§1.5Λεκτέον δὲ τί ὅρος, τί ἴδιον, τί γένος, τί συμβεβηκός.
定義とは何か、固有属性とは何か、類とは何か、偶性とは何かを述べねばならない。
Ἔστι δ᾿ ὅρος μὲν λόγος ὁ τὸ τί ἦν εἶναι σημαίνων.
そこで定義とは、本質を意味する言明(ロゴス)である。
Ἀποδίδοται δὲ ἢ λόγος ἀντ᾿ ὀνόματος ἢ λόγος ἀντὶ λόγου·
そしてそれは、名辞に代わる言明、あるいは言明に代わる言明として提示される。
δυνατὸν γὰρ καὶ τῶν ὑπὸ λόγου τινὰ σημαινομένων ὁρίσασθαι.
というのも、言明によって意味されるもののうちのあるものを定義することも可能だからである。
Ὅσοι δ᾿ ὁπωσοῦν ὀνόματι τὴν ἀπόδοσιν ποιοῦνται, δῆλον ὡς οὐκ ἀποδιδόασιν οὗτοι τὸν τοῦ πράγματος ὁρισμόν, ἐπειδὴ πᾶς ὁρισμὸς λόγος τίς ἐστιν.
しかし、どのようにであれ、名辞によって提示を行う人々が、事物の定義を提示していないことは明らかである。 なぜなら、すべての定義は一種の言明だからである。
Ὁρικὸν μέντοι καὶ τὸ τοιοῦτον θετέον, οἷον ὅτι καλόν ἐστι τὸ πρέπον.
しかしながら、例えば「適しているものが美である」というような事柄も、定義に関わるものとして位置づけねばならない。
Ὁμοίως δὲ καὶ τὸ πότερον ταὐτὸν αἴσθησις καὶ ἐπιστήμη ἢ ἕτερον·
同様に、感覚と科学は同じであるかそれとも異なるかという問題もそうである。
καὶ γὰρ περὶ τοὺς ὁρισμούς, πότερον ταὐτὸν ἢ ἕτερον, ἡ πλείστη γίνεται διατριβή.
なぜなら、定義に関する議論の大部分は、同じであるか異なるかということについてなされるからである。
Ἁπλῶς δὲ ὁρικὰ πάντα λεγέσθω τὰ ὑπὸ τὴν αὐτὴν ὄντα μέθοδον τοῖς ὁρισμοῖς.
端的に言えば、定義と同じ方法のもとにあるすべての事柄が、定義に関わるものと呼ばれてよい。
Ὅτι δὲ πάντα τὰ νῦν ῥηθέντα τοιαῦτ᾿ ἐστί, δῆλον ἐξ αὐτῶν.
今述べられたすべてのことがそのような性質のものであることは、それら自体から明らかである。
Δυνάμενοι γὰρ ὅτι ταὐτὸν καὶ ὅτι ἕτερον διαλέγεσθαι, τῷ αὐτῷ τρόπῳ καὶ πρὸς τοὺς ὁρισμοὺς ἐπιχειρεῖν εὐπορήσομεν·
なぜなら、同じであること、および異なることについて議論することができるならば、我々は同じ方法で定義に対しても議論を企てる手段を豊富に持つことになるからである。
δείξαντες γὰρ ὅτι οὐ ταὐτόν ἐστιν ἀνῃρηκότες ἐσόμεθα τὸν ὁρισμόν.
すなわち、同じではないことを示すことによって、我々は定義を覆したことになるからである。
Οὐ μὴν ἀντιστρέφει γε τὸ νῦν ῥηθέν·
もっとも、今述べられたことは逆には成り立たない。
οὐ γὰρ ἱκανὸν πρὸς τὸ κατασκευάσαι τὸν ὁρισμὸν τὸ δεῖξαι ταὐτὸν ὄν.
なぜなら、同じであることを示すだけでは、定義を確立するためには十分ではないからである。
Πρὸς μέντοι τὸ ἀνασκευάσαι αὔταρκες τὸ δεῖξαι ὅτι οὐ ταὐτόν.
しかしながら、覆すためには、同じではないことを示すことで十分である。
Ἴδιον δ᾿ ἐστὶν ὃ μὴ δηλοῖ μὲν τὸ τί ἦν εἶναι, μόνῳ δ᾿ ὑπάρχει καὶ ἀντικατηγορεῖται τοῦ πράγματος, οἷον ἴδιον ἀνθρώπου τὸ γραμματικῆς εἶναι δεκτικόν·
固有属性とは、本質を明らかにするものではないが、そのものだけに属し、その事物と換位して述語付けられるものである。 例えば、文法を習得する能力があることは、人間の固有属性である。
εἰ γὰρ ἄνθρωπός ἐστι, γραμματικῆς δεκτικός ἐστι, καὶ εἰ γραμματικῆς δεκτικός ἐστιν, ἄνθρωπός ἐστιν.
なぜなら、もし人間ならば文法を習得する能力があり、もし文法を習得する能力があるならば人間だからである。
Οὐθεὶς γὰρ ἴδιον λέγει τὸ ἐνδεχόμενον ἄλλῳ ὑπάρχειν, οἷον τὸ καθεύδειν ἀνθρώπῳ, οὐδ᾿ ἂν τύχῃ κατά τινα χρόνον μόνῳ ὑπάρχον.
なぜなら、他のものに属しうる事柄、例えば人間に属する「眠ること」を、たとえそれがある時たまたま彼だけに属するとしても、固有属性とは誰も言わないからである。
Εἰ δ᾿ ἄρα τι καὶ λέγοιτο τῶν τοιούτων ἴδιον, οὐχ ἁπλῶς ἀλλὰ ποτὲ ἢ πρός τι ἴδιον ῥηθήσεται·
もし仮にそのようなものの何かが固有属性と呼ばれるとしても、それは絶対的にではなく、ある特定の時に、あるいは何かに対しての固有属性と言われるであろう。
τὸ μὲν γὰρ ἐκ δεξιῶν εἶναι ποτὲ ἴδιόν ἐστι, τὸ δὲ δίπουν πρός τι ἴδιον τυγχάνει λεγόμενον, οἷον τῷ ἀνθρώπῳ πρὸς ἵππον καὶ κύνα.
というのも、右側にいることは、ある特定の時の固有属性であり、二本足であることは、例えば人間が馬や犬に対してであるように、何かに対する固有属性と言われるからである。
Ὅτι δὲ τῶν ἐνδεχομένων ἄλλῳ ὑπάρχειν οὐθὲν ἀντικατηγορεῖται, δῆλον·
また、他のものに属しうる事柄はどれも換位して述語付けられないことは明らかである。
οὐ γὰρ ἀναγκαῖον, εἴ τι καθεύδει, ἄνθρωπον εἶναι.
なぜなら、何かが眠っているからといって、それが人間であることは必然ではないからである。
Γένος δ᾿ ἐστὶ τὸ κατὰ πλειόνων καὶ διαφερόντων τῷ εἴδει ἐν τῷ τί ἐστι κατηγορούμενον.
類とは、種において異なる多くのものに対して、「それが何であるか」において述語付けられるものである。
Ἐν τῷ τί ἐστι δὲ κατηγορεῖσθαι τὰ τοιαῦτα λεγέσθω, ὅσα ἁρμόττει ἀποδοῦναι ἐρωτηθέντας τί ἐστι τὸ προκείμενον, καθάπερ ἐπὶ τοῦ ἀνθρώπου ἁρμόττει, ἐρωτηθέντα τί ἐστι τὸ προκείμενον, εἰπεῖν ὅτι ζῷον.
そして、「それが何であるか」において述語付けられるとは、提示されたものが何であるかと問われたときに提示するのが適切な、そのようなあらゆるものを指すと言おう。 例えば人間について、提示されたものが何であるかと問われたときに、「動物」であると答えるのが適切であるように。
Γενικὸν δὲ καὶ τὸ πότερον ἐν τῷ αὐτῷ γένει ἄλλο ἄλλῳ ἢ ἐν ἑτέρῳ.
また、あるものが他のものと同じ類にあるか、あるいは異なる類にあるかという問題も、類に関わるものである。
Καὶ γὰρ τὸ τοιοῦτον ὑπὸ τὴν αὐτὴν μέθοδον πίπτει τῷ γένει·
なぜなら、そのような事柄も類と同じ方法のもとに属するからである。
διαλεχθέντες γὰρ ὅτι τὸ ζῷον γένος τοῦ ἀνθρώπου, ὁμοίως δὲ καὶ τοῦ βοός, διειλεγμένοι ἐσόμεθα ὅτι ἐν τῷ αὐτῷ γένει.
というのも、動物が人間の類であり、同様にまた牛の類でもあることを論じることによって、我々はそれらが同じ類にあることを論じたことになるからである。
Ἐὰν δὲ τοῦ μὲν ἑτέρου δείξωμεν ὅτι γένος ἐστί, τοῦ δὲ ἑτέρου ὅτι οὐκ ἔστι, διειλεγμένοι ἐσόμεθα ὅτι οὐκ ἐν τῷ αὐτῷ γένει ταῦτ᾿ ἐστίν.
しかし、もし一方に対してそれが類であることを示し、他方に対してはそうではないことを示すなら、我々はこれらが同じ類にはないことを論じたことになる。
Συμβεβηκὸς δέ ἐστιν ὃ μηδὲν μὲν τούτων ἐστί, μήτε ὅρος μήτε ἴδιον μήτε γένος, ὑπάρχει δὲ τῷ πράγματι, καὶ ὃ ἐνδέχεται ὑπάρχειν ὁτῳοῦν ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ καὶ μὴ ὑπάρχειν, οἷον τὸ καθῆσθαι ἐνδέχεται ὑπάρχειν τινὶ τῷ αὐτῷ καὶ μὴ ὑπάρχειν.
偶性とは、これらのいずれでもなく(定義でも固有属性でも類でもなく)、しかもその事物に属しているものであり、また、ある同一の何にでも、属することもあり属さないこともあるものである。 例えば、「座っていること」は、ある同一の人に属することもあれば、属さないこともある。
Ὁμοίως δὲ καὶ τὸ λευκόν·
同様に「白いこと」もそうである。
τὸ γὰρ αὐτὸ οὐθὲν κωλύει ὁτὲ μὲν λευκὸν ὁτὲ δὲ μὴ λευκὸν εἶναι.
なぜなら、同一のものが、ある時には白く、ある時には白くないことを妨げるものは何もないからである。
Ἔστι δὲ τῶν τοῦ συμβεβηκότος ὁρισμῶν ὁ δεύτερος βελτίων·
ところで、偶性の定義のうちでは、第二の定義の方が優れている。
τοῦ μὲν γὰρ πρώτου ῥηθέντος ἀναγκαῖον, εἰ μέλλει τις συνήσειν, προειδέναι τί ἐστιν ὅρος καὶ γένος καὶ ἴδιον, ὁ δὲ δεύτερος αὐτοτελής ἐστι πρὸς τὸ γνωρίζειν τί ποτ᾿ ἐστὶ τὸ λεγόμενον καθ᾿ αὑτό.
なぜなら、第一の定義が述べられた場合には、それを理解しようとする者は、定義、類、固有属性が何であるかをあらかじめ知っている必要があるが、第二の定義は、言われている事柄がそれ自体として一体何であるかを知るために、自己完結しているからである。
Προσκείσθωσαν δὲ τῷ συμβεβηκότι καὶ αἱ πρὸς ἄλληλα συγκρίσεις, ὁπωσοῦν ἀπὸ τοῦ συμβεβηκότος λεγόμεναι, οἷον πότερον τὸ καλὸν ἢ τὸ συμφέρον αἱρετώτερον, καὶ πότερον ὁ κατ᾿ ἀρετὴν ἢ ὁ κατ᾿ ἀπόλαυσιν ἡδίων βίος, καὶ εἴ τι ἄλλο παραπλησίως τυγχάνει τούτοις λεγόμενον·
また、偶性には、どのような仕方であれ偶性に基づいて語られる相互の比較も付け加えられるとしよう。 例えば、美と利益のどちらがより望ましいか、また、徳に従う生活と享楽に従う生活のどちらがより快いか、また、これらと類似の仕方で語られる他の何かがあるならば、それらもそうである。
ἐπὶ πάντων γὰρ τῶν τοιούτων, ποτέρῳ μᾶλλον τὸ κατηγορούμενον συμβέβηκεν, ἡ ζήτησις γίνεται.
なぜなら、そのようなすべての事例において、述べられていることが二つのうちのどちらにより多く偶起しているか、という探究がなされるからである。
Δῆλον δ᾿ ἐξ αὐτῶν ὅτι τὸ συμβεβηκὸς οὐθὲν κωλύει ποτὲ καὶ πρός τι ἴδιον γίνεσθαι, οἷον τὸ καθῆσθαι συμβεβηκὸς ὄν, ὅταν τις μόνος κάθηται, τότε ἴδιον ἔσται, μὴ μόνου δὲ καθημένου πρὸς τοὺς μὴ καθημένους ἴδιον.
また、これら自体から、偶性がある特定の時に、また何かに対して、固有属性となることを妨げるものは何もないことが明らかである。 例えば、座っていることは偶性であるが、誰かが一人で座っているときには、その時の固有属性となるであろうし、一人で座っているのではない場合でも、座っていない人々に対しては固有属性となる。
Ὥστε καὶ πρός τι καὶ ποτὲ οὐθὲν κωλύει τὸ συμβεβηκὸς ἴδιον γίνεσθαι.
したがって、偶性が何かに対して、また特定の時において、固有属性になることを妨げるものは何もない。
Ἁπλῶς δ᾿ ἴδιον οὐκ ἔσται.
しかし、絶対的な意味での固有属性にはならないであろう。