Humanitext Reader

アリストテレス · 植物について §1.3.1-1.3.9

植物の部分の構成と動物の器官との類似

7 / 27 箇所 · ギリシア語

要旨

植物を構成する単純な部分と複合的な部分を分析し、動物の器官との構造的類似性を提示するとともに、植物の定義の困難さと魂の欠如について論じる。

§1.3.1Τινὰ τῶν φυτῶν ἔχουσί τι ὑγρὸν ὡς ῥητίνην, ὡς κόμι, ὡς σμύρναν, ὡς θυμίαμα καὶ ὡς κόμι Ἀραβικόν.
植物の中には、樹脂、ゴム、没薬、乳香、アラビアゴムのような水分をいくらか持っているものがある。
Πάλιν τινὰ δένδρα ἔχουσι δεσμοὺς καὶ φλέβας καὶ κοιλίαν καὶ φιτρούς καὶ φλοιὸν καὶ μυελὸν ἐντός.
さらに、ある種の樹木は繊維、脈、空洞、幹、樹皮、そして内側に髄を持っている。
Καὶ τινὰ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστόν εἰσι φλοιός.
そしてあるものは大部分が樹皮からなっている。
§1.3.2Καὶ τινῶν μὲν ὁ καρπὸς ὑπὸ τὸν φλοιὸν ἤγουν ἐντὸς τοῦ φλοιοῦ καὶ τοῦ φιτροῦ.
そして、あるものでは果実が樹皮の下、すなわち樹皮と幹の間にある。
Καὶ τινὰ μὲν μέρη τοῦ δένδρου εἰσὶν ἀπλᾶ, ὡς ὁ χυμὸς ὁ εὑρισκόμενος ἐν αὐτοῖς καὶ οἱ δεσμοὶ καὶ αἱ φλέβες·
また、樹木のある部分は単純であり、それらの中に見出される汁や、繊維、脈がそうである。
τινὰ δέ εἰσι σύνθετα ἐκ τούτων, ὡς κλάδοι καὶ λύγοι καὶ φύλλα.
他方で、ある部分はこれらから複合したものであり、枝や若枝、葉がそうである。
Ταῦτα δὲ πάντα οὐχ εὐρίσκομεν ἐν πᾶσι τοῖς φυτοῖς.
しかし、私たちはこれらすべてをあらゆる植物の中に見出すわけではない。
§1.3.3Τινὰ γὰρ τῶν φυτῶν ἔχουσι καὶ ταῦτα καὶ ἄλλα μέρη, λύγους, φύλλα, κλάδους, ἄνθη καὶ βλαστούς καὶ φλοιὸν τὸν περικυκλοῦντα τὸν καρπόν.
なぜなら、植物の中にはこれらや他の部分、すなわち若枝、葉、枝、花、芽、そして果実を取り巻く外皮を持つものもあるからである。
Καὶ καθώς εἰσι καὶ ἐν τοῖς ζῴοις μέλη ὁμοιομερῆ, οὕτω καὶ ἐν τοῖς φυτοῖς.
そして、動物において同質的な部分があるように、植物においても同様である。
§1.3.4Καὶ ἕκαστα τῶν μερῶν τοῦ φυτοῦ σύνθετα εἰσὶν ὅμοια μέλεσι ζῴου·
そして植物の各部分は複合的であり、動物の肢体に似ている。
ὁ δὲ φλοιὸς τοῦ φυτοῦ ὅμοιός ἐστι φυσικῶς δέρματι ζῴου, οἱ δὲ δεσμοὶ πάλιν ὅμοιοι νεύροις ζῴου.
植物の樹皮は自然において動物の皮膚に似ており、繊維はまた動物の腱に似ている。
§1.3.5Ὁμοίως καὶ τὰ λοιπὰ τὰ ἐν αὐτῷ, Καὶ τινὰ μὲν τῶν μερῶν διαιροῦνταί πως διὰ μερῶν ἀνομοίων, τινὰ δὲ δι’ ὁμοίων, οἷον ὡς ἐπὶ τοῦ πηλοῦ·
その中にある他のものも同様である。 そして、ある部分は不均一な部分によって何らかの形で分割され、ある部分は均一な部分によって分割される。 例えば粘土の場合のように。
οὗτος γὰρ ἑνὶ τρόπῳ διαιρεῖται διὰ τῆς γῆς μόνον, καὶ ἀλλοτρόπως διὰ τῶν στοιχείων.
なぜなら粘土はある方法においては土のみによって分割され、別の方法においては元素によって分割されるからである。
Ὡσαύτως ὁ πνεύμων καὶ ἡ σὰρξ διαιροῦνται μὲν πρώτως, καὶ εἰσὶ μέρη τούτων σὰρξ καὶ πνεύμων· ἄλλως δὲ διαιροῦνται καὶ διὰ τῶν στοιχείκων.
同様に、肺と肉は第一義的には分割され、これらの一部は肉であり肺であるが、別の方法においては元素によっても分割される。
§1.3.6Ὁμοίως καὶ αἱ τῶν φυτῶν ῥίζαι.
植物の根も同様である。
Πλὴν οὐ διαιρεῖται καὶ ἡ χεὶρ εἰς ἄλλην χεῖρα, οὐδὲ ἡ ῥίζα εἰς ἄλλην ῥίζαν, οὐδὲ τὰ φύλλα εἰς ἄλλα φύλλα.
ただし、手が別の手に、根が別の根に、葉が別の葉に分割されることはない。
Ἐν ταύταις γοῦν ταῖς ῥίζαις καὶ ἐν αὐτοῖς τοῖς φύλλοις ἐστὶν ἡ σύνθεσις.
それゆえ、まさにこれらの根やこれらの葉の中に複合が存在するのである。
Πάλιν τινὲς μὲν τῶν καρπῶν εἰσὶν ἐκ μερῶν ὀλίγων συγκείμενοι, τινὲς δὲ ἐκ μερῶν πολλῶν, ὡς ἐπὶ τῶν ἐλαιῶν.
他方で、果実の中には少ない部分からなるものもあり、オリーブのように多くの部分からなるものもある。
§1.3.7Αὗται γὰρ ἔχουσι φλοιὸν σάρκα καί τι ὀστρακῶδες καὶ σπέρμα καὶ καρπόν.
なぜなら、オリーブは皮、果肉、何か殻のようなもの、種子、そして果実を持っているからである。
Τινὰ δὲ ἔχουσι καὶ περικαλύμματα.
また、被膜を持つものもある。
Πάντα δὲ τὰ σπέρματά εἰσιν ἐκ δύο φλοιῶν.
そしてすべての種子は二つの皮からなっている。
§1.3.8Καὶ μέρη μὲν τῶν φυτῶν εἰσὶν ἅπερ εἴπομεν, ἡ δ’ ἀκρότης τοῦ παρόντος λόγου ἐστὶ διορίσασθαι ταῦτα τὰ μέρη τῶν φυτῶν, τὰ περικαλύμματα αὐτῶν καὶ τὰς αὐτῶν διαφοράς·
そして植物の部分は私たちが言ったようなものであるが、本論の極みは、植物のこれらの部分、それらの被膜、およびそれらの相違を規定することである。
ὅπερ ἐστὶ πάνυ δυσχερές, καὶ ἐξαιρέτως τὸ διορίσασθαι τὴν οὐσίαν αὐτῶν καὶ τὸ χρῶμα καὶ τὸν καιρὸν τῆς διαμονῆς αὐτῶν καὶ τὰς συνοχὰς τὰς περιπιπτούσας αὐτοῖς, καὶ ὅτι οὐκ ἔχουσι τὰ φυτὰ ἤθη ψυχῆς, οὐδὲ διάθεσιν ἴσην διαθέσει ψυχῆς.
これは非常に困難なことであり、特にそれらの本質、色、それらの存続期間、それらに生じる様々な結びつき、そして植物が魂の品性も、魂の状態に等しい状態も持たないことを規定することは困難である。
§1.3.9Ἐὰν γοῦν κατὰ ἀναλογίαν θῶμεν τὰ μέρη τῆς ψυχῆς μετὰ τῶν μερῶν τοῦ φυτοῦ, μηκυνθήσεται ὁ λόγος, καὶ τυχὸν οὐδὲ δυνηθείημεν διεξελθεῖν ἂν ταῦτα, μεγάλαις διαφοραῖς ἀπαριθμοῦντες τὰ μέρη τῶν φυτῶν.
したがって、もし私たちが植物の部分とともに魂の部分を比例によって設定するならば、議論は長くなり、私たちは植物の部分を大きな相違によって数え上げながら、これらを議論し尽くすことがおそらくできなくなるだろう。
Καὶ γὰρ μέρος ἑκάστου πράγματος ἐκ τοῦ ἰδίου γένους ἐστὶ καὶ ἐκ τῆς ἰδίας οὐσίας.
なぜなら、各々のものの部分は、それ固有の属、およびそれ固有の本質から生じているからである。

語釈・文法注

  1. 1.3.2ἐντὸς τοῦ φλοιοῦ καὶ τοῦ φιτροῦ — 前置詞 ἐντός(〜の内側に、〜の間に)が属格の τοῦ φλοιοῦ(樹皮)と τοῦ φιτροῦ(幹、木部)の両方を支配している。「樹皮と幹の間」すなわち形成層や内皮の領域を指す。アラビア語経由の重訳に由来する特異な表現法である。
  2. 1.3.5διαιροῦνται μὲν πρώτως... ἄλλως δὲ διαιροῦνται καὶ διὰ τῶν στοιχείκων — 物質や器官の分割(διά+属格)について、本質的(homoeomerous)な最小単位への分割(πρώτως)と、究極的な四元素への分割(διὰ τῶν στοιχείων)という二通りの次元が対比されている。πρώτως は「第一義的に」あるいは「直接的に」と訳される。
  3. 1.3.8διορίσασθαι τὴν οὐσίαν αὐτῶν... καὶ ὅτι οὐκ ἔχουσι τὰ φυτὰ — 不定詞 διορίσασθαι(規定すること)の目的語として、名詞句(τὴν οὐσίαν αὐτῶν...)と ὅτι 節(ὅτι οὐκ ἔχουσι...)という非対称な構造が並列されている。構文的には両者ともに διορίσασθαι の直接支配下にある。

この箇所を引用する

アリストテレス, 植物について §1.3.1-1.3.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0086.tlg039.humanitext-grc1:1.3.1-1.3.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。