ πολλάκις ὀνόματι, εἴη ἂν κατὰ τοῦτο καλῶς ἀποδεδομένον τοῦ ἀνθρώπου τὸ ἴδον.
例えば、人間の固有性を「知識を受け入れうる動物」と言った人は、同じ名を複数回用いていないので、人間の固有性は、この点において正しく提示されていることになる。
Ἔπειτ᾿ ἀνασκευάζοντα μὲν εἰ τοιοῦτόν τι ἀποδέδωκεν ἐν τῷ ἰδίῳ ὄνομα, ὃ πᾶσιν ὑπάρχει.
次に、論破する側にとっては、すべてに属するような名を固有性の中に提示しているかどうかである。
Ἀχρεῖον γὰρ ἔσται τὸ μὴ χωρίζον ἀπό τινων, τὸ δ᾿ ἐν τοῖς ἰδίοις λεγόμενον χωρίζειν δεῖ, καθάπερ καὶ τὰ ἐν τοῖς ὅροις·
なぜなら、いくつかのものから区別しないものは無用であり、定義におけるものと同様に、固有性において語られるものは区別しなければならないからである。
οὔκουν ἔσται καλῶς κείμενον τὸ ἴδιον.
したがって、固有性は正しく設定されていることにはならない。
Οἷον ἐπεὶ ὁ θεὶς ἐπιστήμης ἴδιον ὑπόληψιν ἀμετάπειστον ὑπὸ λόγου, ἓν ὄν, τοιούτῳ τινὶ κέχρηται ἐν τῷ ἰδίῳ τῷ ἑνὶ ὃ πᾶσιν ὑπάρχει, οὐκ ἂν εἴη καλῶς κείμενον τὸ τῆς ἐπιστήμης ἴδιον.
例えば、知識の固有性を「ロゴスによって説得され得ない、一である判断」と規定した人は、固有性の中で「一であること」という、すべてに属するようなものを用いているがゆえに、その知識の固有性は正しく設定されていることにはならない。
Κατασκευάζοντα δὲ εἰ μηδενὶ κέχρηται κοινῷ, ἀλλ᾿ ἀπό τινος χωρίζοντι·
他方、立証する側にとっては、共通なものを一切用いず、何かから区別するものを用いているかどうかである。
ἔσται γὰρ καλῶς κείμενον κατὰ τοῦτο τὸ ἴδιον.
なぜなら、その場合には固有性はこの点において正しく設定されていることになるからである。
Οἷον ἐπεὶ ὁ εἴπας ζῴου ἴδιον τὸ ψυχὴν ἔχειν οὐδενὶ κέχρηται κοινῷ, εἴη ἂν κατὰ τοῦτο καλῶς κείμενον ζῴου ἴδιον τὸ ψυχὴν ἔχειν.
例えば、動物の固有性を「魂を持つこと」と言った人は、いかなる共通なものも用いていないので、「魂を持つこと」は動物の固有性としてこの点において正しく設定されていることになる。
Ἔπειτ᾿ ἀνασκευάζοντα μὲν εἰ πλείω ἴδια ἀποδίδωσι τοῦ αὐτοῦ, μὴ διορίσας ὅτι πλείω τίθησιν·
次に、論破する側にとっては、同じものに対して複数の固有性を提示しつつ、複数のものを設定していると区別していないかどうかである。
οὐ γὰρ ἔσται καλῶς κείμενον τὸ ἴδιον.
なぜなら、その場合には固有性は正しく設定されていることにはならないからである。
Καθάπερ γὰρ οὐδ᾿ ἐν τοῖς ὅροις δεῖ παρὰ τὸν δηλοῦντα λόγον τὴν οὐσίαν προσκεῖσθαί τι πλέον, οὕτως οὐδ᾿ ἐν τοῖς ἰδίοις παρὰ τὸν ποιοῦντα λόγον ἴδιον τὸ ῥηθὲν οὐδὲν προσαποδοτέον·
というのも、定義において本質を示す説明方式のほかに余計なものが付け加えられるべきではないのと同様に、固有性においても、語られたことを固有のものとする説明方式のほかに、さらにいかなるものも提示されるべきではないからである。
ἀχρεῖον γὰρ γίνεται τὸ τοιοῦτον.
なぜなら、そのようなものは無用になるからである。
Οἷον ἐπεὶ ὁ εἴπας ἴδιον πυρὸς σῶμα τὸ λεπτότατον καὶ κουφότατον πλείω ἀποδέδωκεν ἴδια (ἑκάτερον γὰρ κατὰ μόνου τοῦ πυρὸς ἀληθές ἐστιν εἰπεῖν), οὐκ ἂν εἴη καλῶς κείμενον ἴδιον πυρὸς σῶμα τὸ λεπτότατον καὶ κουφότατον.
例えば、火の固有性を「最も希薄で最も軽い物体」と言った人は、複数の固有性を提示している(というのも、それぞれが火だけについて言うことが真であるからである)。 したがって、「最も希薄で最も軽い物体」は火の固有性として正しく設定されていることにはならない。
Κατασκευάζοντα δ᾿ εἰ μὴ πλείω τοῦ αὐτοῦ τὰ ἴδια ἀποδέδωκεν, ἀλλ᾿ ἕν·
他方、立証する側にとっては、同じものについて複数の固有性を提示せず、ただ一つを提示しているかどうかである。
ἔσται γὰρ κατὰ τοῦτο καλῶς κείμενον τὸ ἴδιον.
なぜなら、その場合には固有性はこの点において正しく設定されていることになるからである。
Οἷον ἐπεὶ ὁ εἴπας ὑγροῦ ἴδιον σῶμα τὸ εἰς ἅπαν σχῆμα ἀγόμενον ἓν ἀποδέδωκε τὸ ἴδιον ἀλλ᾿ οὐ πλείω, εἴη ἂν κατὰ τοῦτο καλῶς κείμενον τὸ τοῦ ὑγροῦ ἴδιον.
例えば、液体の固有性を「あらゆる形に成形されうる物体」と言った人は、一つだけであって複数の固有性を提示していないので、これは液体の固有性としてこの点において正しく設定されていることになる。