§27.1Διὰ τί οἱ φοβούμενοι τρέμουσιν;
なぜ恐れている人々は震えるのか。
ἢ διὰ τὴν κατάψυξιν;
あるいは、冷却によるものか。
ἐκλείπει γὰρ τὸ θερμὸν καὶ συστέλλεται· διὸ καὶ αἱ κοιλίαι λύονται τοῖς πολλοῖς.
というのも、熱が去って収縮するからであり、それゆえ多くの人で胃腸が緩むのである。
§27.2Διὰ τί οὖν καὶ διψῶσιν ἔνιοι, καθάπερ οἱ μέλλοντες κολάζεσθαι;
では、なぜ刑罰を受けようとする人たちのように、渇きを覚える人もいるのか。
οὐ γὰρ ἔδει καταψυχομένων.
冷却されているのだから、そうなるはずはないのだが。
ἢ οὐκ ἐν ταὐτῷ τόπῳ ἡ κατάψυξις καὶ ἡ θερμότης, ἀλλ’ ἡ μὲν ἐν τῷ ἐπιπολῆς, ἔνθεν ἐκλείπει τὸ θερμόν, ἡ δὲ ἐν τῷ ἐντός, ὥστε ἐκθερμαίνει;
あるいは、冷却と熱とが同じ場所に生じるのではなく、冷却は熱が立ち去る表面に生じ、熱は内部に生じて、内部を熱するからか。
σημεῖον δὲ καὶ τὸ λύεσθαι τὰς κοιλίας.
その兆候は、胃腸が緩むことでもある。
ἀναξηραινομένου δὴ τοῦ κυρίου τόπου τὸ δίψος.
支配的な部位が乾燥させられることで、渇きが生じるのである。
ὅμοιον δὲ ἔοικεν ὥσπερ τοῖς ἠπιαλοῦσιν, οἳ ἅμα τῷ ῥιγοῦν διψῶσιν·
これは、寒気を覚えつつ同時に渇く、間欠熱を患う人々に似ている。
οὐδὲ γὰρ ὁ αὐτὸς οὐδ’ ἐκεῖ τόπος ψύχεται καὶ θερμαίνεται.
そこでも、同じ場所が冷やされると同時に熱せられるわけではないからである。
§27.3Διὰ τί ἐν μὲν τοῖς θυμοῖς εἰς τὸ ἐντὸς ἀθροιζομένου τοῦ θερμοῦ διάθερμοι καὶ θαρραλέοι, ἐν δὲ τοῖς φόβοις ἀνάπαλιν;
なぜ怒りのときには熱が内部に集まることで、体が熱くなり大胆になるのに対し、恐れのときにはその逆になるのか。
ἢ οὐκ εἰς τὸν αὐτὸν τόπον, ἀλλὰ τοῖς μὲν ὀργιζομένοις περὶ τὴν καρδίαν, διὸ καὶ θαρρητικοὶ καὶ ἐν ἐρυθήματι καὶ πνεύματος πλήρεις, ἄνω τῆς φορᾶς οὔσης, τοῖς δὲ φοβουμένοις κάτω συμφευγόντων τοῦ αἵματος καὶ τοῦ θερμοῦ, διὸ καὶ ἡ λύσις τῶν κοιλιῶν·
あるいは、熱が同じ場所に集まるのではなく、怒る人々においては心臓の周辺に集まり、それゆえ彼らは大胆になり、赤ら顔になり、息に満ち、その運動が上方へと向かうのに対し、恐れる人々においては血液と熱が下方へと一緒に逃げ去り、それゆえ胃腸の緩みも生じるからか。
ἐπεὶ καὶ ἡ τῆς καρδίας πήδησις οὐχ ὁμοία, ἀλλὰ τοῖς μὲν ὡς ἂν διὰ τὴν ἔκλειψιν πυκνὴ καὶ νυγματώδης, τοῖς δὲ ὡς ἂν ἀθροιζομένου πλείονος θερμοῦ·
というのも、心臓の鼓動も同様ではなく、一方においては熱の消失によるかのように鼓動が頻繁で突き刺すようであり、他方においてはより多くの熱が集まることによるかのようだからである。
διὸ καὶ τὸ ἀναζεῖν καὶ τὸ ὀρίνεσθαι τὸν θυμὸν καὶ ταράττεσθαι, καὶ ὅσα τοιαῦτα λέγουσιν οὐ κακῶς, ἀλλ’ οἰκείως.
それゆえ、「怒りが沸き立つ」「激する」「乱れる」などと言うが、これらは悪いたわ言ではなく、事の性質に即している。
ἆρ’ οὖν καὶ διὰ τοῦτο τὸ δίψος, ἐπεὶ τό γε ξηρὸν πτύειν καὶ ὁ σαυσαρισμὸς καὶ τὰ τοιαῦτα γίνεται διὰ τὴν ἀναφορὰν τοῦ πνεύματος ἅμα καὶ θερμοῦ.
では、これによって渇きも生じるのだろうか。 というのも、息と熱が同時に上方へ移動することによって、乾いた唾を吐くことや、のどの渇き、およびそのような現象が生じるからである。
καὶ τὸ δίψος δὲ δῆλον ὡς ἐκθερμαινομένου τοῦ σώματος.
そして、体が熱くなることによって渇きが生じるのは明らかである。
πῶς οὖν ὁ αὐτὸς τόπος ἀναξηραίνεται ἀμφοῖν, ᾧ διψῶμεν, καὶ τῷ φοβουμένῳ καὶ τῷ ὀργιζομένῳ;
では、私たちが渇きを覚える器官である、その同じ場所が、恐れる者と怒る者の両方において、どのようにして乾燥させられるのだろうか。
ὁ δὲ φόβος ὅτι διψητικόν, καὶ οἱ ἐν ταῖς τροπαῖς δηλοῦσιν·
恐れが渇きをもたらすものであることは、敗走中の人々によっても示されている。
οὐδαμοῦ γὰρ οὕτω διψῶσιν.
というのも、これほど渇くことは他にはないからである。
καὶ οἱ ἀγωνιῶντες δὲ σφόδρα· διὸ καὶ διακλύζονται καὶ ἐπιρροφοῦσιν, καθάπερ Παρμένων ὁ ὑποκριτής.
また、極度に緊張している人々もそうであり、それゆえ彼らは、俳優のパルメノンがそうであったように、口をすすいだり少しずつ飲んだりする。
ἢ τούτοις μὲν οὐκ ἔστιν δίψος, ἀλλὰ ξηρότης πεφευγότος τοῦ αἵματος, ὅθεν καὶ ὠχροί;
あるいは、彼らには渇きがあるのではなく、血液が逃げ去ったことによる乾燥があるだけであり、それゆえ彼らは青ざめるのだろうか。
σημεῖον δὲ τὸ μὴ πίνειν πολύ, ἀλλὰ καὶ βροχθίσαι.
その兆候は、多くを飲むのではなく、ただ喉を湿らせるだけという点にある。
οἱ δ’ ἐν ταῖς τροπαῖς μετὰ πόνου.
これに対して、敗走中の人々は疲労を伴っている。
διὸ διψῶσι καὶ οἱ μέλλοντες κολάζεσθαι· καὶ οὐθὲν ἄτοπον.
それゆえ、罰せられようとする人々も渇くのであり、これは何も奇妙なことではない。
ἐν δὲ τοῖς πολεμικοῖς ἔνιοι καὶ τῶν ἀνδρείων, ὅταν διασκευασθῶσιν, καὶ τρέμουσιν οὐκ ἐξεστηκότες, ἀλλὰ θαρροῦντες·
しかし戦闘において、勇敢な人々の一部でも、配置に就くときに、正気を失っているのではなく大胆であるにもかかわらず、震えることがある。
ὧν εἰώθασιν μαστιγοῦν τὸ σῶμα πλατεῖ νάρθηκι, εἰ δὲ μή, ταῖς χερσὶν ἀναθερμανθέντες.
そうした人々の体を、人々は平たいウイキョウの茎で叩くか、さもなければ手で温め直すのが常である。
ἔοικεν δὴ διὰ τὴν ὀξύτητα καὶ τὴν φορὰν τοῦ θερμοῦ ἀνωμαλία τις εἶναι περὶ τὸ σῶμα ταραχώδης.
これは、熱の鋭さと運動のゆえに、体全体に一種の乱れた不均一さが生じているためのようである。
§27.4Διὰ τί οἱ ἀνδρεῖοι ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ φίλοινοι;
なぜ勇敢な人々は、大抵の場合、ワインを好むのか。
ἢ ὅτι οἱ ἀνδρεῖοι θερμοί, ἡ δὲ θερμότης περὶ τὰ στήθη.
あるいは、勇敢な人々は熱く、熱は胸の周辺にあるからか。
ἐνταῦθα γὰρ καὶ ὁ φόβος φαίνεται, γινόμενος κατάψυξίς τις.
というのも、そこを舞台に、一種の冷却である恐れが現れるからである。
ὥστε 〈τοῖς μὲν〉 περὶ τὴν καρδίαν ἧττον μὲν μένει, τοῖς δὲ πηδᾷ ψυχομένη.
その結果、ある人々においては心臓の周辺に留まることがより少ないのに対し、別の人々においては心臓が冷やされて鼓動が跳ねる。
ὅσοι οὖν τὸν πνεύμονα ἔχουσιν ἔναιμον, θερμὸν ἔχουσι τοῦτον ὥσπερ οἰνωμένοι, ὥστε οὐ ψύχει ἡ φαντασία τοῦ δεινοῦ.
それゆえ、肺に血液が満ちている人々は、あたかもワインを飲んだかのようにこの部位が熱く、したがって危険の観念が彼らを冷やすことはない。
οἱ δὲ τοιοῦτοι καὶ φιλοπόται·
そして、そのような人々はまた、飲むことを好む。
ἥ τε γὰρ τοῦ ποτοῦ ἐπιθυμία διὰ τὴν τούτου τοῦ μορίου θερμότητά ἐστιν (εἴρηται δὲ περὶ αὐτοῦ ἐν ἄλλοις) καὶ τοῦ παυστικοῦ ἡ ἐπιθυμία.
なぜなら、飲み物への欲求は、この部位の熱さと、それを鎮めるものへの欲求によるからである。
ὁ δὲ οἶνος θερμὸς μὲν τὴν φύσιν, παύει δὲ τὴν δίψαν μᾶλλον τοῦ ὕδατος, καὶ μάλιστα τῶν αὐτῶν·
ところで、ワインは本性上熱いものであるが、水よりも、とりわけこうした同じ人々において、渇きをよりよく鎮める。
δι’ ἣν αἰτίαν, εἴρηται ἐν ἄλλοις.
その理由については他で述べられている。
διὸ καὶ οἱ ἐν τῇ περιπνευμονίᾳ καὶ οἱ μαινόμενοι ἀμφότεροι ἐπιθυμοῦσιν οἴνου·
それゆえ、肺炎を患っている人々も、狂気の人々も、ともにワインを欲する。
καίτοι τῶν μὲν διὰ τὴν θερμασίαν θερμὸς ὁ πνεύμων, τῶν δὲ διὰ τὴν ταραχήν.
もっとも、前者の肺は高熱によって熱く、後者の肺は攪乱によって熱いのであるが。
ἐπεὶ οὖν οἱ αὐτοὶ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τῷ γένει διψητικοὶ καὶ ἀνδρεῖοι, οἴνου δὲ οἱ διψητικοὶ ἐπιθυμητικοί, οἱ δὲ τοιοῦτοι φιλοπόται, ἀναγκαῖον ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ παρακολουθεῖν ἀλλήλοις τὰς φύσεις.
したがって、同じ人々が一般に、本性上渇きを覚えやすく、かつ勇敢であり、渇きを覚える人々はワインを欲し、そのような人々は大酒飲みである以上、彼らの本性は多くの場合に互いに伴い合っていることが必然である。
διὸ καὶ οἱ οἰνωμένοι ἀνδρειότεροι τῶν μή.
それゆえ、ワインを飲んだ人々は、そうでない人々よりも勇敢なのである。
§27.5Διὰ τί μάλιστα τὴν ἀνδρείαν τιμῶσιν αἱ πόλεις, οὐ βελτίστην οὖσαν τῶν ἀρετῶν;
なぜポリスは、徳の中で最も優れているわけでもないのに、勇敢さを最も重んじるのか。
ἢ ὅτι διατελοῦσιν ἢ πολεμοῦντες ἢ πολεμούμενοι, αὕτη δὲ ἐν ἀμφοῖν χρησιμωτάτη ἐστίν·
あるいは、彼らは戦争をしているか、あるいは戦争を仕掛けられているかのどちらかであり続けるが、勇敢さはその両方において最も有用だからか。
τιμῶσι δὲ οὐ τὰ βέλτιστα, ἀλλὰ τὰ αὑτοῖς βέλτιστα.
そして、彼らが重んじるのは、最も優れたものではなく、自分たちにとって最も優れたものだからか。